Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 13 hours 51 min ago

कितवः (A cunning man)

Sun, 05/28/2017 - 07:09

कस्यैष आत्मनीनो हताशः कितवः। (To whom can this cunning wretch attach himself?)
इदं वाक्यं अरविन्दकेजरीवालं लक्षीकरोति इति मे प्रतिभाति। वस्तुतः इदं वाक्यं कालिदासविरचिते मालविकाग्निमित्रे नाटके अस्ति किन्तु केजरीवालस्य वर्णनं करोति।

२०१७-०५-२८ रविवासरः (2017-05-28 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

हीनवादी (Defeated (in a lawsuit))

Sat, 05/27/2017 - 09:09

यो हीनवादी सः ते भक्ष्य इति। पञ्चतन्त्रम्
भक्ष + ण्यत् + सुँ = भक्ष्यः (eatable or fit for food)

२०१७-०५-२७ शनिवासरः (2017-05-27 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

पूर्णाहुतिः (Final Offering)

Sat, 05/13/2017 - 14:10

शनिवासरे २५मार्च२०१७तिथौ वयं केन्बराहिन्दुमन्दिरसमवायस्य स्थापनायाः त्रिंशत्संवत्सराय अनेकानि पूजाकर्माणि करिष्यामः इति अनुष्ठानम् अकुर्म। तस्मिन् दिवसे यत् अनुष्ठानं वयं अकुर्म तत् अद्य भागवत्सप्ताहस्य समापने पूर्णं कृतम्। श्वः वयं त्रिंशत्संवत्सरस्य कार्यक्रमाय पूर्णाहुतिं दास्यामः। पूर्णाहुत्यां नामजापः हवनः महभोजः च भविष्यन्ति। कार्यक्रमः सार्धदशवादने आरप्स्यति प्रायः द्वादशवादने पूर्णतां गमिष्यति च। भवन्तः सर्वे आगच्छन्तु।

२०१७-०५-१३ शनिवासरः (2017-05-13 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

ऐतिहासिकः दिवसः (A Historical Day)

Fri, 05/12/2017 - 13:52

शुक्रवासरः १२मई२०१७तिथिः अस्मभ्यं केन्बराहिन्दुमन्दिराय च एकः ऐतिहासिकः दिवसः आसीत्। अस्मिन् दिवसे सप्ताधिकशतवर्षदेशीयेन श्रीशङ्करत्रिवेदिमहाभागेन अस्माकं शान्तिः इति पत्रिकायाः त्रिशत्वर्षस्मृतिङ्कस्य विमोचनं कृतम्। श्रीशङ्करमाहाभागः केन्बराहिन्दुमन्दिरे शनिवासर६मईतिथेः शनिवासर१३मईतिथिं पर्यन्तं भागवतकथाकुर्वाणस्य श्रीजगदीशत्रिवेदिमाहाभागस्य पिता अस्ति।विमोचनात् परं श्रीशङ्करमहाभागः श्लोकान् उच्चारयत् लघुव्याख्यानम् अपि अददात्। श्रीशङ्करमहाभागस्य दर्शनं कृत्वा वयं सर्वे अतीवानन्दम् अनुभवामः।

Launch of the 30th Anniversary commemorative Shanti Souvenir Fri 12 May 2017 at the HTCC

२०१७-०५-१२ शुक्रवासरः (2017-05-12 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

श्रमः-श्रेयः भोगः-एनः (Labour-Good Pleasure-Evil)

Fri, 04/28/2017 - 17:49

If you pursue good with labor, the labor passes away but the good remains; if you pursue evil with pleasure, the pleasure passes away and the evil remains. – Marcus Tullius Cicero
https://www.brainyquote.com/quotes/quotes/m/marcustull118468.html
अपि अस्ति किमपि सुभाषितम् यत् सिसेरोवर्यस्य उपरि लिखितायाः उक्त्याः तुल्यम् अस्ति।

२०१७-०४-२८ शुक्रवासरः (2017-04-28 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

पाठकः (Reader)

Sat, 04/15/2017 - 10:26

ह्यः अहं मम भार्यया कन्यया च सह जिन्दाबाइनग्रामे एकस्मिन् सम्मेलने आगच्च्छम्। इतः सोमवासरे केन्बरानगरं प्रत्यागमिष्यामः। अस्मिन् सम्मेलने ओस्ट्रेलियादेशस्य सर्वेभ्यः राज्येभ्यः जनाः आगच्छन्।
दिष्ट्या अत्र ह्यः हार्दिकः नाम एकः संस्कृतानुरागी माम् अमिलत् यः इदं वृत्तपत्रं पठति।

२०१७-०४-१५ शनिवासरः (2017-04-15 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

Received on WhatsApp नववर्ष स्वागतम् ************** १ हे…

Wed, 03/29/2017 - 17:29

Received on WhatsApp

नववर्ष स्वागतम्
**************
(१)
हे शुक्लप्रतिपत्तिथे मधुमधो
हे नूत्नसंवत्सर
हे सृष्टीष्ट सदा जगद्धितकर
प्राणीश हे प्रीतिद।
हे मैत्रीगुणवर्द्धक प्रतिजने
हे शान्तिसौख्यार्पक
सानन्दं तव कुर्महे हि सकलाः
सुस्वागतं स्वागतम्॥
(२)
त्वं सृष्टेराद्यवर्षं युगशकसहितं
विक्रमार्कस्यवर्षं
त्वत्तोजीवस्य तत्त्वं विकसति जगति
प्राणदं सर्वसृष्टेः।
सत्ता ते भाति विश्वे ग्रहनिकरयुता
पञ्जिकासारयुक्ता
त्वां च स्वीकृत्य लोकाः सहृदयनमनं
कुर्वते भो प्रसीद॥
(३)
प्राप्तेऽस्मिन्नववत्सरे सहृदयः
साह्लादकः प्रार्थये
मित्राणां शुभकामनां बहुविधां
राजन्तु सर्वे सदा
आनन्दं कुशलं सुखं च विभवं
ज्ञानं प्रशान्तिं यशः
नित्यं रातु नवीनवत्सरवरं
हिन्दुप्रणम्यं मुहुः॥


Categories: Learning Sanskrit

गणनम् (Counting)

Sat, 03/25/2017 - 18:31

अधुना सौम्यामहाभागा अन्तर्जालमाध्यमेन कृदन्ताः इति पाठ्यक्रमम् अध्यापयति http://www.sanskritfromhome.in/course/krdantas।
तस्मिन् पाठ्यक्रमे ह्यः सा  छात्रान् गणिताय अधोलिखितान् कृदान्तपदान् पर्यचाययत्।
गणनम् counting, सङ्कलनम् adding, व्यवकलनम् subtracting, गुणनम् multiplying, विभजनम् dividing, आवर्तनम् revising।

२०१७-०३-२६ रविवासरः (2017-03-26 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

https ia800300 us archive org 27 items YatharthGeetaSanskrit…

Sat, 03/25/2017 - 12:08

https://ia800300.us.archive.org/27/items/YatharthGeetaSanskrit/YatharthGeetaSanskrit.pdf
संस्कृतभाषायां गीताव्याख्या।


Categories: Learning Sanskrit

सिंहः पाणिने अहरत् प्राणान् (A lion took away Panini’s life)

Sat, 03/25/2017 - 06:30

सिंहो व्याकरणस्य कर्तुरहरत्प्राणान् प्रियान् पणिनेर्मीमांसाकृतमुन्ममाथ सहसा हस्ती मुनिं जैमिनिम्।
छन्दोज्ञाननिधिं जघान मकरो वेलातटे पिङ्गलमज्ञानावृतचेतसामतिरुषां कोऽर्थस्तिरश्चां गुणैः॥
उन्ममाथ मथयामास व्यापादयामासेत्यर्थः, तिरश्चाम् पश्वादीनाम्।
व्याकरणशास्त्र के कर्ता पाणिनि को सिंह ने मार डाला था, मीमांसाशास्त्र के प्रवर्तक जैमिनि मुनि को सहसा एक हाथी ने कुचल डाला था और छन्दःशास्त्र के प्रवर्तक आचार्य पिङ्गल को समुद्र के किनारे किसी ग्राह ने मार डाला था। पशुओं को किसी के गुण से कोई प्रयोजन नहीं होता है। (अनुवादः श्रीश्यामाचरणपाण्डेयेन लिखिते पञ्चतन्त्रस्य ग्रन्थस्य व्याख्यायाम् अस्ति।)
अपि इदं सत्यम्?

२०१७-०३-२५ शनिवासरः (2017-03-25 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

वीरराजगुरुः (Rajaguru)

Fri, 03/24/2017 - 16:43

आचार्येण अद्य एकस्य लेखस्य सङ्केतः प्रेषितः – https://swarajyamag.com/ideas/shivaram-rajguru-the-lesser-known-martyr-of-the-three-revolutionaries। अयं लेखः वीरराजगुरोः विषये अस्ति। लेखे अस्ति राजगुरुः लघुसिद्धान्तकौमुदिं कण्ठस्थ्यकरोत् इति। कथम् एकः पुरुषः एकस्मिन् लघुजीवने इदं सर्वं कर्तुं शक्नोति। सः खलु आदरपात्रम् अस्ति।

२०१७-०३-२४ शुक्रवासरः (2017-03-24 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

दिव्यांशुः लन्दननगरे (Divyanshu in London)

Thu, 03/23/2017 - 16:02

ह्यः रात्रौ यदा लन्दननगरे संसदसदनस्य बहिः आक्रमणं प्रचलति तदा आवयोः पुत्रः दिव्यांशुः लन्दनविमानपत्तने अवातरत्। सः मेट्रो इति संयानेन यत्र सः स्थास्यति तत्र प्राप्नोत्। अद्य सः सन्देशं प्रैष्यत् सः कुशली अस्ति इति।

२०१७-०३-२३ गुरुवासरः (2017-03-23 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

योग्यादित्यनाथः (Yogi Adityanath)

Wed, 03/22/2017 - 04:48

योगीवर्यस्य उत्तमप्रदेशस्य मुख्यमन्त्रिपदस्य आरोधने ये जनाः चीत्कुर्वन्ति ते बिभ्यति योगीमाहाराजः उत्तमप्रदेशम् एकं सफलप्रशासनं दास्यति इति। तेषां चिन्ता सः अधर्मं करिष्यति इति नास्ति किन्तु सः राजधर्मस्य पालनं करिष्यति इति अस्ति। यावत् ते उच्चैः चीत्कुर्वन्ति तावत् सुप्रशासनम् अस्ति इति जानातु।

२०१७-०३-२२ बुधवासरः (2017-03-22 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

शुचिता सेवाम् आरभते (Shuchita starts her job)

Mon, 02/06/2017 - 14:58

अद्य आवयोः कन्या शुचिता सेवाम् आरभते। सा आस्ट्रेलियादेशस्य वित्तविभागे (Treasury) कार्यम् आरभते। मन्ये वित्तविभागे यत् स्थानं सा प्राप्नोत् तस्मै स्थानाय भूरिस्पर्धा आसीत्। अस्माकं तस्यै नैके शुभाशयाः।

२०१७-०२-०६ सोमवासरः (2017-02-06 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

रमुँ क्रीडायाम् (to delight, to satisfy)

Sun, 02/05/2017 - 09:48

पोटामहोदयः कथयति – र॒मुँ॒ क्रीडायाम् इति भ्वादिगणीयः आत्मनेपदी अनिट् धातुः अस्ति किन्तु विरम् इति सोपसर्गीयः धातुः परस्मैपदी अस्ति। रम् इति धातोः परस्मैपदरूपमपि क्वचित् दृश्यते । पश्यतु –

मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।
कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ गीता १०.९ ॥

भगवान् रामानुजः गीताभाष्ये ‘तुष्यन्ति च रमन्ति च’ इत्यस्य व्याख्यायां ‘वक्तारस्तद्वचनेनानन्यप्रयोजनेन तुष्यन्ति, श्रोतारश्च तच्छ्रवणेनानवधिकातिशयप्रियेण रमन्ते’ इत्युक्त्वान्। अनेन ‘रमन्ति’ इति आर्षपरस्मैपदमिति श्रीभाष्यकारविवरणेनसूचितमिति रसास्वादाख्यटिप्पणकर्त्रा वीरराघवाचार्येण महादेशिकेनोक्तम् ।

२०१७-०२-०४ शनिवासरः (2017-02-04 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

https youtu be yZ4j4iKHgPc t=25m7s

Sun, 02/05/2017 - 04:11


Categories: Learning Sanskrit

विरमति (Stops)

Wed, 02/01/2017 - 04:56

र॒मुँ॒ क्रीडायाम् इति भ्वादिगणीयः आत्मनेपदी अनिट् धातुः अस्ति किन्तु विरम् इति सोपसर्गीयः धातुः परस्मैपदी अस्ति।
प्रतिपलमखिलान् लोकान्मृत्युमुखं प्रविशतो निरीक्ष्यापि।
हा हन्त किमिति चित्तं विरमति नाद्यापि विषयेभ्यः॥शान्तविलासः २६ भामिनीविलासः-४६॥
http://gssmurthy.blogspot.com.au/2013/08/bhaminivilasah-46.html
https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%83

२०१७-०२-०१ बुधवासरः (2017-02-01 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

न धातुलोप आर्धधातुके॥१।१।४॥ (Not after dhaatulopa due to aardhadhaatuka)

Tue, 01/31/2017 - 03:32

प्रथमे वारे यदा अहम् अष्टाध्यायीं सूत्रक्रमेण पठितुम् आरभे तदा मम यानम् अस्मिन् सूत्रे आगम्य व्यरमत्। अद्य मन्ये अहम् इदं सूत्रम् अवगतम्। इदं सूत्रं कदा गुणवृद्धिः न भवति इति सूचयति।

अस्य सूत्रस्य बोधनाय छात्रैः कानिचित् वस्तूनि ध्यातव्यानि। प्रथमं तु धातुलोप इति सन्धिपूर्वं धातुलोपे एव अस्ति। द्वितीयं तु धातुलोपे इति सतिसप्तमी अस्ति। तृतीयं लोलुवः इति उदाहरणे यत् लोलू इति अस्ति तस्य धातुसंज्ञा भवति।

२०१७-०१-३१ मङ्गलवासरः (2017-01-31 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

द्वौ वज्राघातौ (Two Blows)

Mon, 01/30/2017 - 02:22

गतशनिवासरस्य (२८जनवरी२०१७तिथौ – https://www.youtube.com/watch?v=2QG3KI3sDVE&feature=youtu.be) वार्तावलीकार्यक्रमे दर्शकेषु द्वौ वज्राघातौ अपततः।

वयम् एकम् अपि घातं कष्टेन सोढुं शक्नुमः तत्र कथम् द्वौ घातौ। यदि भवद्भिः द्वौ घातौ कर्तव्यौ तर्हि न्यूनातिन्यूनम् एकहोरावधौ कालः दातव्यः।

यथा ऋचामहाभागा काङ्क्षति रसानुभूतिः न विलुप्येत् इति तथैव वयम् अपि इच्छामहे मङ्गलामाहाभागायाः श्रीचमूकृष्णशास्त्रिवर्येण सह सम्भाषणं कदापि न विरमेत्। यावत् सम्भाषणं शृणोमि तावत् साक्षात् अमृतं वर्षति इति मां भाति।

ज्योतिमहाभागायाः श्रद्धाञ्जलिः अपि मनोहरा आसीत् किन्तु नूनं द्वितीयः घातः च आसीत्।

भवन्तः न ज्ञातुं शक्नुवन्ति कथम् आनन्देन मनसि वज्राघातः इव पीडा जायते। रोचका पीडा अस्ति यस्याः चिकित्सा ईदृशया अधिकया पीडया एव भवितुम् अर्हति।

सर्वेभ्यः आयोजकेभ्यः वयं धन्यवादान् व्याहरामः।

२०१७-०१-३० सोमवासरः (2017-01-30 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages