Other Language Links

Estrogen and Testerone - astra-jaan and ta-iST-ra-ya-aan

Sanskrit-iz-ed Words - Mon, 06/08/2009 - 03:42

Female Harmone that is instrumental in the reproductive cycle which makes a woman bear an egg that awaits fertilization by Man's sperm.

astra-jaan - instrument that gives life

as-tra - instrument

as - is strong root for verb

as-t - to make it into action noun as present participle

as-tra - to make it into an agent noun.

jaan - life

ja - to give birth

aan - Singular Agent Present Participle indicating Action Noun.


The male equivalent of Estrogen and that causes sperm creation in a Man.

ta-iST-ra-ya-aan - that follows or yields to its desired "goal".

ta - pronoun for that

iST -desired - "S" and "T" are Cereberal sounds (with tounge rolled up and touching pallets, while trying to pronounce "s
and "t", which in Sanskrit and Hindi are treated as separate sounds).

iSTra - agent noun

ya - to go, to follow,

aan - to make it into a Singular Present Participle.

Categories: Other Language Links

sanskrit websites

These Websites are developned by Mr. Ranade (Father of my friend)
Looks interesting
http://www.sanskrit deepika.org
www.mymarathi. com
--"shripad dixit"

"Pradeep K.Ratnaparkhi"
Add sender to Contacts
delhimarathi@yahoogroups.com, abhijeet_godbole@hotmail.com
Hello all, I am the son of a sanskrit scholar, Late Shri A.R. RATNAPARKHI, who had written a novel in Sanskrit (named KUSUMLAKSHMI) and one booking containing one-act plays (named SAMVADMALA). Kusumlakshmi was in the MA course of Rajasthan University in sixties and the book Samvadmala was in the course of BA in Meerut University in middle sixties. The book Kusumlakshmi, is said to be the first novel (originally written in Sanskrit), the book Samvadmala is a book of teaching day to day conversation in sanskrit, like Rapidex English Speaking Course for English.
Sanskrit is said to be the most accurate language grammatically too. It is unfortunate that India, where the sanskrit language was in use during its golden era, has been put aside. But some other countries like Germany are really making use of this language in learning science from the Veda's.
There may be many more such book hidden in the libraries, book stores - without any future. Our effort should be to promote the language and bring it back to its golden period, because it will then bring golden period for India again.
It is long time since my email about sanskrit. Now we
have moved somewhat ahead, though not speedily.
Pl visit
and get back with your suggestions.
you can call me at 022-22844658-res
or 022-22843711-off
--- Abhijeet Godbole
> Dear Leena Mehendale Madam
>> I hope you may remember me. We had met many times
> when we used to come for promotion of Indian Science
> Congress in your office at PCRA.
>> I have gone thru your note on Promotion of Sanskrit
> and would like to be a active member for the same.
> My interest area and where I hope I can be helpful
> is into managing Advertising and Press Relations
> which are my core areas for last 18 years. Currently
> I am in Delhi and would look after the Press
> Promotions & Relations for this Mission here from
> Delhi.
>> If I can be of any help for this social cause please
> give me the opportunity to join your MISSION.
>> Also would like to know your current address and
> contact numbers if possible as I had heard that now
> you are in Mumbai.
>> Regards
>> From :
> Abhijeet Vasant Godbole
> Marketing Manager - North
> Dalal Street Investment Journal Magazine
> New Delhi
> Mobile : 98681-70020
http://www.samartha ramdas.com/ gatha/manacheshl ok/SHOLK- 1.swf
Dear Yashpal
pls inform Ms Mehendale, i m unable to send msg thru her site.There are certain things about sanskrit.
i had attempted to work on animal language. This is known as inter Species Communication i.e non human communicating back to human in human language. In sanskrit there is mention of YONI ANTAR BHASHA. If you translate it into english you actually get word Inter Species Communication.
It was was my interest in learning languages which had taken me to this world of animal language. While learning these languages i use to keep visualisng there correspndings in Lut Lakar, Langh Lakar, Lot Lakar etc. or the Dev,Nadi Roopaaks etc.
i shall certainly be glad to assist in what ever way possible to the best of my knowledge and capacities.
Categories: Other Language Links

English - better, Urdu - bhetar, Sanskri - uttar

Sanskrit-iz-ed Words - Sun, 05/31/2009 - 05:10
There is a Sanskrit rule called "Samprassana" or making of Vowels into Consonants, where "u" becomes "v", "i" becomes "y", and "R(i)" becomes "ar".

So "uttar" is a comparative pronoun and it becomes "vattar" which becomes "better".

"b" and "v" are two sounds that get intermixed.

Like a Bengali Indian would say "Bijoy" instead of "Vijay" (note "a" becomes "o" also).

Same way the state of Bihar was actually called Vihar during its golden period, literally meaning Paradise (another word taken from Sanskrit and Persian, and is actually "para-desh", the state beyond, which is heaven).

Now it is another matter that it has become a "Bekar" State (useless), but still produces many Intellectuals but most of them chose to go to IAS (Indian Administrative Services) only to become corrupt Beauracrats.

Or "Varma" becomes "Burma" or "Varman" becomes "Burman". "Varman" is the generic noun root which means "chosen one" or "the best", e.g., because you choose the best. "Varma" is Singular Subject Noun.

Yes that brings to "Uttar Pradesh" which has become "Ulta Pradesh" (the upside down State).

Categories: Other Language Links

Bhagavad Gita Chapter 1 (Sanskrit)

Youtube - Sun, 05/24/2009 - 20:32
Bhagavad Gita Chapter 1 (Sanskrit)
Bhagavadgita Chapter 1 (Sanskrit) From: bhagavadgita4u Views: 21956 69 ratings Time: 07:16 More in Education
Categories: Other Language Links

propagate - pra-paa-gaat, pra-apa-gaat, pra-paa-aa-gaat, pra-apa-aa-gaat

Sanskrit-iz-ed Words - Fri, 05/22/2009 - 06:34
propagate - to move forward following a pettern of dispersion

pra-paa-gaat, pra-apa-gaat, pra-paa-aa-gaat, pra-apa-aa-gaat

pra - prefix to self forth an action denoted by certain verb root.

paa - to obtain (but unlikely as in sanskrit forming compounds of 2 verbs is something I can not think of immediately).

apa - prefix for underaway

aa - prefix for "towards itself"

gaat - going. The root is "ga" which means to go (wow see the connection in sound and how the "a" of learned becomes "o" for the unlearned), and "gat" or "gaat" is either present participle meaning "going" or past participle meaning "gone".
Categories: Other Language Links

Pamela,Pamella, Pamila, Pamilla - Premilla, Premila, Prem-i-Leela, Prem-i-Lila

Sanskrit-iz-ed Words - Thu, 05/21/2009 - 11:30
This just shows yet another Indo Europeans spreading out from a common root, which the modern scholars have tough time locating to a physical place.

Prem - to love, to show love.

Lila - is the act, the play.

missing "r" just shows the westerners had a tough time sounding "cereberal sounds" where the toung has to curl up and touch the palate. In Sanskrit, we have 5 + 1 sounds, and only "r" has survived as semi-vowel as part of the semi-vowels, "y", "r" "l", and "v"(one cal also include "h". which is spoken soft stop and counter part to "ah", which is visarga, the unspoken hard stop).

Hypothetically - and not really correct - if "a" is a hard vowel, then "ah" can be taken as hard aspirated vowel, then "h" can be taken as soft (semi) vowel, and "hh" can be taken as aspirated soft vowel - but in reality we taken "a" as a soft vowel and do not have "hh" as any vowel.

So "a" is kept seperate, and "ah" and "h" are taken as counter parts, one as "visraga" hard aspirate and the other as "h" soft aspirate, even though "a" is taken as a soft vowel and removed from the pairing.

Further "ah" can become "aR", "aS", "as" and "ach" sounds when following Sandhi or Phonetics Combination Principles of Sanskrit Sounds.
Categories: Other Language Links

संस्कृत खजिन्यांतील मोती - 4 आपण एकत्र आलो तर

आपण एकत्र आलो तर कांय ते चित्रफितीवर पहाण्याठी इथे क्लिक करा
मला एकेकाळी कविता पाठ करण्याची हौस होती कवितांमध्ये श्लोकांचाही समावेश होता.
कविता काय किंवा श्लोक काय, कधी ते आशयघन असतात तर कधी त्यांच्या शब्दातील नादमाधुरी आपल्याला भारुन टाकते.
असाच एक नादमधुर श्लोक माझ्या कायम स्मरणात आहे.
पयसा कमलं कमलेन पयः
पयसा कमलेन विभाति सरः।
मणिना वलयं वलयेन मणिः
मणिना वलयेन विभाति करः||
शशिना च निशा निशया च शशिः
शशिना निशया च विभाति नभः।
कविना च विभुः विभुना च कविः
कविना विभुना च विभाति नभः।।
शिकायला किती सोपा, कळायला किती सोपा आणि व्याकरणातील तृतियेचे प्रयोग शिकवायला तर अगदी आयडीयल श्लोक.
पयसा कमलं - पाण्यामुळे कमळ
कमलेन पयः - कमळामुळे पाणी
पायसा कमलेन विभाति सरः - पाणी आणि कमलामुळे सरोवर शोभायमान होतात.
तसेच मण्यामुळे कंकण व कंकणामुळे मणि शोभतात पण मणि आणि कंकण या दोघांमुळे हात शोभून दिसतो. मणिना वलयेन विभाति करः
तद्वतच चंद्रामुळे रात्र आणि रात्रीमुळे चंद्रमा शोभायमान होतात पण चंद्र आणि रात्र या दोघांमुळे आकाश शोभायमान होते
आणि कवि पुढे म्हणतो की, कविमुळे राजा व राजामुळे कवि पण कवि आणि राजा या दोघांमुळे सभा उठून दिसते.
शशिना च निशा, निशयाच शशिर्शशिना निशयाच विभाति नभः
कविना च विभुर्विभुना च कविर्कविना विभुना च विभाति सभा
या कवितेवरून आठवल. गणितात आपण म्हणतो एक आणि एक मिळून दोन होतात. पण समाजशास्त्र सांगते की एक आणि एक नेहमीच दोन नसतात. कधी कधी ते शून्य पण असतात. दोन वितंडवादी माणसं एकत्र आली तर सतत एकमेकांना खोडत रहाणार आणी फळ शून्य होणार. पण कधी कधी ते दोनही असतात. अगदी गणिताप्रमाणे. आणी कधी एक आणी एक अकरा पण होऊ शकतात. समाज एकत्रपणा वागला, एकसंघ होऊन चालला, तर केलेल्या चांगल्या कामाचे अकरापट फळ मिळू शकते.
Categories: Other Language Links

Dr. Pankaj Jain teaches Elementary Sanskrit

Youtube - Mon, 05/04/2009 - 22:10
Dr. Pankaj Jain teaches Elementary Sanskrit
Elementary Sanskrit Course Informational Video Description: Learn Classical Sanskrit and gain access to an extraordinary body of literature eight times large... From: EvansDelta Views: 14469 41 ratings Time: 04:38 More in Education
Categories: Other Language Links

संस्कृत का शिकावे

संस्कृत का शिकावे
संस्कृत ही आपल्या देशांतील सर्व भाषांची जननी आहे. तरी पण आज स्वत: संस्कृत भाषा फारशी बोलली जात नाही. सहाजिकच ही भाषा का शिकावी असा प्रश्न कोणालाही पडेल. याचे उत्तर किती तर प्रकारांनी देता येईल. पण सर्वांत आधी आजच्या तरुण पिढीच्या भाषेला साजेसं उत्तर पाहू या. आपल्या देशाची लोकसंख्या जवळपास 110 कोटी, जगाच्या एकूण लोकसंख्येपैकी सहावा भाग, म्हणजेच जगातल्या दर सहा व्यक्तीपैंकी एक व्यक्ती भारतीय आहे.
शिवाय ही लोकसंख्या तरुण वयाकडे झुकणारी आहे. 110 कोटीपैकी 40 कोटी जनता वीस वर्षांखलील (म्हणजे पोरंसोरंच) आणि शिवाय 35 कोटी जनता 21 ते 40 या वयोगटातील आहे. या सर्वांच्या इच्छा आणि आकांक्षा, अपेक्षा वाढत आणार्‍या आहेत. त्याचप्रमाणे त्यांची क्रयशक्ती देखील वाढलेली आहे. अशा प्रकारे भारत नावाची एक मोठी बाजारपेठ तयार झाली असून जगांतील सर्व उत्पादक कंपन्यांना त्यांचा माल खपविण्यासाठी ही बाजार पेठ खुणावत आहे.
त्याचप्रमाणे गतिशील वाहने आणि इंटरनेट, मोबाइल यासारख्या आधुनिक साधनांमुळे माहितीची देवाण-घेवाण व मालाचीही देवाण-घेवाण प्रचंड वेगाने करता येऊ लागली आहे. भारतीय कामगार वर्गाचे पगार अजूनही जगातल्या कामगारांपेक्षा कमी आहेत. थोडक्यांत भारत ही फक्त बाजारपेठ नसून उत्पादनपेठ पण होऊ शकते. हे लक्षांत येऊन सर्व उत्पादक कंपन्यांना इथे आपली उत्पादनाची केंद्र आणि मार्केटिंग केंद्र दोन्हीं चालवायची आहेत. त्यासाठी नोकर वर्ग इथलाच लागणार आणि त्या नोकरवर्गाला इथली संस्कृति कळलीच पाहिजे.
Categories: Other Language Links

संस्कृत खजिन्यांतील मोती - 3 : सत्वाने कार्यसिद्धी

संस्कृत खजिन्यांतील मोती - 3 : सत्वाने कार्यसिद्धी चित्रफितीवर पहाण्याठी इथे क्लिक करा
आज आविष्कारांचे युग आहे आणि मनुष्याला पुढे नेण्यासाठी कित्येक साधन सुविधा उपलब्ध आहेत. एकीकडे अशा साधनांचे पेव फुटले आहे. संगणक आला, मोबाईल आला, इंटरनेट आले. घरगुती वॉशिंग मशीन पासून तर एस्कलेटर पर्यंत अशा कित्येक ऑटोमॅटिक सुविधा आल्या. पण या मशीनी सुविधांच्या जगांत मनुष्य हरवला तर त्याचे मोटिवेशन कसे टिकवायचे हा प्रश्न मॅनेजमेंटच्या संस्थामध्ये प्रामुख्याने घेतला जात आहे.
या सगळयावरुन मला एक श्लोक आठवतो. अगदी लहानपणापासून माझा आवडता हा श्लोक आहे.
रथस्थैकं चक्र, भुजगयमिता: सप्त तुरग:
हे सूर्याचे वर्णन मांडलेलं आहे त्याच्या रथाला एकच चाक आहे. त्याचे सप्त तुरग: म्हणजे सात घोडे आहेत पण त्यांचे पाय भुजगांनी - सापांनी बांधलेले आहेत.
निरालम्बो मार्ग : चरणविकल: सारथिरपि
त्याचा रस्ता निरांलब आहे - म्हणजे वाटेत कुठेही आलंबनासाठी म्हणजे विसावा अथवा आधार घेण्यासाठी जागा नाहीये. त्याच्या सारथी अरुण हा चरणविकल म्हणजे पायांनी अधू आहे. आणि तरीही
रविर्यात्येवान्तं प्रतिदिनमपारस्य नभस:
हा रवि, हा यूर्य दररोज अपार अशा नभाची यात्रा पूर्ण करतो.
यासवरुन आपण बोध घ्यावा की,
क्रियासिध्दि: सत्वे भवति पुरुषां नोपकरणे
माणसाला जी क्रियासिध्दि होते, त्याचं काम पूर्ण होत ते उपकरणांमुळे नाही, तर त्याच्या अंतर्मनातील सत्वामुळे. त्याची जिद्द, चिकाटी या गुणांमुळे कार्य यशस्वी होत- तेच नसेल तर सगळया प्रकारची उपकरणं, साधनं असून काय उपयोग
पुन्हा बघूया हा श्लोक
रथस्यैकं चक्रं भुजगयमिता: सप्त तुरग:
निरालम्बो मार्गश्चरणविकल: सारथिरपि
रविर्यात्येवान्तं प्रतिदिनमपासस्य नभस:
क्रियासिध्दि: सत्वे भवति पुरुषां नोपकरणे ॥
म्हणूनच आपण म्हणतो मन घडवा माणूस घडवा. मनामध्ये जिद्द असू द्या. सत्व असू द्या. मी कार्यसिध्दिला नेणारच असा ठाम निश्चय असून द्या. मग साधनांची कमतरता तुमच्या आड येणार नाही - तुमचे सत्वच तुम्हाला तुमचे ध्येय मिळवून देईल.
मॅनेजमेंटच्या विद्यार्थ्यांनी मनात खोल उतरवून ठेवण्यासारखा श्लोक आहे हा !
Categories: Other Language Links

sanskrit manuscripts (2)

Sanskrit Friends - Tue, 03/24/2009 - 12:26
Categories: Other Language Links

sanskrit manuscripts

Sanskrit Friends - Tue, 03/24/2009 - 12:18
Categories: Other Language Links

रघुवंश श्लोक 51 से 60 हिन्दी पद्यानुवाद ..अनुवादक प्रो सी बी श्रीवास्तव

सेकान्ते मुनिकन्याभिस्तत्क्षणोिज्झतवृक्षकम् ।
विÜवासाय विहंगानामालवालाम्बुपायिनाम् ।।
मुनिकन्यायें सींच तरू उन्हें गई झट त्याग
जिससे निर्भय हो विहंग पान करें जल भाग ।। 51।।

आतपात्ययसंक्षिप्तनीवारासु निषादिभि: ।
मृगैर्वर्तितरोमन्धमुटजा³गनभूमिषु ।।
रोमन्थन करते हनिण प्रांगण में मिल साथ
जहॉं दिन ढले अन्न को रहे समेट निषाद ।। 52।।

अभ्युित्थताग्निपिशुनैरतिथीनाश्रमोन्मुखान् ।
पुनानं पवनोद्धूतैधूZमैराहुतिगन्धिभि: ।।
आहूति गंधी पवन से धूम जहॉं गतिवान
अग्नि शिखा शुचि अतिथि ने आश्रम को पहचान ।। 53।।

अथ यन्तारमादिश्य धुर्यािन्वश्रामयेति स: ।
तामवरोहयत्पत्नीं रथादवततार च ।।
अश्वों को तब थामनें दे सारथि को हाथ
राजा रथ से उतर गये रानी को ले साथ ।। 54।।

तस्मै सभ्या: सभार्याय गोप्त्रे गुप्ततमेिन्द्रया: ।
अहZणामहZते चक्रुर्मुनयो नयचक्षुषे ।।
सपत्नीक उस न्यायी से , जो रक्षक विख्यात
सभी जितेिन्द्रय मुनियों ने की स्वागत कर बात ।। 55।।

विधे: सायंतनस्यान्ते स ददशZ तपोनिधिम् ।
अन्वासितमरून्धत्या स्वाहयेव हविभुZजम् ।।
अरून्धिती गुरू देव के सन्धया वन्दन बाद
दशZन पायें यों यथा स्वाहा - हविभुज साथ ।। 56।।

तयोर्जगृहतु: पादान्राजा राज्ञी च मागधी ।
तौ गुरूर्गुरूपत्नी च प्रीत्या प्रतिननन्दतु: ।।
राजा रानी ने किया उनको चरण प्रणाम
गुरू - गुरूपत्नो ने दिया आशीZवाद ललाम ।। 57।।

तमातिथ्यक्रियाशान्तरथक्षोभपरिश्रमम् ।
पप्रच्छ कुशलं राज्ये राज्याश्रममुनि मुनि: ।।
नुप से , पा आतिथ्य यो जिसकी मिटी थकान
मुनि ने पूंछी राज्य कुशल - क्षेम दे मान ।। 58।।

अथाथर्वनिधेस्तस्य विजितारिपुर: पुर: ।
अथ्र्यामर्थपतिर्वाचमाददे वद्तां वर: ।।
धर्म पंथ पालक नृप ‘शत्रु - विजेता ‘शूर
तब गुरू से बोले वचन आदर से भरपूर ।। 59।।

उपपन्नं ननु शिवं सप्तस्व³ेगषु यस्य मे ।
दैवीनां मानुषीणां च प्रतिहर्ता त्वमापदाम् ।।
गुरूवर है सब कुशलता प्रभुके पुण्य प्रताप
मुझ जिसके हर कष्ट के प्रतिहर्ता है आप ।। 60।।
Categories: Other Language Links

संस्कृत खजिन्यांतील मोती -2 : गुरु महिमा

भाग 2 गुरुमहिमा
भारतीय संस्कृतीत गुरु या व्यक्तीला अनन्य साधारण महत्व आहे. मातृ देवो भव, पितृ देव भव, आचार्य देवो भव असं एकाच वेळी मांडलं गेलं आहे. जन्मदात्या आई-वडिलांचा मान देवाइतका. तसेच आचार्यांचा मानही देवाइतका.
आपल्या सर्वांच्या नित्य ऐकण्यातला छान श्लोक आहे.
गुरुर्ब्रह्मा, गुरुर्विष्णुः
गुरुर्देवो महेश्वर: |
गुरुः साक्षात परब्रह्म
तस्मै श्री गुरवे नम: ||
गुरुर्ब्रह्मा - गुरु हाच ब्रह्मदेव आहे, गुरुर्विष्णु: - गुरु हाच विष्णु आहे, गुरुर्देवो महेश्वरः - गुरु हाच देवाधिदेव महादेव पण आहे. गुरु हाच साक्षात्‌ परब्रह्म देखील आहे. तस्मै श्री गुरुवे नमः - म्हणून अशा या श्री गुरुला माझे नमन असो.
गुरुलाच साक्षात देवाच्याही आधी वंदन असो असे सांगणारे आले भक्त शिरोमणि कबीर होऊन गेले - ते म्हणतात
“गुरु गोविंद दोऊ खडे काके लागू पाय|”- गुरु आणि गोविंद असे दोघेही माझ्यासमोर उभे ठाकलेत, तर मी आधी कुणाच्या पाया पडू? आणि उत्तर सांगतात “बलिहारी गुरु आपनी - जिन्ह गोविंद दिया बताय||”
हे गुरुवर्या आधी तुमच्याच पाया पडणार, कारण तुमच्यामुळेच मला गोविंद समजला - परमात्म्याचं स्वरुप समजल.
एक फार जुनी बंदिश आहे - गुरु बिन कैसे गुण गाऊँ, गुरुने शिकवले नाही - ज्ञान दिले नाही तर मी परमेश्वराचे गुण वर्णन तरी कसे करु?
ज्ञानदेव म्हणतात --
हे अपार कैसेनी कवळावे
महातेज कवणे धवळावे
गगन मुठी सुवावे
मशकें केवी ?
परी एथ असे एकु आधारु
तेणेची बोले मी सधरु
जे सानुकूळ श्रीगुरु
ज्ञानदेवो म्हणे
हे गीतेचे अपार तत्वज्ञान म्हणजे सूर्याला उजाळा देण्यासारखे किंवा चिलटाने आकाशा मुठीत धरण्यासारखे आहे- तरी पण मला आधार आहे तो अनुकूल असलेल्या श्री गुरु निवृत्तीनाथांचा, म्हणूनच मी हे करु शकेन.
थोडक्यात सांगायचे तर ज्ञानाच्या कक्षा, त्याच बरोबर कर्तृत्वाच्या कक्षा उंचावण्यासाठी आपल्याला गुरुच पुढे घेऊन जातो.
गुरु महिमा अगाध आहे. तसेच भारताची गुरु व गुरु-कुलांची परंपराही फार मोठी आहे. म्हणूनच गुरु: साक्षात परब्रह्म सारख्या ओळी कविला अनायास सुचतात आणि ऐकण्या-यालाही लगेच भावतात.
आकाशवाणी जळगांवच्या प्रकाशकिरण या कार्यक्रमातून केलेले विवेचन, रविवार, दि. ---??
संस्कृत खजिन्यांतील मोती -2 : गुरु महिमा ही चित्रफीत पहाण्यासाठी क्लिक करा

Categories: Other Language Links

अद्यतन गृहपाठः

mama nAma hariH |

मम नाम हरिः ।


1) mama nAma helen |

2) aham vadAmi samskRutam

3) bhavAn pRucChati

4) aham paThAmi etat pustakam

5) bhavAn pibati


1) suhAsaH adhya samskRuta kakshAm na AgacChati |

2) aham shukravAsare vedAntam paThAmi |

3) aham brahmA asmi | bhavAn kaH ?

4) sarasvatI devI asti |

5) mama jananyAH putraH aham asmi |
Categories: Other Language Links

महाकवि कालिदास के मूल संस्कृत रघुवंश के प्रथम सर्ग से श्लोक ४१ से ५० तक का प्रो. सी. बी श्रीवास्तव "विदग्ध" कृत हिन्दी श्लोकशः पद्यानुवाद ..संस्कृत श्

महाकवि कालिदास के मूल संस्कृत रघुवंश के प्रथम सर्ग से श्लोक ४१ से ५० तक का प्रो. सी. बी श्रीवास्तव "विदग्ध" कृत हिन्दी श्लोकशः पद्यानुवाद ..संस्कृत श्लोक सहित ...

श्रेणीबन्धाद्वितन्विभ्दरस्तम्भां तोरणस्त्रजम् ं
सारसै: कलनिहाZदै : ôचिदुन्नमिताननौ ।।

पंक्ति बद्ध बिखरी हुई तोरण सी अभिराम
सार के कल नाद सुन आनन उठा कलाम ।। 41।।

पवनस्यानुकूलत्वात्प्रार्थनासिद्धिशंसिन: !
रजोभिस्तुरगोत्कीण्ौरस्पृष्टालकवेष्टनौ ।।

अश्व खुरों की धूल से भरें अलक औं बाल
लखत पवन प्रवाह से काम सिद्धि तत्काल ।। 42।।

सरसीष्वरविन्दानां वीचिविक्षोभशीतलम् ।
आमोदमुपजिघ्रन्तौ स्वनि:Üवासानुकारिणम् ।।

वीचि विताहित जलज सी सर में व्याप्त सुवास
अपनी श्वासं सदृश मधुर पीकर शीतल वात ।। 43।।

ग्रामेष्वात्मविसृष्टेषु यूपचिन्हेषु यज्वनाम् ।
अमोघा: प्रतिगृह्रन्तावध्र्यानुपदमाशिष: ।।

यूप चिन्ह लख ग्राम में सकल मनोरथ जान
अध्र्य सहज स्वीकार कर सबको आशिष मान ।। 44।।

हैयंगवीनमादाय घोषवृद्धानुपस्थितान् ।
नामधेयानि पृच्छन्तौ वन्यानां मार्गशाखिनाम् ।।

ले नवनीत उपस्थित वयोवृद्ध गोपाल
से परिचय पा मार्ग का पूंंछ तॉंछ कर हाल ।। 45।।

काप्यभिख्या तयोरासीह्रजतो: शुद्धवेषयो : ।
हिमनिमुZक्तयोयोZगे चित्राचन्द्रमसोरिव ।।

चलते पथ शुचि वेश में होते थे यों भास
जैसे चित्रा - चन्द्र हों , शुचि निरभ्र आकाश ।। 46।।

तत्तभ्दूमिपति: पत्न्यै दशZयिन्प्रयदशZन: ।
अपि ल³घतमध्वानं बुबुधे न बुधोपम: ।।

दिखलाते पथ में मिले प्रिय को रम्य स्थान
सारा पथ यों कट गया , रहा न नृप को ध्यान ।। 47।।

स दुष्प्रापयशा: प्रापदाश्रमं श्रान्तवाहन: ।
सायं संयमिनस्तस्य महषेंZर्महिषीसख: ।।

कीर्तिमान भूपाल तब थकें हुये बेहाल
पहुंच रानी सहित , मुनि - आश्रम सायंकाल ।। 48।।

वनान्तरादृपावृतै: समित्कुशफलाहरै : ।
पूर्यमाणमट्टश्याग्निप्रत्युद्यातैस्तपस्विभि: ।।

समिधा कुश फल आदि ले लौटे वन से लोग
देखा ताप सवृंद का अग्नि प्रज्वलन योग ।। 49।।

आकीर्णमृषिपत्नीनामुटजद्वाररोधिभि: ।
अपत्यैरिव नीवारभागधेयोचितैमृZगै: ।।

उरज द्वार को रोककर मुनि पत्नी के पास
बाल मृगों को पुत्रवत चरते कोमल घास ।। 50।।
Categories: Other Language Links

L1 gRuha pAThaH गृह पाठः

अद्य कक्ष्यायां गृहपाठं प्रदर्शितवन्तः । पश्यन्तु ।


१) हरिः संस्कृतं जानाति ।

२) सुहासः मद्यं न पिबति ।

३) अहं गृहपाठं लिखामि ।

४) अहं बेङ्गलूरुं स्मरामि ।

५) अहं विद्यालयं गच्छामि ।


१) अद्य शिवरात्रिः अस्ति ।

२) शिवस्य त्रीणि नेत्राणि सन्ति ।

३) शिवः ताण्डवं करोति ।

४) शिवस्य पुत्रः गणेशः ।

५) शिवस्य गृहं हिमालयाः ।

६) गणेशस्य जनन्याः नाम किम् ?
सुहासः वदति "गणेशस्य जनन्याः नाम पार्वती" ।


१) भवान् कुत्र वसति ?
हरिः वदति "अहं स्क्विरेल् हिल् प्रदेशे वसामि" ।

२) देवः एकत्र एव नास्ति । सर्वत्र अस्ति ।

३) मम पुत्र्याः नाम सौम्या ।

४) सा नर्तकी अस्ति ।

५) अहं प्रतिदिनं सार्धाष्टवादने योगासनं करोमि ।
Categories: Other Language Links

AtmanepadI / आत्मनेपदी

ह्यः कक्ष्यायाम् "आत्मनेपदी धातुः" इति पठितवन्तः ।

सामान्यतया यानि क्रियापदानि वयं जानीमः तेषु ’ति’ इति अन्ते भवति । यथा ’गच्छति’ ’पठति’ इत्यादि । एतानि ’परस्मैपदी धातु’-पदानि इति वदन्ति ।

अन्यानि पदानि अपि सन्ति येषाम् अन्ते ’ते’ इति भवति । यथा ’वन्दते’ ’वर्धते’ ’सेवते’ इत्यादीनि । एतानि ’आत्मनेपदी धातु’-पदानि इति वदन्ति । एतेषां लट्लकाररूपाणि पश्यन्तु -

वन्दते वन्देते वन्दन्ते
वन्दसे वन्देथे वन्दध्वे
वन्दे वन्दावहे वन्दामहे

आत्मनेपदिधातूनाम् अन्यानि उदाहरणानि सन्ति - लभते, वर्धते, वर्तते, बाधते, मोदते, सहते, सेवते, याचते, मन्यते, हरते, युध्यते, जायते, इत्यादीनि ।

उदाहरणार्थं कानिचन वाक्यानि - अहं जगद्गुरुं कृष्णं वन्दे । संस्कृतं वर्धते । वयं मिलित्वा संस्कृतं वर्धावहे । गीतायां श्लोकः अस्ति "यः एनं वेत्ति हन्तारं यः च एनं मन्यते हतम्" इत्यादि ।


अग्रीम कक्ष्यार्थम् एकं गृहपाठं कुर्मः । किमपि एकं पदं (उपरि ये सन्ति) स्वीकृत्य तस्य लट्लकाररूपाणि लिखन्तु । तस्य लृट्, लोट्, विधिर्लिङ् लकारान् पठन्तु च । लेखितुं न आवश्यकम् ।
Categories: Other Language Links

kalaBhairava sanskrit

Youtube - Sun, 02/15/2009 - 09:53
kalaBhairava sanskrit
One night of every year is celebrated as night of Shiva... JOIN from Where Ever You Live March 10th 2013 goo.gl From: ShiVaYaShiVa Views: 38086 65 ratings Time: 04:38 More in Nonprofits & Activism
Categories: Other Language Links

एकं सम्भाषणम्

अद्य त्रिवेणी गणस्य Level 2 वर्गे एतत् सम्भाषणं प्राचलत् । पठन्तु आनन्दम् अनुभवन्तु च ।

हरिः - किं देवि, पञ्च-अधिक-सप्तवादनम् (7:05) अभवत् । एकः अपि न आगतवान् ।

सरस्वतीदेवी - अहं कथं जानामि? भवतः कक्ष्या अस्ति ।

हरिः - अस्तु । प्रतीक्षां कुर्वः तर्हि । प्रातः अहम् e-पत्रे उक्तवान् यत् अद्य किञ्चित् "interesting" कुर्मः कक्ष्यायाम् इति । तद्विषये अधिकं चिन्तनं करोमि ।


हरिः - मातः । पूर्वम् अखिलाभगिनी एकं ’चन्दमामा’ इति पुस्तकं दत्तवाती मह्यम् । तत् अहं पठामि । सम्यक् वा?

सरस्वती - उत्तमम् । मह्यम् अपि चन्दमामा बहु रोचते । संस्कृते चन्दमामां पठितुं सुदीर्घम् इच्छा असीत् मम । अद्य सा इच्छा सम्पन्ना भवति । उत्तमम् ! बहु उत्तमम् !

हरिः - एवं वा? भाषाणां देवी अस्ति भवती । भवत्यै पठनं मम् सौभागः अस्ति ! श्रुणोतु । प्रथमा कथा अस्ति कस्यचित् मनोहरस्य विषये । सः कुरूपी बालकः । सः कथं जीवने अग्रे गच्छति इति पश्यावः ।

[कथा समाप्ता]

हरिः - अम्बा । कथा भवत्यै रोचते इति आशां करोमि । किन्तु इदानीम् समयः प्रायः सार्धसप्तवादनम् (7:30) । किमर्थम् एकोऽपि न आगतवान् इति न अवगच्छामि । अहम् अद्यतन अधिकव्यायामात् श्रान्तः अस्मि । गृहं गच्छामि वा ?

सरस्वती - तत् कथम् ? अहम् अग्रे किम् अस्ति इति ज्ञातुम् इच्छामि ।

हरिः - अस्तु मातः । भवती मम BOSS अस्ति ! भवती यथा वदति तथैव करोमि । भारतदेशे कीदृशानि पर्वतरेलयानानि (mountain railways) सन्ति इत्यस्मिन् विषये किमपि अस्ति । तत् पठावः ।

[तत् अपि समाप्तम्]

सरस्वती - बहु रोचनीयं खलु ! इतोऽपि यदा भवान् भारतं गच्छति तदा निश्चयेन तेन रेलयानेन डार्जीलिङ्ग् (Darjeeling) गच्छतु । अग्रे किम् आस्ति ?

हरिः - अग्रे विक्रमार्क-वेताळयोः कथा अस्ति । किन्तु अम्बा, यदि अहं ज्ञातवान् स्याम् जनाः न आगच्छन्ति कक्ष्या न भवति च इति तर्हि अहं मम सहपाठिभिः सह भोजनार्थं गतवान् स्याम् । अद्य वर्गः अस्ति अतः न आगच्छामि इति उक्तवान् तान् । अत्र वर्गः अपि न प्रचलति तत्र भोजनम् अपि अहं त्यक्तवान् । अहो बत !

सरस्वती - चिन्तां किमर्थं करोति वत्स ? कालक्षेपार्थम् अहम् अत्र अस्मि खलु । निराशी मा भवतु । विक्रमस्य कथां पठतु ।

हरिः - आम् । सत्यमेव किल ! अहमेव मूर्खः अस्मि यतः भवतीं विस्मृतवान् । अस्तु । कथा आरब्धा । सदा इव विक्रमः वेताळं स्कन्धयोः स्तापयित्वा निर्गच्छति । वेताळः कथां श्रावयति ।

[किञ्चित् कालं जातम् । कथा अपि समाप्ता जाता]

हरिः - उत्तमा कथा आसीत् खलु ? अयि पश्यतु । अष्टवदनम् (8:00) अभवत् । वर्गस्य सामाप्तिः अष्टवादने भवति । आवाम् अपि गच्छावः वा ?

सरस्वती - आम् । गच्छावः । भवान् अद्य मह्यं कथाः श्रावितवन् अतः भवते वरं दास्यामि । एवमेव वर्गान् चालयतु तर्हि पञ्चवर्षानन्तरं भवतः भाषावर्गेषु न्यूनातिन्यूनं पञ्च छात्राः भवेयुः सम्यग्तया पठेयुः च ।

हरिः - धन्योऽस्मि देवि धन्योऽस्मि । सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ! निर्गच्छावः । बहिः तु वृष्टिः अस्ति । लोकयानं लभ्यते इति आशये ।

सरस्वतीदेवी - चिन्ता मास्तु । यदा स्थानकं प्राप्नोसि तदा अचिरात् एव ’६१ च’ (61 C) इति लोकयानम् आगच्छेत् । शुभरात्रिः तर्हि ।

हरिः - शुभरात्रिः मातः । सहस्राः धन्यवादाः ।

किञ्चित् कालानन्तरं हरिः मनसि चिन्तयति - "अहो मम सौभाग्यं दृश्यताम् । यथा देवी उक्तवती तथैव ’६१ च्’ (61 C) लोकयानम् आगतम् ! :-) :-) :-)
Categories: Other Language Links


Subscribe to Sanskrit Central aggregator - Other Language Links