Feed aggregator

ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర Andhrula Sanghika Charitra

Telugu Thesis - Mon, 01/18/2016 - 10:14
ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర గ్రంథాన్ని ప్రముఖ సంపాదకుడు, చరిత్ర కారుడు, రచయిత సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సుమారు 20 సంవత్సరాల పాటు చేసిన పరిశోధన చేసి రచించాడు. రెండు వేలయేళ్ళుగా వివిధ సాహిత్య ఆకరాలను ఆధారం చేసుకుని కొంతవరకూ పురావస్తువులతో సరిచూసుకుని రచించిన సాంఘిక చరిత్ర ఇది. రాజుల చరిత్ర కాక ప్రజల చరిత్రకు ఇది ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.
Andhrula Sanghika charitrabySuravaram Pratapa Reddyఈ అపురూపమైన పరిశోధనా గ్రంథాన్ని దిగుమతి చేసుకుని, చదువుకొని, ఆనందించండి.
దిగుమతి కొరకు ............
ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర Andhrula Sanghika Charitra

Categories: Other Language Links

surpanakhas two opinions about Sita

samskrita Google Group - Mon, 01/18/2016 - 10:02
Ramayana - aranya Kandasrga 18 - slokas 26 to 30.Surpanakaha meets Rama and asks him to discard Sita and marry her. aham prabhavasampannaa svacchandabalagaaaminii /chiraaraya bhava me bhartaasitayaa kim karishyasi // vikruta cha viruupaa chana cheyam sadrusiii tava/ahamevaanurupaa tebhaaryaarup
Categories: Sanskrit Groups

Subhāṣitaratnakośa 9.3, 9.6


9.3प्रवृद्धतापो दिवसोऽतिमात्रमत्यर्थमेव क्षणदा च तन्वी ।उभौ विरोधक्रियया विभिन्नौ जायापती सानुशयाविव स्तः ॥
pravṛddha-tāpaḥdivasaḥ atimātram / atyartham eva kṣaṇadā ca tanvī|ubhauvirodha-kriyayā vibhinnau/ jāyāpatī sa-anuśayauiva staḥ ||

El díaes intensamente caluroso más alla de toda medida y la noche es excesivamente delgada.Soncomo marido y mujer irritados, ambos separados por la hostilidad.

प्रवृद्ध-तापः intenso-calor BV nom. m. sg. दिवसः día nom. m. sg. अतिमात्रम् más allá de toda medida indecl. अत्यर्थम् en exceso/gran manera indecl. एव cierta'/* indecl. क्षणदा noche nom. f. sg. च y conj. तन्वी esbelta/delicada/atenuada/delgada nom. f. sg.
उभौ ambos nom. m. du. विरोध-क्रियया hostilidad/oposición/lucha-acción/ejecución/performance TP inst. f. sg. विभिन्नौ divididos/separados/abiertos nom. m. du. जायापती marido y mujer nom. m. du. स-अनुशयौ con-irritación/arrepentimiento TP nom. m. du. इव como indecl. स्तः existen/son pres. ind. act. 3ª du. √ as, 2


प्रवृ द्धता पोदि वमो ऽतिमा त्र/ मत्य र्थमे वक्ष णदा चत न्वीउभौ विरो धक्रि यया विभि न्नौ/ जाया पती सानु शया विव स्तः
viparītākhyānakī / haṃsī



9.6सान्द्रक्षीणप्रततविततच्छिन्नभुग्नोन्नताभिःप्रायः काश्मीरजरुचिजुषो दाववह्नेः शिखाभिः ।वायुः संचारिण इव लिखत्यानने दिग्वधूनांधूमोद्गारैरगुरुपवनैः सान्तरान्पत्रभङ्गान् ॥

sāndra-kṣīṇa- / pratata-vitata- / chinna-bhugna-unnatābhiḥ prāyaḥ kāśmī / raja-ruci-juṣaḥ / dāva-vahneḥśikhābhiḥ vāyuḥsaṃcāriṇe|saṃcāriṇaḥiva likhati / ānane dig-vadhūnāmdhūma-udgāraiḥ / aguru-pavanaiḥ / sāntarān patra-bhaṅgān ||

Con llamas cuyo ascenso es curvo y discontinuo, elongado y difundido, languido y fuerte, del fuegomayormente similar al color del azafrán del bosque ardiente,el viento traza como provinientes de incienso en el rostro de las consortes de los puntos cardinalessueltos contornos aromáticos con soplos de aloe emanantes de humo.

सान्द्र-क्षीण-प्रतत-विततत्-छिन्न-भुग्न-उन्नताभिः compacto/denso/fuerte/vehemente-disminuído/extinguido-difundido/repartido-desparramado/extendido/elongado-perforado/dividido/perturbado-torcido/curvo-ascensión/elevación BV inst. f. pl. (ppp. un √ nam ??)
प्रायः casi todas/quizás indecl. काश्मीरज-रुचि-जुषः azafrán-esplendor/color-similares TP gen. m. sg. दाव-वह्नेः bosque ardiente-fuego TP gen. m. sg. शिखाभिः por llamas inst. f. pl.
वायुः el viento संचारिणे/संचारिणः para/desde/de aire/incienso इव como लिखति dibuja/escribe/traza आनने en boca/cara दिग्-वधूनाम् de puntos cardinales-jovenes esposas/consortes TP gen. f. pl.
धूम-उद्गारैः humo-descargas/expulsiones BV inst. n. pl. अगुरु-पवनैः con aloe-soplos TP inst. n. pl. सान्तरान् discontinuos/sueltos/abiertos ac. m. pl. पत्र-भङ्गान् aromática-cursos/trazos/contornos/rayas TP ac. m. pl.


सान्द्र क्षीण / प्रत त वित त / च्छिन्न भुग्नो न्नता भिःप्रायः काश्मी / रज रुचि जुषो / दाव वह्नेः शिखा भिःवायुः संचा / रिण इ वलि ख/ त्यान नेदि ग्वधू नांधूमो द्गारै / रगु रुप व नैः/ सान्त रान्प त्रभ ङ्गान्mandākrāntā

#TraducciónSánscritoEspañol #Sanskrit #Sánscrito




Categories: Other Language Links

Nītiśataka 8


8.यदा किंचिज्ज्ञोऽहं द्विप इव मदान्धः समभवंतदा सर्वज्ञोऽस्मीत्यभवदवलिप्तं मम मनः ।यदा किंचित्किंचिद्बुधजनसकाशादवगतंतदा मूर्खोऽस्मीति ज्वर इव मदो मे व्यपगतः ॥

yadā kiṃcit jñaḥaham / dvipaḥiva mada-andhaḥ samabhavamtadā sarva-jñaḥ asmi iti / abhavat avaliptam mamamanaḥ |yadā kiṃcit kiṃcit / budhajana-sakāśātavagatamtadā mūrkhaḥ asmi iti / jvaraḥiva madaḥ mevyapagataḥ ||

Cuando yo era conocedorde algo, estaba cegado por la excitación como el elefante,entonces pensé “soy conocedor de todo”; mi mente se hizo orgullosa.Cuando aprendí algunas cosas cerca de hombres sabios,entonces pensé “soy un tonto”; miexcitación desapareciócomo la fiebre.

यदा cuando indecl. किंचित् algo pron. indef. ac. n. sg. ज्ञः conocedor DN nom. m. sg. अहम् yo pron. pers. 1ª sg. द्विपः elefante nom. m. sg. इव como indecl. मद-अन्धः intoxicación/excitación-cegado TP nom. m. sg. √ andh समभवम् era/me convertí Imperf. act. 1ª sg. sam √ bhū
तदा entonces indecl. सर्व-ज्ञः todo-conocedor nom. m. sg. अस्मि soy pres. ind. act. 1ª sg. √ as, 2 इति “” indecl.अभवत् era/devino Imperf. act. 3ª sg. √ bhū अवलिप्तम् desprestigiada/orgullosa mon. n. sg. ppp. ava √ lip मम de mí pron. pers. gen. 1ª sg. मनः mente nom. n. sg.
यदा cuando indecl. किंचित् algo pron. indef. nom. n. sg. किंचित् algo pron. indef. nom. n. sg. बुधजन-सकाशात् hombre sabio-presencia/proximidad/cerca de TP abl. m. sg. अवगतम् aprendido/alcanzado/enseñado nom. n. sg. ppp. ava √ gam
तदा entonces indecl. मूर्खः tonto nom. m. sg. अस्मि soy pres. ind. act. 1ª sg. √ as, 2 इति “” indecl.ज्वरः fiebre nom. m. sg. इव como indecl. मदः intoxicacion/exitación nom. m. sg. मे de mí pron. pers. gen. 1ª sg. व्यपगतः desaparecida nom. m. sg. ppp. vi apa √ gam

यदा किंचि ज्ज्ञोऽहं / द्विप इ वम दान्धः सम भ वंतदा सर्व ज्ञोऽस्मी / त्यभ व दव लिप्तं मम म नःयदा किंचि त्किंचि / द्बुध ज नस काशा दव ग तंतदा मूर्खो ऽस्मीति / ज्वर इ वम दोमे व्यप ग तःśikhariṇī

#TraducciónSánscritoEspañol #Sanskrit #Sánscrito




Categories: Other Language Links

पदविभागः

samskrita Google Group - Sun, 01/17/2016 - 22:14
नमस्ते दहत्यग्निरिवेन्धनम् पदविभागम् करोतु कृपया धन्यवादः
Categories: Sanskrit Groups

ಪೇಜಾವರ ಪರ್ಯಾಯ -2016 - ಪುತ್ತಿಗೆ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ಷರತ್ತು ಬದ್ಧ ಆಹ್ವಾನ

Sanskrit Net Loka - Sun, 01/17/2016 - 11:01
ಪುತ್ತಿಗೆ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ಷರತ್ತು ಬದ್ಧ ಆಹ್ವಾನ: ‘ಪೇಜಾವರ ಪರ್ಯಾಯದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ಜನವರಿ 18ರಂದು ನಡೆಯುವ ದರ್ಬಾರ್‌ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರಿಗೆ ‘ಅಭಿನವ ಸುಧೀಂದ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಸುಗುಣೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಶನಿವಾರ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.
Categories: Sanskrit Blogs

ಪೇಜಾವರ ಪರ್ಯಾಯ, ಹೀಗೊಂದಿಷುı ಆಶಯ - ಸುಧೀಂದ್ರ ಬುದ್ಯ

Sanskrit Net Loka - Sun, 01/17/2016 - 10:58
ಪೇಜಾವರ ಪರ್ಯಾಯ, ಹೀಗೊಂದಿಷುı ಆಶಯ: ನಿಮ್ಮ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನಕ್ರಮ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ದೇಹದೊಳಗೆ ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಯೋಗಿಯ ದರ್ಶನವಾದರೆ, ಗೊಡ್ಡು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಂತೆಯೂ ನೀವು ಕಾಣುತ್ತೀರಿ.
Categories: Sanskrit Blogs

ಪೇಜಾವರ ಪರ್ಯಾಯ -2016 - ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಬರಲಿದೆ ಮಟ್ಟುಗುಳ್ಳ

Sanskrit Net Loka - Sun, 01/17/2016 - 10:55
ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಬರಲಿದೆ ಮಟ್ಟುಗುಳ್ಳ: ಉಡುಪಿ ಪೇಜಾವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರ ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಉಡುಪಿ ಸಮೀಪದ ಮಟ್ಟುವಿನಿಂದ 20 ಸಾವಿರ ಮಟ್ಟುಗುಳ್ಳವನ್ನು ರೈತರು ತಲೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ತರಲಿದ್ದಾರೆ.
Categories: Sanskrit Blogs

ಪೇಜಾವರ ಪರ್ಯಾಯ -2016 5 ಲಕ್ಷ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, 1.65 ಲಕ್ಷ ಕೆ.ಜಿ.ಅಕ್ಕಿ

Sanskrit Net Loka - Sun, 01/17/2016 - 10:52
5 ಲಕ್ಷ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, 1.65 ಲಕ್ಷ ಕೆ.ಜಿ.ಅಕ್ಕಿ: ಪೇಜಾವರ ಮಠದ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರ ಐದನೇ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ 5 ಲಕ್ಷ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊರೆ ಕಾಣಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
Categories: Sanskrit Blogs

इट: गुणनिषेद्ध:

samskrita Google Group - Sun, 01/17/2016 - 10:42
भू लृट् भू स्य तिप् भू इट् स्य तिप् अत्र इट: गुण: शक्य: स्यप्रत्ययस्य आर्धधातुकत्वात्। केन निषिद्धम्? दिधिवेवीटामदिधिवेवीटाम् वा यदागमा: तद्गुणीभुता:.......इति परिभाषेण वा? यदि परिभाषेण एव भवति तर्हि दीधी....इत्यस्मिन् यः इट् अस्ति सः क: ? धन्यवाद:
Categories: Sanskrit Groups

ಪೇಜಾವರರ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕಳೆಗಟ್ಟಿದ ಉಡುಪಿ ನಗರ

Sanskrit Net Loka - Sun, 01/17/2016 - 10:42
ಪೇಜಾವರರ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕಳೆಗಟ್ಟಿದ ಉಡುಪಿ ನಗರ: ಪೇಜಾವರ ಮಠದ ವಿಶ್ವೇಶತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರ ಪಂಚಮ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಉಡುಪಿ ನಗರ ಕಳೆಗಟ್ಟಿದೆ. ಶನಿವಾರ ಹಾಗೂ ಭಾನುವಾರ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ,   ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
Categories: Sanskrit Blogs

राजीववर्यस्य पुस्तकस्य विमोचनम् (Rajiv Malhotra’s book launch)

Learn Sanskrit - Sun, 01/17/2016 - 09:17

“The Battle for Sanskrit” इति नाम राजीववर्यस्य पुस्तकस्य विमोचनं कर्णावतीनगरे २६-जनवरी-२०१६-तिथौ भविष्यति – http://deshgujarat.com/2016/01/17/rajiv-malhotras-book-launch-in-ahmedabad/। विमोचनं स्थलं मम भ्रातुः गृहात् नातिदूरम् अस्ति। यदि अहं तदा भारतदेशे अभविष्यं तर्हि विमोचने अगमिष्यम्।

२०१६-०१-१७ रविवासरः (2016-01-17 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

గోల్కొండ కవుల సంచిక Golkonda Kavula Sanchika

Telugu Thesis - Sun, 01/17/2016 - 09:00
తెలంగాణ రాజకీయ, సాంఘిక చైతన్యం అంటే వెంటనే గుర్తుకు వచ్చే పేరు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి (మే 281896 - ఆగస్టు 251953). పత్రికా సంపాదకుడుగా, పరిశోధకుడుగా, పండితుడుగా, రచయితగా, ప్రేరకుడుగా, క్రియాశీల ఉద్యమకారుడుగా బహుముఖాలుగా సాగిన ప్రతాపరెడ్డి ప్రతిభ, కృషి అనన్యమైనవి. స్థానిక చరిత్రల గురించి, స్థానిక ప్రజల కడగండ్ల గురించి ఆయన పడిన నిరంతర తపనకు ప్రతి అక్షరం ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం. తెలంగాణలో కవులే లేరనే నిందావ్యాఖ్యలను సవాలుగా తీసుకొని 354 కవులతో కూడిన "గోల్కొండ కవుల సంచిక" గ్రంథాన్ని కవుల జీవిత విశేషాలతో సహా ప్రచురించి గ్రంథరూపంలోనే సమాధానమిచ్చిన వైతాళికుడు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి. తెలంగాణ సాంస్కృతిక చరిత్రలో సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఒక అధ్యాయం. 
      దిగుమతి కొరకు ..........
గోల్కొండ కవుల సంచిక Golkonda Kavula Sanchika
పై నొక్కండి.
ఇవీ చూడండి...........1. Discover-telangana-golkonda_kavula_sanchika2.Dr.ఆచార్య ఫణీంద్ర - గోల్కొండ కవుల సంచికలో3.సురవరం ప్రతాపరెడ్డి - వికీపీడియ


Categories: Other Language Links

वैयाकरणभूषणसार – Preface

वैयाकरणभूषणसारे उपोद्घातः वैयाकरणसिद्धान्तकारिकायाम् प्रतिज्ञा च |

वैयाकरणभूषणसार is commentary by कौण्डभट्ट on वैयाकरणसिद्धान्तकारिका by भट्टोजीदीक्षित.

Although वैयाकरणभूषणसार is a prose commentary, the author कौण्डभट्ट has composed उपोद्घात the preface in 5 metrical stanzas.

In the third stanza of उपोद्घात, कौण्डभट्ट makes reference to भट्टोजीदीक्षित whom he mentions to be his पितृव्य fore-father. श्लोक-s 1 to 4 are in अनुष्टुभ्-छन्दः, whereas the last one is in शार्दूलविक्रीडितम्.

I shall attempt English interpretation of these 5 stanzas. First, the word उपोद्घातः itself.

उपोद्घातः –

  • उपोद्घातः उप + उत् + घातः
    • घातः [हन्-णिच् घञ्] 1 A blow, stroke, bruise, hit
    • उद्घातः – 1 P.VII.3.54. Beginning, commencement; उद्घातः प्रणवो यासाम् Ku.2.12
      • P.VII.3.54 denotes सूत्रम् – हो हन्तेर्ञ्णिन्नेषु
      • Literally or by its etymology उद्घातः seems to mean ‘blowing up’
      • ‘blowing up’ is like blowing a trumpet, which is announcement of the beginning of an activity, e.g. a war
      • ‘blowing up’ is also similar to day-break, which is also beginning of the day.
    • Since उपोद्घातः is उप + उद्घातः something similar to उद्घातः
    • In Apte’s dictionary उपोद्घातः – 1 A beginning, commencement. -2 An introduction, a preface

Prefaces in Sanskrit-works start with obeisances. It is not to be expected that there will be grammatical detailing or explanation of the meanings. But because I want to put it all in English, I have attempted grammatical detailing and explanation of the meanings as स्वाध्यायः my own self-study. E. & O. E. !

श्रीलक्ष्मीरमणं नौमि गौरीरमणरूपिणम् |

स्फोटरूपं यतः सर्वं जगदेतद्विवर्तते ||1||

श्रीलक्ष्मीरमणं नौमि गौरीरमणरूपिणम् | स्फोटरूपं यतः सर्वं जगत् एतत् विवर्तते ||1|| – I bow to श्रीलक्ष्मीरमण who is also seen as गौरीरमण and from whom all this world has emerged स्फोटरूपम् as if by a bang.

अशेषफलदातारं भवाब्धितरणे तरिम् |

शेषाशेषार्थलाभार्थं प्रार्थये शेषभूषणम् ||2||

To Him, who is शेषभूषण adorned by the शेष, who is तरि the boat भवाब्धितरणे to transcend this ocean of life, who is अशेषफलदातार who bestows fruits uninhibited, प्रार्थये I pray for लाभार्थं giving proper meaning to शेषाशेषार्थ all acts (even) of शेष omission and अशेष commission. What a wonderful deployment of the words शेष and अशेष !

वाग्देवी यस्य जिह्वाग्रे नरीनर्ति सदा मुदा |

भट्टोजीदीक्षितमहं पितृव्यं नौमि सिद्धये ||3||

For सिद्धये fulfilment of task on hand, अहं I (also) नौमि bow to पितृव्य my fore-father भट्टोजीदीक्षित, who has had मुदा merrily नरीनर्ति dancing again and again सदा always जिह्वाग्रे on the tip of his tongue, वाग्देवी the goddess of speech,

नत्वा गणेशपादाब्जं गुरूनथ सरस्वतीम् |

श्रीकौण्डभट्टः कुर्वेऽहं वैयाकरणभूषणम् ||4||

अहं, I कौण्डभट्ट also नत्वा bow at पादाब्ज the lotus feet of गणेश, गुरून् unto my precepts अथ and unto Goddess सरस्वती and कुर्वे proceed to compose this वैयाकरणभूषणम्.

पाणिन्यादिमुनीन्प्रणम्य पितरं रंगोजिभट्टाभिधम् |

द्वैतध्वान्तनिवारणादिफलिकां पुंभाववाग्देवतान् ||

ढण्ढिं गौतमजैमिनीयवचनव्याख्यातृभिर्दूषितान् |

सिद्धान्ताननुपत्तिभिः प्रकटये तेषां वचो दूषये ||5||

I प्रणम्य salute पाणिनि-आदि and other मुनि -s and पितरं my father अभिध known as रंगोजिभट्ट

(1) द्वैतध्वान्तनिवारणादिफलिकाम् – ध्वंस्

  • (1-1) द्वैतध्वान्त –
    • द्वैतम् [द्विधा इतं द्वितं तस्य भावः स्वार्थे अण्] 1 Duality. -2 Dualism in philosophy, the assertion of two distinct principles, such as the maintenance of the doctrine that, spirit and matter, Brahman and the Universe, or the Individual and the Supreme Soul, are different from each other; cf. अद्वैत; किं शास्त्रं श्रवणेन यस्य गलति द्वैतान्ध- कारोत्करः Bv.1.86. -3 N. of a forest.
    • ध्वान्तम् Darkness
    • द्वैतध्वान्त = darkness of duality
  • (1-2) निवारणादिफलिकाम् –
    • निवारः निवारणम् 1 Keeping off, preventing, warding off; दंशनिवारणैश्च R.2.5. -2 Prohibition, impediment.
    • फलम् [फल्-अच्] A result, fruit, consequence, effect
  • (1-3) द्वैतध्वान्तनिवारणादिफलिकाम् (प्रणम्य) = (I bow) to/unto her, who would bestow the fruit of keeping off the darkness of duality &c.

(2) पुंभाववाग्देवतान् (प्रणम्य) –

  • पुंसः भावः इति पुंभावः = masculine aptitude
  • वाचः देवता इति वाग्देवता = deity of speech
  • पुंभाववाग्देवतान् (प्रणम्य) = I bow unto the deities of speech of masculine aptitude
  • I don’t think, I have understood what कौण्डभट्ट had in mind in making mention of such deities.

(3) ढण्ढिं – No explanation found in Apte’s dictionary for this word

(4) गौतमजैमिनीयवचनव्याख्यातृभिः – By व्याख्याता-s i.e. by those, who explained वचन-s statements of गौतमजैमिनीय i.e. of गौतम and जैमिनीय

(5) दूषितान् – दूषित a. [दुष्-णिच्-क्त] 1 Corrupted. defiled, spoiled.

  • दुष् 4 P. (दुष्यति, दुष्ट) 1 To be bad or corrupted, be spoiled or suffer damage. -2 To be defiled or violated (as a woman &c.), be stained, be or become impure or contaminated; स्वल्पेनाप्यपकारेण ब्राह्मण्यमिव दुष्यति Pt.1. 66; Ms.7.24;9.318;1.12. -3 To sin, commit a mistake, be wrong. -4 To be unchaste or faithless. -Caus. (दूषयति-ते, but दूषयति-ते or दोषयति-ते in the sense of ‘making depraved’ or ‘corrupting’)
  • Anyone, who comments on a text does sort of contaminate it. That seems to be the logic in using the word दूषितान्

(6) सिद्धान्तान् – Established Rules

(7) उपपत्तिभिः – by derivations (maybe, also by illustrative examples)

(8) प्रकटये – प्र + कट् → Note कट् 1 P. (कटति, अकटीत्, कटितुम्) 1 To rain. -2 To surround. -3 To encompass, cover or screen.

  • प्रकटये = I shall detail

(9) तेषां वचो दूषये = I shall contaminate their talk (also). = I shall comment on those comments also.

इति टीकाकारोपोद्घातः As much as preface by the commentator.

श्लोक 1 below is from वैयाकरणसिद्धान्तकारिका of भट्टोजीदीक्षित. Rather, now begins वैयाकरणसिद्धान्तकारिका. But that also is preceded by the following note by श्रीकौण्डभट्ट.

पारिप्सितप्रतिबंधकोपशमनाय कृतं श्रीफणिस्मरणरूपं मङ्गलं शिष्यशिक्षार्थं निबध्नांश्चिकीर्षितं प्रतिजानीते –

This श्रीफणिस्मरणरूपं मङ्गलं omen unto and in respectful memory of श्रीफणि प्रतिजानीते seems  कृतं made for कोपशमनाय pacifying पारिप्सितप्रतिबंध possible objections   

(ग्रन्थादौ प्रतिज्ञा Declaration at the beginning of the composition)

फणिभाषितभाष्याब्धेः शब्दकौस्तुभ उद्द्धृतः |

तत्र निर्णीत एवार्थः संक्षेपेणेह कथ्यते ||1||

  • फणिभाषित as said by श्रीफणि
  • भाष्याब्धेः From भाष्याब्धि  the ocean-like commentary
  • उद्द्धृतः is referred
  • शब्दकौस्तुभ jewel of words.
  • तत्र निर्णीतः एवार्थः Whatever interpretations are concluded there
  • संक्षेपेण इह कथ्यते are summarized here. 

श्रीकौण्डभट्ट appends following his own commentary on this श्लोक by भट्टोजीदीक्षित –

(1) उद्धृत – इत्यत्रास्माभिरिति शेषः | Where it says उद्धृत, here a word अस्माभिः ‘by ourselves’ is to be taken as implicit.

(2) भाष्याब्धेः शब्दकौस्तुभ उद्द्धृतः – इत्युक्तिस्तु शब्दकौस्तुभोक्तार्थानामाधुनिकोत्प्रेक्षितत्वनिरासाय

  • भाष्याब्धेः शब्दकौस्तुभ उद्द्धृतः
  • इत्युक्तिस्तु – इति उक्तिः तु This statement  
  • शब्दकौस्तुभोक्तार्थानामाधुनिकोत्प्रेक्षितत्वनिरासाय = शब्दकौस्तुभ-उक्त-अर्थानाम् आधुनिक-उत्प्रेक्षितत्व-निरासाय
  • निरासाय – For clarifying non-existence of
  • आधुनिक-उत्प्रेक्षितत्व any modern editing
  • शब्दकौस्तुभ-उक्त-अर्थानाम् – of अर्थ-s as are there in शब्दकौस्तुभ.

(3) अन्यथा तन्मूलकस्यास्य ग्रन्थस्याप्याधुनिकोत्प्रेक्षितसारत्वापत्तौ पाणिनियानामनुपादेयतापत्तेः – Note, श्रीकौण्डभट्ट has composed his commentary using such long-winding compound words. It could be a natural style of writing for people in those times. But for us, all such compound words themselves have to be first deciphered. Actually is not a commentary supposed to help ready understanding of what may not be readily understood from reading the original text, especially if the original text is in metrical form ? श्रीकौण्डभट्ट’s commentary does not seem to be helpful for any ready understanding. Anyway –

  • अन्यथा तन्मूलकस्यास्य ग्रन्थस्याप्याधुनिकोत्प्रेक्षितसारत्वापत्तौ पाणिनियानामनुपादेयतापत्तेः = अन्यथा तन्मूलकस्य अस्य ग्रन्थस्य अपि आधुनिक-उत्प्रेक्षित-सारत्व-आपत्तौ पाणिनियानाम् अनुपादेयता आपत्तेः
  • अन्यथा = Otherwise
  • तन्मूलकस्य = for (this one) based on that
  • अस्य ग्रन्थस्य अपि = for this composition also
  • आधुनिक-उत्प्रेक्षित-सारत्व-आपत्तौ = becomes the आपत्ति charge of सारत्व essence of (original) having been उत्प्रेक्षित superimposed or superseded or replaced by आधुनिक modern thought
  • पाणिनियानाम् अनुपादेयता आपत्तेः = The charge becomes replete with अनुपादेयता non-conformance to पाणिनि and such others.

(4) तत्र निर्णीत – इत्युक्तिरितोऽप्यधिकजिज्ञासुभिः शब्दकौस्तुभे द्रष्टव्यमिति ध्वनयितुम्

  • तत्र निर्णीत इति उक्तिः The quote तत्र निर्णीत
  • ध्वनयितुम् to sound इति that
  • इतः अपि अधिकजिज्ञासुभिः – those who want to know more than what is available here
  • शब्दकौस्तुभे द्रष्टव्यम् should refer or see in शब्दकौस्तुभ.

शुभमस्तु |

-o-O-o-

 


Categories: Sanskrit Grammar

<strong class="blkclor">Sanskrit</strong> Teacher ,2 - 5 years exp , Ghaziabad

Samskrut Jobs - Sun, 01/17/2016 - 00:00
Times of India Ascent - Graduate / Post Graduate with a degree in education ( B.Ed. ) , with teaching experience in reputed schools / institutions , preferably residentialA strong desire to redefine teaching standards and build tomorrow`s leaders...
Categories: Other Language Links

Pages

Subscribe to Sanskrit Central aggregator