Learning Sanskrit

विजयादशमी (Sanskrit Essay on Vijayadashmi)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:57
भारतदेशे नेपालदेशे च शरदे नवरात्रे देव्याः पूजनं लोके प्रचलितमस्ति । केचन देवीं स्वगृहे एव पूजयन्ति ।

Our app has full page Vijayadashmi essay.
Download app here.
Navigate to Home> Festival > Vijayadashmi in our apps
Categories: Learning Sanskrit

मकरसङ्क्रमणम् (Sanskrit essay on Makarsankratri )

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:56
मकरसङ्क्रमणं भारतीयानां प्रमुखपर्वसु अन्यतमम् । अस्मात् दिनात् परमपवित्रस्य उत्तरायणकालस्य आरम्भः ।

Our app has full page Makarsankratri essay.
Download app here.
Navigate to Home> Festival > Makarsankratri in our apps
Categories: Learning Sanskrit

महाशिवरात्रिः ( Sanskrit Essay on Mahashivratri )

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:54
माघमास्स्य कृष्णपक्षस्य चतुर्दश्यां तिथौ आचर्यते महाशिवरात्रिपर्व । प्रयागपुष्करः यथा तीर्थराज: इति उच्यते तथैव महाशिवरात्रि: व्रतराज: इति उच्यते ।

Our app has full page Mahashivratri essay.
Download app here.
Navigate to Home> Festival > Mahashivratri in our app
Categories: Learning Sanskrit

कृष्णजन्माष्टमी ( Sanskrit Essay on Krushnajanamashtami)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:53
श्रीकृष्णजन्माष्टमी इति कृष्णस्य जन्मोत्सवः आचर्यते ।  सर्ववर्णानाम् आश्रमाणां वर्गाणां जनैः आचर्यमाणं प्रियं पवित्रं च पर्व अस्ति श्रीकृष्णजन्माष्टमी ।

Our app has full page Krushnajanamashtami  essay.
Download app here.
Navigate to Home> Festival > Krushnajanamashtami in our apps
Categories: Learning Sanskrit

दुर्गापूजा ( Sanskrit Essay on Durgapuja)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:51
पश्चिमवङ्गराज्ये आश्वयुजमासः (सप्टम्बर्-अक्टोबरमासयोः वर्तमानः) वर्षस्य् प्रमुखभागायते । यतः अस्मिन्नेव मासे महोत्साह दायकं नवरात्रोत्सवम् आचरन्ति तत्रत्याः । दुर्गापूजायाः आचरणस्य परम्परा बह्वीभ्यः शताद्वीभ्यः पूर्वम् एव आरब्धा ।

Our app has full page Durgapuja essay.
Download app here.
Navigate to Home> Festival > Durgapuja in our apps
Categories: Learning Sanskrit

क्रिस्मस् ( Sanskrit Essay on Christmas )

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:51
क्रिस्मस् इत्येतत् पर्व क्रैस्तमतावलम्बिनां महत् पर्व वर्तते । क्रिस्मस् क्रिस्तजयन्ती इत्येतत् क्रैस्तगुरोः येसुक्रिस्तस्य जन्म दिनम् ।

Our app has full page Christmas essay.
Download app here.
Navigate to Home> Festival > Christmas in our apps
Categories: Learning Sanskrit

वेदव्यासः ( Sanskrit Essay on Vedvyas)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:45
वेदव्यासः हिन्दुपरम्परायां कश्चन प्रमुखः । महाभारतस्य रचनाकारः भगवान् व्यासः । वेदानां विभागः अनेन कृतः इत्यतः वेदव्यासः इति एतस्य नाम ।

Our app has full page Vedvyas essay.
Download app here.
Navigate to Home> Ancient > Vedvyas in our apps

Categories: Learning Sanskrit

वेदान्तः ( Sanskrit Essay on Vedant)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:43
वेदान्तदर्शनम् अथवा उत्तरमीमांसा मुख्यतः उपनिषदां तत्त्वज्ञानं प्रतिपादयति । जगत् प्रतिक्षणं परिवर्तनशीलम् अस्ति । तस्य आधारभूतं यथार्थतत्त्वं ब्रह्मास्ति ।

Our app has full page Vedant essay.
Download app here.
Navigate to Home> Ancient > Vedant in our apps

Categories: Learning Sanskrit

ऋग्वेदः ( Sanskrit Essay on Rigveda)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:42
ऋच्यते स्तूयते यया सा ऋक् । तादृशीनामृचां समूह एव ऋग्वेदः । यत्रार्थवशेन पादव्यवस्था सा ऋगिति मीमांसकाः । स ऋग्वेदः सूक्तमण्डलभेदेन द्विधा विभक्तः ।

Our app has full page Rigveda essay.
Download app here.
Navigate to Home> Ancient > Rigveda in our apps

Categories: Learning Sanskrit

पतञ्जलिः ( Sanskrit Essay on Patanjali)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:41
भगवान् पतञ्जलिःयोगसूत्रस्य रचनाकारः । माहेश्वरसम्प्रदायान्तर्गतं पाणिनीयं नव्यव्याकरणंत्रिमुनि-व्याकरणम् इत्युच्यते ।

Our app has full page Patanjali essay.
Download app here.
Navigate to Home> Ancient > Patanjali in our apps

Categories: Learning Sanskrit

सिन्धुसंस्कृतिः (Sanskrit Essay on Indus Valley Civilisation )

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:40
सिन्धुखातसंस्कृतिः एका कांस्यकालसंस्कृतिः आसीत्। एषा संस्कृतिः १९२० तमे वर्षे पुरातत्वज्ञैः आविष्कृता । सा सिन्धु-सरस्वत्योः नदीतीरे अवर्धत।

Our app has full page essay on Indus Civilisation
Download app here.
Navigate to Home> Ancient > Civilisation in our apps

Categories: Learning Sanskrit

बाणभट्टः ( Sanskrit Essay on Banabhatta)

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:39
महाकविः बाणभट्टः गद्यकाव्यजगतः चक्रवर्ती । पद्यं वद्यं गद्यं हृद्यम् इति उक्तिः बाणस्य गद्यप्रबन्धारचनादनन्तरमेव लोकोक्तितामशिश्रियत् इति भाति ।

Our app has full page Banabhatta essay.
Download app here.
Navigate to Home> Ancient  > Banabhatta in our app
Categories: Learning Sanskrit

Ayurveda ( Sanskrit Essay on Ayurveda )

संस्कृतनिबन्धः - Sat, 12/17/2016 - 10:37
आयुर्वेदस्य इतिहासः वैदिककालादेव आरभ्यते। अतः पश्चात्सहस्रवर्षेभ्योऽपि प्राचीनोऽयं इतिहासः।

Our app has full page Ayurveda essay.
Download app here.
Navigate to Home> Ancient > Ayurveda in our app
Categories: Learning Sanskrit

Comparison and Superlative

दशकुमारचरिते पठितं मया - "सकलभूपालकुलस्य मध्ये तेजोवरिष्ठो गरिष्ठो भवान् अद्य ..." इति। मम छात्रा एका माम् अपृच्छत् - "श्रेयान्" इति शब्दः अपि एवं भवति किमिति। (उत्तरं लेखस्यान्ते वर्तते।) काञ्चन शब्दान् अनालोच्यैव उपयोजयामो वयम् दैनन्दिने संस्कृते।

वरिष्ठः गरिष्ठः इति यदा अपठम् तदा कुचेलोपाख्यानस्मरणम् अभूत् मनसि। कृष्णसखा कुचेलः ब्रह्मविद्वरिष्ठः इत्युक्तं श्रीशुकेन।

            कृष्णस्यासीत् सखा कश्चित् ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः
            विरक्त इन्द्रियार्थेषु प्रशान्तात्मा जितेन्द्रयः॥
                                                        (श्रीमद्भागवतम् स्क० १० अ० ८० श्लो ६)

अत्र श्रीविद्यरण्यस्वामिना विरचिते जीवन्मुक्तिविवेके ब्रह्मवेत्तॄणामपि तारतम्यं विद्यते इति दर्शयति -

तदेव तारतम्यमभिप्रेत्य श्रूयते - *आत्मक्रीड आत्मरतिः क्रियावानेष
ब्रह्मविदां वरिष्ठः* - इति ।
अत्र चत्वारः प्रतीयन्ते - *ब्रह्मवित् *प्रथमः , *ब्रह्मविद्वरो
*द्वितीयः , *ब्रह्मविद्वरीयान्
*तृतीयो , *ब्रह्मविद्वरिष्ठः *चतुर्थः । त एते सप्तसु योगभूमिषु चतुर्थीं
योगभूमिमारभ्य क्रमेण भूमिचतुष्टयं प्राप्ता - इत्यवगन्तव्यम् । (source, because I have not had the opportunity to look at the original)
तरप् तमप् इति द्वौ प्रत्ययौ अतिशयार्थे उपयुज्येते। द्वयोः वस्तुनोः एकम् अतिशयेन वर्तते इति दर्शयतुं तरप् उपयुज्यते। वस्तूनां समूहे एकमेव अतिशयेन वर्तते इति विवक्षायां तमपि उपयुज्यते। उदाहरणाय -

अजः क्षिप्रः जन्तुः। सिंहोऽपि क्षिप्रः। अजसिंहयोः सिंहः क्षिप्रतरः। किन्तु सर्वेषु चतुष्पदेषु जन्तुषु चित्रव्याघ्रः (cheetah) क्षिप्रतमः।

इदमेव "ईयसुन् इष्ठन्" इति द्वाभ्यां प्रत्ययाभ्यामपि वक्तुं शक्यते। यथा -

अजः क्षिप्रः।
अजसिंहयोः सिंहः क्षेपीयान्।
सर्वजन्तुषु चित्रव्याघ्रः क्षेपिष्ठः।

श्रेयस् इति शब्दमञ्जर्यां दृष्टश्शब्दः वस्तुतः प्रशस्य + ईयसुन्, श्र आदेशेन, श्रेयस् इति प्रातिपदिकम्, श्रेयान् श्रेयांसौ श्रेयांसः इति शब्दप्रक्रिया च भवति।

मन्त्री प्रशस्यः।
राजामन्त्रिणोः राजा श्रेयान्।
सर्वेषु मनुष्येषु विद्वान् श्रेष्ठः।
Categories: Learning Sanskrit

ज्योतिषशास्त्रम् (Sanskrit Essay on Astrology)

संस्कृतनिबन्धः - Tue, 12/13/2016 - 18:13
ज्योतींषि ग्रहनक्षत्राणि अधिकृत्य प्रवर्तितं यच्छास्त्रं तन्नाम ज्योतिषमिति कथ्यते। इदं तु प्रत्यक्षं शास्त्रम् अस्ति। यतोहि अन्येषु शास्त्रेषु यथा विवादा: सन्ति तथा अत्र न सन्ति। सूर्यचन्द्रबुधशुक्रादिग्रहाणां गतिस्थित्यादीनां वर्णनम् अत्र भवति। एतेषां ग्रहाणां प्रत्यक्षदर्शनम् अस्माभि: क्रियते अत: शास्त्रमिदं प्रत्यक्षम् अस्ति इति सिध्यति। एतदतिरिक्ता अपि – लघुपाराशरी, बृहत्पाराशरी, जैमिनिसूत्रम्, भृगुसंहिता, मीनराजजातकप्रभृतय आर्षग्रन्थाः, लघुजातकम्, बृहज्जातकम्, सारावलिः, जातकाभरणम् जातकपध्दतिः , जातकसारः, जातकालङ्कारः, पदमजातकम्, होरारत्नम्, होराकौस्तुभम् इत्यादयः पुरुषप्रणीतग्रन्थाश्च शास्त्रमिदं समृध्दं कुर्वन्ति । केरलमतप्रतिपादका ग्रन्थाः, प्रश्नग्रन्थान्तराणि, रमलग्रन्थाः ताजिकग्रन्थाश्च अस्य शास्त्रस्य पोषका एव ।
असंख्याः ग्रहाः सन्ति, अन्यसौरमण्डलानि अपि भवितुम् अर्हन्ति इत्यादयः विचाराः भारतीये ज्योतिश्शास्त्रे रुढमूलाः सन्ति । ग्रहाणां स्थितिः, परस्पराकर्षणं, ग्रहणस्वरूपम् इत्यादयः अत्र विस्तरेण उक्ताः । कुजग्रहस्यस्वरूपं "चपलः सरक्तगौरः मज्जासारश्च माहेयः" इत्येवम् उक्तवान् अस्ति आचार्यः वराहमिहिरः । आधुनिकशास्त्रकाराः वदन्ति - "कुजस्य उपरि उग्रतुषारावरणम् अस्ति इत्यतः रक्तवर्णयुक्तधवलवर्णः तत्र दृश्यते" इति कुजः (भूमिपुत्रः) इति शब्दः एव तदग्रहे जीवसम्भाव्यतां प्रकाशयति । आधुनिकाः अपि एतत् एव वदन्ति खलु ? "सूर्यादीनां सञ्चातः भ्रममूलः", "ग्रहाणां स्वप्रकाशता नास्ति" इत्यादयः बहवः वैज्ञानिकाः अंशाः आर्यभटेन प्रतिपादिताः ।
Categories: Learning Sanskrit

संस्कृतवर्गः (Sanskrit Class)

Learn Sanskrit - Tue, 12/13/2016 - 13:26

केन्बराहिन्दूमन्दिरे प्रचलितः संस्कृतवर्गः अस्मै २०१६वर्षाय विरमति। नूतनवर्षे प्रथमे मङ्गलवासरे ३जनवरी२०१७तिथौ सायङ्काले सार्धषट्वादने वर्गः पुनः मेलिष्यति। तावत् शुभमस्तु।

२०१६-१२-१३ मङ्गलवासरः (2016-12-13 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

दत्तं प्रतिलिखितम् (Backed up data)

Learn Sanskrit - Mon, 12/12/2016 - 15:47

अद्य मया दत्तं प्रतिलिखितम्।

२०१६-१२-१२ सोमवासरः (2016-12-12 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

ज्वलिता प्रत्यागच्छत् (Jwalita returned)

Learn Sanskrit - Sun, 12/11/2016 - 15:42

एकसप्ताहपर्यन्तम् अत्र स्थित्वा आवयोः कन्या ज्वलिता अद्य सायङ्काले सिडनीनगरं प्रत्यागच्छत्। तस्याः गमनं मम हृदयं खण्डयति।

२०१६-१२-११ रविवासरः (2016-12-11 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

गीताजन्यन्ती (Gita Jayanti)

Learn Sanskrit - Sat, 12/10/2016 - 15:37

अद्य मन्दिरे वयं गीताजयन्ती इति उत्सवं अपालयाम। उत्सवे मम मित्रं जयशङ्करः अतिसुन्दरं प्रवचनम् अददात्। उत्सवः आनन्दकरः आसीत्।

२०१६-१२-१० शनिवासरः (2016-12-10 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

गुरुकं कार्यम् (Important Work)

Learn Sanskrit - Fri, 12/09/2016 - 10:07

अद्य अहम् एकं गुरुकं कार्यम् अकरवम्। मम सर्वाः सञ्चिकाः सर्वाणि सङ्क्रमकाणि च अहम् एकस्मिन् नूतने सङ्गणित्रे समारोपयम् (transferred)।

२०१६-१२-०९ शुक्रवासरः (2016-12-09 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages

Subscribe to Sanskrit Central aggregator - Learning Sanskrit