Learning Sanskrit

शरदयादवः लालायति (Sharada Yadav is Salivating)

Learn Sanskrit - Tue, 08/01/2017 - 13:38

आङ्ग्लदेशस्य राज्ञीम् निकषा किमपि राजबलं नास्ति ततः अपि सा राजते। कथम् एतत्? सा कौटिल्येन जनान् चीत्वा पुरस्करोति। सा यस्मात् जनान् चिनोति यस्मात् पुरस्करोति च तस्मात् ये जनाः पुरस्कारं न प्राप्नुवन्ति ते सदैव पुरस्कारस्य अभिलाषां धारयन्ति। ये जनाः पुरस्कारम् अप्राप्नुवन् ते सदैव राज्ञ्याः गुणान् स्तुवन्ति यतो हि राज्ञ्याः प्रकाशात् ते अपि भान्ति। अस्मात् कौटिल्यात् सा अद्यापि विराजते।

तथैव सोनियामहाभागा अपि विराजते। शरदयादवाय नितीश-भाजप-दलयोः प्रणयः न रोचते। कथम्? अस्मिन् भाचित्रे पश्यतु कस्मात् शरदवर्यः आत्मानं सोनियामाहाभागया सह उपविश्य धन्यं मन्यते इति। इदम् अद्य मया लब्धं भविष्यकाले किं प्राप्स्यामि इति सः स्वप्नं पश्यति लालायति च। सः सोनिया-राहुलाभ्यां वशीकृतः। सः किमपि अन्यं न पश्यति। यदा सः स्वप्नात् जागरिष्यति तदा सः ज्ञास्यति न तत्र सोनियामहाभागा न तत्र राहुलः केवलः वराकः शरदः।

२०१७-०८-०१ मङ्गलवासरः (2017-08-01 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

किरातार्जुनीयम् प्रथमः सर्गः – अन्तर्जालशिक्षा

Learn Sanskrit - Sun, 07/30/2017 - 08:40

व्योमसंस्कृतपाठशालायाः जालपृष्ठे किरातार्जुनीयकाव्यस्य प्रथमसर्गस्य अन्तर्जालपाठाः उपलब्धाः । सम्प्रति तमिळभाषामाध्यमेन इमं महाकाव्यमध्येतुं शक्नुवन्ति तमिळभाषिणः। अध्यापिका विशालाक्षीवर्या अस्मै परोपकाराय अस्माकं धन्यवादानि पूर्णरूपेण अर्हतीति नात्र संशयः ।
http://www.sanskritfromhome.in/course/kiratarjuniyam-sarga1

२०१७-०७-२९ शनिवासरः (2017-07-29 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

दूरदर्शनयन्त्रं परिवर्तितम् (Changed the TV)

Learn Sanskrit - Sun, 07/23/2017 - 06:46

ह्यः वयम् अस्माकं वडोदरानगरस्य गृहे यत् दूरदर्शनयन्त्रम् आसीत् तस्य स्थाने नूतनं यन्त्रम् अक्रीणीम। किन्तु यन्त्रस्य स्थापना विलम्बेन अभवत् तस्मात् अहं दूरदर्शनेन प्रसारितं वार्तावली इति कार्यक्रमं तस्मिन् यन्त्रे द्रष्टुं न अशक्नवम्।

२०१७-०७-२३ रविवासरः (2017-07-23 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

कृदन्ताः (krt suffixes)

Learn Sanskrit - Sat, 07/22/2017 - 08:27

सौम्यावर्या संस्कृतवाक्यरचना-कृदन्ताः (http://www.sanskritfromhome.in/course/krdantas) इति पाठ्यक्रमम् अध्यापयति। पाठः शनिवासरे प्रातः सार्धपञ्चवादने प्रवर्तते। यदा अहं केन्बरानगरे अस्मि तदा अयं कालः मह्यम् अतीव अनुकूलः अस्ति यतो हि तत्र प्रातः दशवादनं वा एकादशवादनम् इति कालः भवति। अद्य अहं वडोदरानगरे अस्मि तस्मात् प्रातः सार्धपञ्चवादने कक्षायाम् आगच्छम्। अद्य मया ज्ञातं कथं सार्धपञ्चवादनं इति कष्टप्रदः कालः अस्ति। सौम्यावर्या न केवलं सार्धपञ्चवादने पाठम् आरभते किन्तु तस्य कालस्य पूर्वम् एव पाठम् अपि सज्जीकरोति। सा खलु धन्यवादार्हा अस्ति।

२०१७-०७-२२ शनिवासरः (2017-07-22 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

औस्ट्रेलियावृन्दं पराजितम् (Australia Defeated)

Learn Sanskrit - Fri, 07/21/2017 - 10:44

ह्यः भारतीयमहिलाफालकवृन्देन औस्ट्रेलियावृन्दं पराजितम्। मया पराजयाय शोचितव्यं अथवा जयाय हर्षितव्यम् इति न जानामि। यदा काश्चन् भारतीयनागरिकाः पाकिस्तानदेशेन भारतस्य पराजयम् आमनयन्ते तदा वयं तेभ्यः क्रुध्यामः। तस्मात् चिन्तयामि हर्षितव्यम् अथवा शोचितव्यम्।

२०१७-०७-२१ शुक्रवासरः (2017-07-21 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

गीतामाध्यमेन संस्कृतम्

Learn Sanskrit - Fri, 07/21/2017 - 02:56

मम सहपाठीचरः शङ्करवर्यः गतत्रयवर्षेभ्यः भगवद्गीतां   शाङ्करसम्प्रदायप्रवेशव्याख्यामाध्यमेन पाठयति । सः सदैव माम् पृच्छति स्म – छात्राः कथं गीतापठनार्थं संस्कृतशिक्षां प्राप्नुवन्ति? अपि तदर्थं कोऽपि पुस्तकोऽस्ति?

ये हिन्दीभाषां न जानन्ति तेभ्यः प्रयोजनीयं पुस्तकमेकं मया दृष्टः।  अस्मिन् पुस्तके सर्वे दृष्टान्ताः गीतायाः हितोपदेशाद्वा उद्धृताः। अत्र पश्यतु –

http://amzn.to/2uf3e7I

२०१७-०७-२० गुरुवासरः (2017-07-20 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

रामनाथः (Ramnath)

Learn Sanskrit - Thu, 07/20/2017 - 23:17

रामनाथः अद्य भारतस्य राष्ट्रपतिः वृत्तः। सः प्रत्याशितेभ्यः मतेभ्यः अधिकानि मतानि लब्धवान्। अहं तस्य निर्वाचनाय प्रसन्नः अस्मि।

२०१७-०७-२० गुरुवासरः (2017-07-20 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

भोजनम् (Lunch)

Learn Sanskrit - Wed, 07/19/2017 - 23:01

अद्य अहं मम भार्यायाः मातृस्वसुः गृहं भोजनाय अगच्छत्। सा अतिस्वादूनि भोजनानि अपचत्। खादित्वा अहम् आनन्दम् अन्वभवम्।

(2017-07-19 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

अध्येतव्यम् (Should study)

Learn Sanskrit - Tue, 07/18/2017 - 11:02

मया संस्कृतं नित्यम् अध्येतव्यम्। अस्मिन् वृत्तपत्रे नित्यं किञ्चित् लेखितव्यं च। गतेभ्यः केभ्यश्चित् मासेभ्यः प्रभृति अहं व्यापृतः आसम्। आशासे अस्मात् दिनात् परं लेखिष्यामि।

२०१७-०७-१२ बुधवासरः (2017-07-12 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

बिडाले गते क्रीडन्ति मूषकाः (When the cat's away, the mice will play)

Learn Sanskrit - Tue, 07/18/2017 - 02:55

गतशुक्रवासरे पोटावर्यः फ़्रान्सदेशे टूलूसनगर्यां पर्यटनं कुर्वन् मया सह सेलसंभाषणं अकुर्वत् । तदनन्तरं बेल्जियम्देशे ब्रसल्सनगरात् मम सेल् उपकरणे एक: मिस्डकाल्संदेशोऽपि तेन प्रेषितः। तद्पश्चाद् मुम्बई उड्डयनकेन्द्रात् देवानाम्प्रियं पुनरेकं वारं तेनाहं स्मृतवान् । अधुना बरोडानगरे स्व मात्रा सार्धं क्वचिद् कालं अत्र विरमति इत्यपि श्रूयते । एवं सति इदं वृत्तपत्रमपि इन्दुरहिततारागणमिव दृश्यते । अतः अहमद्य लिखामि।

२०१७-०७-१७ सोमवासरः (2017-07-17 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

The Long and Short of Dr. Manjul Bhargava

संस्कृत - Tue, 06/13/2017 - 20:47

The Sanskrit Corner

The Long and Short of Dr. Manjul Bhargava

A while ago Princeton University Professor and Field Medal winner Dr. Manjul Bhargava gave an enthralling lecture at the Madras Music Academy on the relation between mathematics and music.  This presentation revolved around the rhythms of ancient Indian poetry, music and the math behind them as expounded in various treatises such as the Nātyashāstra and the Sangeetha Ratnakara.  He explained how even fundamental concepts in math could be understood in terms of poetry and rhythm thus demonstrating that the subtle yet vital connection between the poetry, the performing arts and mathematics.

At the start of the lecture, Dr. Bhargava posed the following question:

What are the possible ways you could fill up 8 beats with a combination of short (1 beat) and long syllables (2 beats)? 

Here are some valid possibilities, n being the number of beats:

n= 1:                1

n=…

View original post 1,761 more words


Categories: Learning Sanskrit

यावान् तावान् (As much, that much)

Learn Sanskrit - Mon, 05/29/2017 - 16:26

यावन्तः जनाः नगरे सन्ति तावन्तः सर्वे अत्र समागताः इति मे प्रतिभाति।
यावत् परिमितम् अन्नम् अस्ति तावत् अत्र आनयतु।
अद्य यावान् शीतः अस्ति तावान् मया पूर्वं न दृष्टः।
सः यावतीं प्रीतिं स्वमातरि धरति तावतीं कोऽपि न धरति।

कृपया पश्यतु – https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1488581417823871&id=298160286865996&comment_tracking=%7B%22tn%22%3A%22O%22%7D

२०१७-०५-२९ सोमवासरः (2017-05-29 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

कितवः (A cunning man)

Learn Sanskrit - Sun, 05/28/2017 - 07:09

कस्यैष आत्मनीनो हताशः कितवः। (To whom can this cunning wretch attach himself?)
इदं वाक्यं अरविन्दकेजरीवालं लक्षीकरोति इति मे प्रतिभाति। वस्तुतः इदं वाक्यं कालिदासविरचिते मालविकाग्निमित्रे नाटके अस्ति किन्तु केजरीवालस्य वर्णनं करोति।

२०१७-०५-२८ रविवासरः (2017-05-28 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

हीनवादी (Defeated (in a lawsuit))

Learn Sanskrit - Sat, 05/27/2017 - 09:09

यो हीनवादी सः ते भक्ष्य इति। पञ्चतन्त्रम्
भक्ष + ण्यत् + सुँ = भक्ष्यः (eatable or fit for food)

२०१७-०५-२७ शनिवासरः (2017-05-27 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

पूर्णाहुतिः (Final Offering)

Learn Sanskrit - Sat, 05/13/2017 - 14:10

शनिवासरे २५मार्च२०१७तिथौ वयं केन्बराहिन्दुमन्दिरसमवायस्य स्थापनायाः त्रिंशत्संवत्सराय अनेकानि पूजाकर्माणि करिष्यामः इति अनुष्ठानम् अकुर्म। तस्मिन् दिवसे यत् अनुष्ठानं वयं अकुर्म तत् अद्य भागवत्सप्ताहस्य समापने पूर्णं कृतम्। श्वः वयं त्रिंशत्संवत्सरस्य कार्यक्रमाय पूर्णाहुतिं दास्यामः। पूर्णाहुत्यां नामजापः हवनः महभोजः च भविष्यन्ति। कार्यक्रमः सार्धदशवादने आरप्स्यति प्रायः द्वादशवादने पूर्णतां गमिष्यति च। भवन्तः सर्वे आगच्छन्तु।

२०१७-०५-१३ शनिवासरः (2017-05-13 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

ऐतिहासिकः दिवसः (A Historical Day)

Learn Sanskrit - Fri, 05/12/2017 - 13:52

शुक्रवासरः १२मई२०१७तिथिः अस्मभ्यं केन्बराहिन्दुमन्दिराय च एकः ऐतिहासिकः दिवसः आसीत्। अस्मिन् दिवसे सप्ताधिकशतवर्षदेशीयेन श्रीशङ्करत्रिवेदिमहाभागेन अस्माकं शान्तिः इति पत्रिकायाः त्रिशत्वर्षस्मृतिङ्कस्य विमोचनं कृतम्। श्रीशङ्करमाहाभागः केन्बराहिन्दुमन्दिरे शनिवासर६मईतिथेः शनिवासर१३मईतिथिं पर्यन्तं भागवतकथाकुर्वाणस्य श्रीजगदीशत्रिवेदिमाहाभागस्य पिता अस्ति।विमोचनात् परं श्रीशङ्करमहाभागः श्लोकान् उच्चारयत् लघुव्याख्यानम् अपि अददात्। श्रीशङ्करमहाभागस्य दर्शनं कृत्वा वयं सर्वे अतीवानन्दम् अनुभवामः।

Launch of the 30th Anniversary commemorative Shanti Souvenir Fri 12 May 2017 at the HTCC

२०१७-०५-१२ शुक्रवासरः (2017-05-12 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

श्रमः-श्रेयः भोगः-एनः (Labour-Good Pleasure-Evil)

Learn Sanskrit - Fri, 04/28/2017 - 17:49

If you pursue good with labor, the labor passes away but the good remains; if you pursue evil with pleasure, the pleasure passes away and the evil remains. – Marcus Tullius Cicero
https://www.brainyquote.com/quotes/quotes/m/marcustull118468.html
अपि अस्ति किमपि सुभाषितम् यत् सिसेरोवर्यस्य उपरि लिखितायाः उक्त्याः तुल्यम् अस्ति।

२०१७-०४-२८ शुक्रवासरः (2017-04-28 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

द्वेषो मोक्षश्च - Hatred and Moksha

(For want of a better word, I use moksha to indicate the highest goal that anyone wishes to achieve in life - liberation from the cyclic existence of birth and rebirth.)

सर्वेषां जनानां जीवनाधारभूताः धर्मार्थकाममोक्षाः इति चत्वारः पुरुषार्थाः। तेषु मोक्षश्च परमपुरुषार्थया सर्वैः अङ्गीक्रियते। कश्च सः मोक्षः? केन प्रकारेण वा प्राप्यते? इति प्रश्नानाम् उत्तरसमये शास्त्रकाराः मोक्षस्वरूपतत्प्राप्तिमार्गवर्णनद्वारा स्वमतस्थापनम् अकुर्वन्।
Every system of philosophy attempts to explain moksha and the methods to attain it in their own way. Moksha is universally accepted as the most important among the purusharthas that everyone strives for in one's life.

Bhakti plays a very important role in this path to moksha. Worshiping the Lord, meditating upon him, loving him, enjoying his qualities and immersing oneself in his stories are some of the ways in which people show their bhakti to the Lord.

In the 7th skandha of Srimad Bhagavatam, Yudhishthira perplexed by Sisupala attaining moksha asks how a person filled with so much of hatred towards Krishna could attain the highest state. Does this not promote an opposing standpoint to Shastras about पुण्य and पाप - we incur पाप by abusing the lord?

अहो अत्यद्‍भुतं ह्येतद् दुर्लभा एकान्तिनामपि ।
वासुदेवे परे तत्त्वे प्राप्तिश्चैद्यस्य विद्विषः ॥ ७।१।१५ ॥
द्वेषयुक्तेन चैद्यभूपतिना शिशुपालेन कथं योगिदुर्लभं वासुदेवसायुज्यं प्राप्यते इति विस्मितः युधिष्ठिरः।

Narada responds, "Krishna is bound by sentiments of abuse, praise, worship and scorn. In effect, Krishna is neither angry by abuse nor pleased by worship. In fact Sisupala was so consumed by the thoughts of Krishna that he attained moksha"

इदं शरीरं निन्दास्तुत्यादीनां विषयभूतमिति अविवेकिनामाशयः। लोके मनुष्याणां देहाभिमानिनाम्, अहं मम इति वैषम्यस्त्वात्,  'मम इयं निन्दा, अहम् अनेन निन्दितः', अतः हिंसाकारिषु हिंसाचरणम् साध्यम्। किन्तु, भगवतः कृष्णस्य तादृशाभिमानरहितत्वात् 'अहं निन्दितः अनेन' इति चिन्ता न उत्तिष्ठेत्।
In fact, Narada goes to the extent of saying -
यथा वैरानुबन्धेन मर्त्यः तन्मयतां इयात् ।
न तथा भक्तियोगेन इति मे निश्चिता मतिः ॥ २६ ॥
By bhakti one cannot achieve such intense absorption in thought of the Lord as one can through enmity toward Him. That is my firm belief.

Narada then lists various sentiments through which people have attained moksha or enjoyed the presence of Lord Krishna.

कामाद् द्वेषाद् भयात् स्नेहाद् यथा भक्त्येश्वरे मनः ।
आवेश्य तद् अघं हित्वा बहवः तद्‍गतिं गताः ॥ २९ ॥
गोप्यः कामाद् भयात् कंसो द्वेषात् चैद्यादयो नृपाः ।
सम्बन्धाद् वृष्णयः स्नेहाद् यूयं भक्त्या वयं विभो ॥ ३० ॥
Love - Gopis
Fear - Kamsa
Hatred - Sisupala
Association - Yadavas
Friendship - You all (Pandavas)
Bhakti - We (Sages like Narada)

Of course, we should not take this literally and start hating the lord. The key to this long winding approach is तन्मयत्वम् - complete absorption in the thought of Krishna. 
Categories: Learning Sanskrit

पाठकः (Reader)

Learn Sanskrit - Sat, 04/15/2017 - 10:26

ह्यः अहं मम भार्यया कन्यया च सह जिन्दाबाइनग्रामे एकस्मिन् सम्मेलने आगच्च्छम्। इतः सोमवासरे केन्बरानगरं प्रत्यागमिष्यामः। अस्मिन् सम्मेलने ओस्ट्रेलियादेशस्य सर्वेभ्यः राज्येभ्यः जनाः आगच्छन्।
दिष्ट्या अत्र ह्यः हार्दिकः नाम एकः संस्कृतानुरागी माम् अमिलत् यः इदं वृत्तपत्रं पठति।

२०१७-०४-१५ शनिवासरः (2017-04-15 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages

Subscribe to Sanskrit Central aggregator - Learning Sanskrit