Feed aggregator

योग: कर्मसु कौशलम् ...

योग: कर्मसु कौशलम्

परिश्रम, उत्कृष्टता का मार्ग है !
Categories: Social Network Pages

हिरण्यं एव अर्जय , निष्फलाः कलाः ।...

हिरण्यं एव अर्जय , निष्फलाः कलाः ।

( सोना (धन) ही कमाओ , कलाएँ निष्फल है )

—महाकवि माघ
Categories: Social Network Pages

पृथग्जनस्य को धर्मः

दैनिकः श्लोकः - Sun, 02/23/2014 - 10:59
पृथग्जनस्य को धर्मः कुलविद्यैव केवला।
शास्त्राणि पूर्वजां श्रद्धां पश्चादेवाऽनुयन्ति हि॥
Categories: Sanskrit Blogs

तद्वै मन्येत पुरुषः

दैनिकः श्लोकः - Sun, 02/23/2014 - 10:58
तद्वै मन्येत पुरुषो यत्र श्रद्धातुमिच्छति।
किं संवादेन युक्त्या वा आमित्युक्त्वा त्वपद्रव॥
Categories: Sanskrit Blogs

यस्मिन्नहनि दैवेन

दैनिकः श्लोकः - Sun, 02/23/2014 - 10:50
यस्मिन्नहनि दैवेन लोकेऽसीह निवेशितः।
तदैव तेन शप्तोऽसि तवाऽऽदावन्त एव हि॥
Categories: Sanskrit Blogs

TGT ( <strong class="blkclor">Sanskrit</strong> ) ,1 - 4 years exp , Bengaluru / Bangalore

Samskrut Jobs - Sun, 02/23/2014 - 00:00
Vivekananda Educational center - Responsible for handling all aspects of teaching and mentoring students.Additional Information:For the Middle / High School ( State & ICSE ) .attractive Salary for the Right Candidate.mail / Apply with Biodata & ...
Categories: Other Language Links

PGT ( <strong class="blkclor">Sanskrit</strong> ) ,1 - 4 years exp , Bengaluru / Bangalore

Samskrut Jobs - Sun, 02/23/2014 - 00:00
Vivekananda Educational center - Responsible for handling all aspects of teaching and mentoring students.Additional Information:For the Middle / High School ( State & ICSE ) .attractive Salary for the Right Candidate.mail / Apply with Biodata & ...
Categories: Other Language Links

TGT ( <strong class="blkclor">Sanskrit</strong> ) ,1 - 4 years exp , Thane

Samskrut Jobs - Sun, 02/23/2014 - 00:00
New Horizon Scholars School & Neo Kids - Responsible for handling all aspects of teaching and mentoring students.Additional Information:B.Sc / M.Sc & BA / MA with B.Ed in the respective subjects.interested candidates proficient in spoken & written...
Categories: Other Language Links

Setubandham-24

Sans_Eng - Sat, 02/22/2014 - 17:46
सेतुबन्धम्-२४ता सोअ‍इ रहुतणओ ताव अ सोआ वि हत्थपहृत्थमुही ।ताव अ धर‍इ दहमुहो जाव विसाएण वो तुलिज्ज‍इ धीरम् ॥ ३-४३ ॥[ तावच्छोचते रघुतनयस्तावच्च सीतापि हस्तपर्यस्तमुखी ।  तावच्च ध्रियते दशमुखो यावद्विषादेन वस्तुल्यते धैर्यम् ॥]Until your courage measures up to your grief Rama, scion of Raghu will grieve, Sita will rest her face in her hand (due to grief) and Ravana will stay. [Let courage take over your grief so that Rama and Sita will not grieve and Ravana is killed.]
अण्णो अण्णस्स मणो तुम्ह ण आणे अणाहिओ मह अप्पा ।णिव्वण्णन्तस्स  इमं दररूढवणप्पसाहणं हणुमन्तम् ॥ ३-४४ ॥[ अन्यदन्यस्य मनो युष्माकं न जानेऽनाधिर्ममात्मा ।  निर्वर्णयत इमं दररूढव्रणप्रसाधनं हनूमन्तम् ॥] Each ones mind is different. I do not know what is in your mind. But looking at Hanuman, who is adorned with the wounds not yet healed, my mind is at peace. [Knowing the capabilities of Hanuman whose wounds, caused while fighting Aksha, are yet to heal, I am not worried. He will do the needful.]
पडिवक्खस्स अ लच्छिअं आसाएन्तएणंणिअ‍अकुलस्स अ कित्तिअं आसाएन्तएणं ।मरणं पि वरं लद्ध‍‍अं ण‍अणिम्माणएणंपुरिसेण चिरं जीविअं ण अ णिम्माणएणम् ॥ ३-४५ ॥[ प्रतिपक्षस्य लक्ष्मीमास्वादयतानिजककुलस्य कीर्तिमासादयता ।मरणमपि वरं लब्धकं नयनिर्मापकेणपुरुषेण चिरं जीवितं न च निर्मानकेन ॥]Death of an upright person who enjoys the lustre of the opponent (by defeating him) and who brings fame to his family is preferable to the life of a person who is devoid of self respect.
एअ वि सिरीअ दिट्ठ‍आ के सरलच्छि‍आएकरकमलस्स अ छिक्क‍आ केसरलच्छिआए ।मुज्झन्ति सविण्णाण‍आ समरसमाण‍अम्मिएअ ममम्मि भणन्तए समरसमाण‍अम्मि ॥ ३-४६ ॥[ एवमपि श्रिया दृष्टकाः के सरलाक्ष्याःकरकमलस्य च स्पृष्टया केसरलक्ष्म्या ।मुह्यन्ति सविज्ञानकाः समरसंमानदेएवमपि भणति समरसमापके ॥]When I, who rewards in the battle and who ends the battle is telling (as per above) which learned persons who have been graced by Lakshmi with a touch of her lotus- like hand continue to be under delusion? [ After having heard me, none of you will anymore be afraid of the ensuing battle.]
मा सोइज्ज‍उ दुहिआ सीआ लोअएणंणलिणि व्व समोलुग्ग‍आ सीआलोअएणम् ।दिहिए राहवहि‍अए काम‍इलन्त‍अम्मिजीविअम्मि अहिलोहिआ का म‍इलन्त‍अम्मि ॥ ३-४७ ॥[ मा शोच्यतां दुःखिता सीता लोककेन  नलिनीव समवरुग्णा शीतालोकेन ।  दुःखिते राघवहृदये कामक्लाम्यमाने  जीवितकेऽभिलोभिका का मलिनायमाने ॥]  Let not people bemoan that Sita is sad like a lotus affected by winter. While the heart of Rama is grieving, tired due to love pangs and is (consequently) soiled where is the occasion for us to be attached to our lives?
चन्द‍अ व्व मेहम‍इलिए र‍अणीसार‍अम्मिकमल‍अम्मि व हिमडड्डए र‍अणीसार‍अम्मि ।दुहिए राहवहिअ‍अए भमरोअत्त‍अम्मिकुसुमम्मि व पव्वा‍अए भमरोअत्त‍अम्मि ॥ ३-४८ ॥[ चन्द्र इव मेघमलिनिते रजनीसारके  कमल इव हिमदग्धे रजोनिःसारके । दुःखिते राघवहृदये भ्रमरोदितव्ये कुसुम इव प्रवणे भ्रमरापवर्तितव्ये ॥] (Where is the occasion for us to be attached to our lives) while Rama’s heart, which is wont to weep due to illusions (of Sita) is grieving like the moon which is the essence of night, is shadowed by a cloud, like the lotus affected by snow and (consequently)  without stamens, like a decaying flower neglected by the bumble-bee.  
क‍इआ णु विरहविर‍इअदोव्वल्लपसाहणुज्झिआहरणाइम् ।णीसासवसपहोलिरलम्वाल अमलि‍अपम्हलकओलाई ॥ ३-४९ ॥पिहुलणिअम्ब‍अलक्खलि‍असिढिलवल‍अविव‍इण्णबाहुल‍आइम् ।दच्छाम परिअणत्थुअक‍अपेसणलज्झिआ पिअकलत्ताइम् ॥ ३-५० ॥[ कदा नु विरहविरचितदौर्बल्यप्रसाधनोज्झिताभरणानि ।  निःश्वासवशप्रघूर्णनशीललम्बालकमृदितपक्ष्मलकपोलानि ॥  पृथुलनितम्बतलस्खलितशिथिलवलयविप्रकीर्णबाहुलतानि ।  द्रक्ष्यामः परिजनस्तुतकृतप्रेषणलज्जिताः प्रियकलत्राणि ॥]
( If you continue to deliberate and delay here) , when shall we see our beloved (wives) who have cast off their ornaments having been adorned by the weakness associated with pangs of separation, whose hairy cheeks are mildly pressed by the long locks of hair prone to whirling around due to the (deep) breaths (as a result of anxiety of meeting their  husbands), having their girdles loosened after slipping away from their heavy hips and their arms thrown up while we feel shy as our dear ones praise us and encourage us to meet our beloveds?- - - - 
Categories: Other Language Links

Sanskrit blog: Humour-92

Simple Sanskrit - Sat, 02/22/2014 - 17:38
हास्यसीकरः-९२काचन मान्या स्त्री औषधापणिं गता । सा आपणिकमपृच्छत्, “भोः! मया सियनैड् विषः क्रयणीयः । अत्र लभ्यते किम्?” इति । चकितः आपणिकः तामपृच्छत्, “आर्ये, किमर्थं विषं क्रीणासि?” इति । सा गम्भीरस्वरेण तं प्रत्यवदत्, “ अहं मम भर्त्रे विषं दातुमिच्छामि” इति । दिग्भ्रान्तः आपणिकः अवदत्, “आर्ये! किं वदसि? यदि तदर्थं तुभ्यं विषं विक्रीणै मां त्वां च आरक्षकाः कारागारं नयेयुः । इतः कृपया अपसर “ इति । तदा सा आत्मनः वित्तस्यूतात् छायाचित्रमेकमुद्धृत्य तस्मै अदर्शयत् यस्मिन् छायाचित्रे आपणिकस्य पत्न्या सह तस्याः पतिः रतिक्रीडायां निरतः आसीत् । निर्वर्णः उद्विग्नश्च आपणिकः अवदत्, “असंशयं तुभ्यं सियनैड् विक्रीणे । त्वया प्रथममेव वक्तव्यमासीत् यत् वैद्यनिर्देशात् विषं क्रीणामि” इति ।
- - - - http://gssmurthy.blogspot.com http://murthygss.tripod.com/ http://sanskritcentral.com
Categories: Sanskrit Blogs

गन्तैक एव ते मार्गे

दैनिकः श्लोकः - Fri, 02/21/2014 - 20:35
गन्तैक एव ते मार्गे सुहृदा केन चिद्विना।
गच्छतस्ते सदा वायुर्वदनं प्रतिवास्यति॥
Categories: Sanskrit Blogs

Group wall post by अनन्त पंढरीनाथ कुलकर्णी

Sanskrit Central's Facebook Group - Thu, 02/20/2014 - 23:21
अनन्त पंढरीनाथ कुलकर्णी wrote on SanskritCentral's wall: !!..सूक्तिः..!!!------- शीतल-समीरेषु,.................ठंडी ठंडी हवाओंमे रम्य-नदी-तीरेषु,................रमणीय नदीतटोंपर स्वच्छ-शिशिर-नीरेषु,..........स्वच्छ एवं शीतल जलोंमे विहारः परमाह्लादकरः .........विहार परम आनंददायी होता है
Categories: Social Network Pages

Yamunotri 2014 - Family Residential Summer Camp in Dallas, TX!

Samskrita Bharati (F.B.Wall) - Thu, 02/20/2014 - 22:13
Yamunotri 2014 - Family Residential Summer Camp in Dallas, TX!

Categories: Social Network Pages

Kaveri 2014 - Family Residential Summer Camp in California!

Samskrita Bharati (F.B.Wall) - Thu, 02/20/2014 - 21:53
Kaveri 2014 - Family Residential Summer Camp in California!

Categories: Social Network Pages

नलम् mAs

AVG-Sanskrit - Thu, 02/20/2014 - 20:30

Today we will look at the form नलम् mAsmasculine Accusative singular from श्रीमद्-वाल्मीकि-रामायणम् 1.1.80.

ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः । समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसंनिभैः ।। १-१-७९ ।।
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः । समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ।। १-१-८० ।।

Gita Press translation – Moving to the shore of the (Indian) ocean (in the extreme south,) accompanied by Sugrīva, Śrī Rāma then shook the ocean to its lowest depths (in Pātāla, the nethermost subterranean plane) by his arrows glorious as the sun (on the latter refusing to allow pasage to the army of monkeys, that sought to march across it in order to reach Laṅkā in their bid to recover Sītā) (79). (At this) Ocean, the lord of the rivers, not only revealed himself (in person to Śrī Rāma) but also apologized to him (for his refractoriness) and only at the intercession of Ocean Śrī Rāma caused Nala to build a bridge (across the sea) (80).

Note: The above verses have been discussed in detail in the Saturday Ramayanam class #22, recorded on Dec 11th 2010 Video

नलम् is द्वितीया-एकवचनम् of the पुंलिङ्ग-प्रातिपदिकम् ‘नल’।

‘नल’ optionally gets the कर्म-सञ्ज्ञा by 1-4-53 हृक्रोरन्यतरस्याम्- A कर्ता (agent) of the non-causal verbal root √हृ (हृञ् हरणे १. १०४६) or √कृ (डुकृञ् करणे ८. १०) optionally becomes the कर्म (object) of the causal verbal root.

Note: As per the सूत्रम् 1-4-55 तत्प्रयोजको हेतुश्च we know that रामः (सुग्रीवसहितः) is the हेतु: (cause) in the sentence रामो नलं सेतुमकारयत्। On removing the हेतु: we get the non-causative form of the sentence as नलः सेतुमकरोत् । नलः is प्रथमा-एकवचनम् of the पुंलिङ्ग-प्रातिपदिकम् ‘नल’। Hence ‘नल’ is the अणौ कर्ता (agent of the non-causal verbal root √कृ (डुकृञ् करणे ८. १०)). This अणौ कर्ता becomes the कर्म (object) णौ (of the causal form of the verbal root √कृ) since the conditions for applying the सूत्रम् 1-4-53 are satisfied here.

(1) नल + अम् । By 4-1-2 स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप्‌, 1-4-53 हृक्रोरन्यतरस्याम्। 1-3-4 न विभक्तौ तुस्माः prevents the ending letter ‘म्’ of ‘अम्’ from getting the इत्-सञ्ज्ञा।

(2) नल + अम् = नलम् । By 6-1-107 अमि पूर्व: – In place of a preceding letter ‘अक्’ and the following vowel (‘अच्’) belonging to the affix ‘अम्’ there is a single substitute of that preceding अक् letter.

Questions:

1. Consider the following verse from the गीता -
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्‌ |
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः || 3-5||
Please change the sentence प्रकृतिजैर्गुणैः सर्वः कर्म कार्यते to active voice (कर्तरि प्रयोग:)।

2. If ‘नल’ were not to (optionally) get the कर्म-सञ्ज्ञा by 1-4-53 हृक्रोरन्यतरस्याम् which विभक्ति: would it take?

3. Please change the sentence रामो नलं सेतुमकारयत् to passive voice (कर्मणि प्रयोग:)।

4. Where has the सूत्रम् 6-4-37 अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्यादीनामनुनासिकलोपो झलि क्ङिति been used in the verses?

5. How would you say this in Sanskrit?
“(You) don’t make me do what I don’t want to do.”

6. How would you say this in Sanskrit?
i) “Mārīca assumed the form of a deer.”
ii) “Rāvaṇa made Mārīca assume the form of a deer.”
Use the verbal root √कृ (डुकृञ् करणे ८. १०) for ‘to assume (put on.)’

Easy questions:

1. Why doesn’t the सूत्रम् 2-4-52 अस्तेर्भूः apply in the forms क्षोभयामास and दर्शयामास?

2. Where has the सूत्रम् 7-3-111 घेर्ङिति been used in the verses?

Categories: Sanskrit Grammar

विवादो नैव कर्तव्यः

दैनिकः श्लोकः - Thu, 02/20/2014 - 19:39
विवादो नैव कर्तव्य एकेनाऽल्पधिया सह।
यस्माद्ध्ययं समास्तस्मात्सदाऽऽक्रामन्ति कोटिशः॥
Categories: Sanskrit Blogs

मा चिन्तय न चिन्ता हि

दैनिकः श्लोकः - Thu, 02/20/2014 - 19:36
मा चिन्तय न चिन्ता हि कदाचन फलं ददौ।
माऽवजानीहि मौर्ख्यं च मूर्खो ह्येवेह नन्दति॥
Categories: Sanskrit Blogs

कृष्णार्पणं ...

कृष्णार्पणं
विदधतो नास्मादन्यः सुखावहो मार्गः ।
सर्वस्वं कृष्णगतं नह्यवशिष्टं ममत्वाय ॥
- सूक्तिमुक्तावली

All that we have is offered to Krishna. There is nothing left beyond it. If we live life with this in mind, we will be very happy. When everything we see is His, there is nothing left to fight for for you and me.

#SS
Categories: Social Network Pages

अनागत विधाता च प्रत्युत्पन्नमतिस्तथा ...

अनागत विधाता च प्रत्युत्पन्नमतिस्तथा
द्वावेतौ सुखमेधेते यद्वविष्यों विनश्यति ||

भावार्थ :- जो व्यक्ति अपने भविष्य के विषय में सावधान होकर सोचता रहता है और जो व्यक्ति समय़ आने पर अपनी प्रतिभा के द्वारा बचने का उपाय सोच लेता है ,वे दोनों ही सुखपूर्वक सानंद बढ़ते रहते है |

#KM
Categories: Social Network Pages

Pages

Subscribe to Sanskrit Central aggregator