Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 6 months 4 hours ago

ग्रीष्मऋतोः अन्तिमदिवसः (The last day of summer)

Wed, 02/28/2018 - 16:27

अद्य ग्रीष्मऋतोः अन्तिमदिवसः अस्ति। अद्य घर्मः अस्ति। किन्तु ऋतुः अपि पाश्चात्यानां पञ्चाङ्गात् बिभेति तस्मात् श्वः घर्मः विलुप्तः भविष्यति इति मन्ये।

२०१८-०२-२८ बुधवासरः (2018-02-28 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

संस्कृताभ्यासवर्गः (Sanskrit Group)

Tue, 02/27/2018 - 16:17

अस्माकं वर्गः प्रतिसप्ताहे संस्कृतस्य अभ्यासाय मन्दिरे मिलति। अद्य अस्माकं मेलनम् आसीत्। अद्य मया अनुभूतं वर्गस्य सदस्याः बहु समीचीनं प्रगतिं कुर्वन्ति। ते यथाशक्तिं प्रयासं कुर्वन्ति। तेषां प्रगतिं सन्धार्य अहं प्रसन्नः अस्मि।

२०१८-०२-२७ मङ्गलवासरः (2018-02-27 Tuesday)

Categories: Learning Sanskrit

विज्ञप्तिः (Report)

Mon, 02/26/2018 - 12:55

अद्य मया एकस्य विश्लेषणस्य विज्ञप्तिः लिखिता। विज्ञप्तिः मया चन्द्रशेखरवर्याय लिखिता किन्तु सः तां विज्ञप्तिं पठित्वा प्रसन्नः न अभवत्। दीर्घवादविवादस्य अनन्तरं सः मया सह सहमतः अभवत्।

२०१८-०२-२६ सोमवासरः (2018-02-26 Monday)

Categories: Learning Sanskrit

संस्कृते लिखामः इति ख्याता विशालाक्षीमहाभागा (Smt. Vishaalaaxii)

Sun, 02/25/2018 - 08:45

अद्य संस्कृते लिखामः इति ख्याता विशालाक्षीमहाभागा आवां किरातार्जुनीयम् इत्यस्य एकं श्लोकम् अध्यापयत्। तस्याः पाठनशैली अतिरुचिकरा अस्ति। सा आवाभ्याम् अध्यापनेन भृशम् आनन्दम् अददात्।

२०१८-०२-२५ रविवासरः (2018-02-25 Sunday)

Categories: Learning Sanskrit

पश्यत्यकृतबुद्धित्वात् (Observes from an imperfect intelligence)

Sat, 02/24/2018 - 06:25

गीतायाम् अस्ति –
तत्रैव सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः॥गीता १८.१६॥

२०१८-०२-२४ शनिवासरः (2018-02-24 Saturday)

Categories: Learning Sanskrit

बार्नबीवर्यः पदत्यागं करोति (Mr Barnaby Joyce Resigns)

Fri, 02/23/2018 - 05:30

केषाञ्चन दिवसानां पूर्वं मया माल्कम-बार्नबी-वर्ययोः चर्चितम्। तत् काण्डम् अद्य अवसितम्। बार्नबीवर्येण अद्य स्वपदत्यागं कृतम्। सः देशस्य उपप्रधानमन्त्री आसीत्।

Mr Barnaby Joyce (Courtesy ABC)

२०१८-०२-२३ शुक्रवासरः (2018-02-23 Friday)

Categories: Learning Sanskrit

ज्वलिता सिडनीनगरं गच्छति (Jwalita goes to Sydney)

Thu, 02/22/2018 - 05:15

अद्य प्रातःकाले दशवादने सर्वयानेन ज्वलिता सिडनीनगरम् अगच्छत्। मया तस्याः यात्रापत्रं जालसंयुक्तसेवया क्रीतम् किन्तु केन्बरानगरतः सिडनीनगरं यावत् न क्रीतं सिडनीनगरतः केन्बरानगरं यावत् क्रीतम्। दिष्टया सा इदं स्खलनं यात्रायाः पूर्वमेव अपश्यत्। तैः यात्रापत्रस्य धनं न प्रतिदत्तम् किन्तु तया यात्रायाः पूर्वमेव सम्यग् यात्रापत्रं क्रीतम् तस्य सन्तोषः अस्ति।

२०१८-०२-२२ गुरुवासरः (2018-02-22 Thursday)

Categories: Learning Sanskrit

आकाशस्य मानचित्राणि (Maps of the Sky)

Wed, 02/21/2018 - 04:03

अद्य अहम् आवयोः कन्याभ्यां सह ओस्ट्रेलिया-राष्ट्रीय-विश्वविद्यालये (ANU, Canberra) एकस्मिन् व्याख्याने अगच्छम्। व्याख्यानम् अस्ति – MAPPING THE SKY: FROM ANCIENT TIMES TO THE MODERN AUSTRALIAN SKYMAPPER TELESCOPE।व्याख्यानं द्वौ व्याख्यातारौ अदत्ताम्। एकः आसीत् नोबेलपुरस्कृतः ब्रायन-श्मिड्ट्वर्यः। व्याख्यानं ज्ञानवर्धकं रुचिकरं च आसीत्।

२०१८-०२-२१ बुधवासरः (2018-02-21 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

रजितः केन्बरानगरम् आगच्छत् (Prof Rajit Gadh visits Canberra)

Tue, 02/20/2018 - 17:14

मम सहकर्मी रजितवर्यः अद्य केन्बरानगरम् आगच्छत्। सः केन्बरानगरम् एकस्मिन् रात्रौ एव अतिष्ठत्। सः लोस्-एन्जलिसनगरे केलिफोर्नियाविश्वविद्यालये प्राध्यापकः अस्ति – https://en.wikipedia.org/wiki/Rajit_Gadh अहं तेन सह शोधकार्यं कर्तुं सम्पूर्णे २०१३तमे वर्षे तस्य विश्वविद्यालये आसम्। इदानीम् अपि तेन सह कार्यं करोमि।

Himanshu & Rajit (right) on Mount Ainslie Canberra (Parliament House in the background) on 20 Feb 2018

२०१८-०२-२० मङ्गलवासरः (2018-02-20 Tuesday)

Categories: Learning Sanskrit

माता कन्या वाग्बद्धे अभवताम् (Mother and daughter silenced)

Sat, 02/10/2018 - 03:35

मम भार्या अमेजोनतः (from Amazon) पुस्तिकाः (notebooks) अक्रीणात्। ते पञ्चपुस्तिकाः अप्रेषयन्। मम भार्या अतीव प्रीणाति स्म यतो हि सा अमेजोनात् पञ्चगुणां पुस्तिकां प्राप्नोति इति। अहम् अकथयम् यत् मूल्यं सा अददात् तत् पञ्चपुस्तिकानाम् एव मूल्यम् अस्ति इति। इति श्रुत्वा माता कन्या च माम् आक्रामताम्। भवान् कथं कस्य किं मूल्यम् अस्ति इति जानाति। भवान् कदापि आपणं न गच्छति। वयं सर्वं क्रयविक्रयणं कुर्मः। अहं सर्वाणि आक्रमणानि असहे।

क्रुद्धा कन्या अपृच्छत् इदानीम् कदलीफलस्य किं मूल्यम् अस्ति इति। अहं उदतरं सार्धद्विडोलरं प्रतिप्रस्थम् ($2.50 per kg) इति। सा तूष्णीं साधितवती। मम भार्या अपृच्छत् यत् मधुमेहे उपयुक्तानि मिष्टखण्डानि अहं क्रीणामि तेषां मूल्यं किम् इति। अहं किमपि गणनां कृत्वा उदतरं शत् खण्डानि पञ्चषं डोलरम् (between five and six dollars) इति अस्ति। तत् परं सा तूष्णीं साधितवती। आवयोः कन्या अवदत् किमपि नास्ति यत् सः न जानाति इति।

अन्ते परीक्षणं कृत्वा मम भार्या अगवेषयत् अमेजोनस्य मूल्यं प्रतिपोटलस्य मूल्यम् एव अस्ति। प्रतिपोटले पञ्चपुस्तिकाः एव आसन्।

एतादृशः सम्पूर्णः विजयः मया जीवने कदापि न प्राप्तः।

२०१८-०२-१० शनिवासरः (2018-02-10 Saturday)

Categories: Learning Sanskrit

सहकर्मिभिः सह मेलनम् (Meeting with the Colleagues)

Fri, 02/09/2018 - 16:20

अद्य इयन-पीटरसनवर्यः सहकर्मिणः स्वगृहे मेलनाय आह्वयत्। सत्कारार्थं तैः पेयानि अल्पाहारः च अर्पयतः। इयनस्य कुटुम्बं विहाय दम्पतीचतुष्टयम् एकः छात्रः च मेलने आसन्।

इयनः अस्माकं शोधक्षेत्रे जगत्विख्यातः अस्ति। तस्य पाण्डित्यं विनम्रता च जगत्विख्याता अस्ति। जीवने यदि अहं कम् अपि साधुं योगिनं वा अमिलं तदा सः अस्ति इयनवर्यः। सः नास्तिकः अस्ति किन्तु तया सदृशं किम् अपि महान्तम् आस्तिकम् अहं न कदापि अमिलम्।

मेलने सः छात्रेण सह सम्भाषते स्म तदा तस्य भार्या अशृणोत् सः कार्यविषये चर्चां करोति इति। सा इयनम् अपृच्छत् अपि भवान् कार्यविषये चर्चां करोति इति। सः अकथयत् आम् इति। तदा तस्य मुखस्य भावः वर्णातीतः आसीत्। एकः साधुजनः कथं भार्याम् उत्तरति तस्य ज्ञानं तस्य मुखस्य भावे आसीत्।

मेलने अहं मम भार्या च आनन्दम् अन्वभवाव।

२०१८-०२-०९ शुक्रवासरः (2018-02-09 Friday)

Categories: Learning Sanskrit

शोथः (Swelling or Tumour)

Thu, 02/08/2018 - 08:32

शोथः देवदत्तं पीडयति।

पश्यतु http://www.sanskritdictionary.com/?q=%C5%9Botha&display=devanagari
and
http://www.cfilt.iitb.ac.in/wordnet/webswn/wn.php

२०१८-०२-०८ गुरुवासरः (2018-02-08 Thursday)

Categories: Learning Sanskrit

अनूत्तीर्णा दूरवाणी (Missed Call)

Wed, 02/07/2018 - 01:50

मम चलदूरभाषयन्त्रे +216 58 505 888 इति स्थानात् कानिचित् अनूत्तीर्णानि आह्वानानि प्राप्तानि। मन्ये तानि टुनिशियादेशात् सन्ति। ते आह्वानानि एकम् एव घण्टिवादनं कुर्वन्ति तत् परं अनूत्तिर्णम् आह्वानम् इति दृश्यन्ते। अस्यां वार्तायां पश्यन्तु कथं ते आह्वानानि जनान् वञ्चन्ति।
http://www.abc.net.au/news/2018-02-07/international-missed-call-scam-still-affecting-australians/9396072

२०१८-०२-०७ बुधवासरः (2018-02-07 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

अंशापणः अधो गच्छति (Share market goes down)

Tue, 02/06/2018 - 15:53

अद्य औस्ट्रेलियादेशे अंशापणः अधोऽगच्छत्। यदा अधोगमनं भवति तदा सर्वे निष्णाताः कथम् एवं भवति इति अन्यान् अवबोधयन्ति। यथा ते कथयन्ति वयं विश्वसिमः ते पूर्वम् एव जानन्ति स्म इदम् अधोगमनं भविष्यति इति। मन्ये कोऽपि किमपि न जानाति इति।
मन्ये अत्र अर्थशास्त्रिणः भारते यथा संयानकक्षे (in a railway compartment) हस्तज्योतिषाः सन्ति तथैव सन्ति इति। कालयापनाय एव न तु शास्त्रार्थाय।

२०१८-०२-०६ मङ्गलवासरः (2018-02-06 Tuesday)

Categories: Learning Sanskrit

मित्रशून्यः अभवम् (Without Friends)

Mon, 02/05/2018 - 04:45

अद्य मया ज्ञातम् अहं मित्रशून्यः अभवम्। आवयोः विवाहदिवसे मुखपृष्ठे (on Facebook) अहम् एकां वार्ताम् अस्थापयं मम भार्या अपि तस्मिन् विषये एव एकां वार्ताम् अस्थापयत्। सा कथयति तस्याः वार्तां सार्धशतं (१५०) मित्राणि आसक्तिः (like) इति सङ्केतेन अन्वमोदन्त किन्तु मम वार्तां पञ्च जनाः अपि न अन्वमोदन्त। मम विवाहदिवसे मया ज्ञातम् अहं मित्रशून्यः अस्मि इति।

२०१८-०२-०५ सोमवासरः (2018-02-05 Monday)

Categories: Learning Sanskrit

भूमिपूजनम् (Bhoomi Pujan)

Sun, 02/04/2018 - 12:50

अत्र हिन्दुमन्दिरे शान्तिनिकेतनः इति नाम सांस्कृतिकः शैक्षणिकः च प्रयोजनाय एकं भवनं निर्मास्यामः। अद्य तस्मै मन्दिरे भूमिपूजनम् अभवत्। अहं कार्यक्रमस्य सूत्रधारः आसम् तथापि कार्यक्रमः सार्धद्विहोरावधिः विलम्बितः अभवत्। कार्यक्रमस्य पूर्वम् अखण्डरामचरितमानसस्य पाठः आसीत्। रामचरितमानसस्य पाठकाः सार्धद्विहोरावधेः विलम्बम् अकुर्वन्। किं करणीयम्?

२०१८-०२-०४ रविवासरः (2018-02-04 Sunday)

Categories: Learning Sanskrit

विवाहदिवसः (Wedding Anniversary)

Sat, 02/03/2018 - 06:09

अद्य आवयोः विवाहदिवसः अस्ति। आवयोः विवाहः १९८७वर्षे अभवत्। इदं चित्रं १९८९वर्षात् अस्ति।

Mita & Divyanshu 1989

अद्यतनस्य विवाहदिवसस्य उपादानम् अस्ति http://ashtadhyayi.com/ इति जालपत्राणि। नेकेभ्यः वर्षेभ्यः मम इच्छा आसीत् ईदृशं किमपि जालपत्रं भवेत्। अद्य माया एतादृशानि जालपत्राणि लब्धानि।

२०१८-०२-०३ शनिवासरः (2018-02-03 Saturday)

 

Categories: Learning Sanskrit

अरिष्टानि मेऽङ्गानि (My limbs be disease free)

Fri, 02/02/2018 - 05:10

ॐ अरिष्टानि मेऽङ्गानि तनूस्तन्वा मे सह सन्तु।
रि॑षँ॑ हिंसार्थाः, रिष् + क्तः = रिष्टः
तनूः इति स्त्रीलिङ्गः शब्दः अस्ति।
तनूः देहः वर्ष्म गात्रम् तनुः कायः संहननं कलेवरं मूर्तिः विग्रहः वपुः शरीरम् इति अमरः।
तन्वा इति तृतीयाविभक्ति-एकवचनम्।
May my body and my body with all the limbs be free from disease.

२०१८-०२-०२ शुक्रवासरः (2018-02-02 Friday)

Categories: Learning Sanskrit

उदन्तः (Report)

Thu, 02/01/2018 - 07:46

अद्यतनस्य दूरदर्शनेन प्रसारितायां वार्तायाम् अस्ति एकः उपयोगी शब्दः उदन्तः इति – https://youtu.be/JCBSHcMj-EQ – १.४६ इति स्थाने।
उदन्तः इति उद्गतो निर्णीतः अन्तो यस्य इति कल्पद्रुमः।
कल्पद्रुमः त्रीन् अर्थान् ददाति – वार्ता news, report, साधुः pure and virtuous, वृत्तियाजनम् one who gets a livelihood by trade, agriculture.
श्रुत्वा रामः प्रियोदन्तं मेने तत्सङ्गमोत्सुकः।
महार्णवपरिक्षेपं लङ्कायाः परिखालघुम्॥१२-६६ रघुवंशम्॥
Eager to join with Sita on hearing tidings of his beloved, Rama believed the great oceanic moat around Lanka to be as small as a trough.
From – https://sanskritdocuments.org/sites/giirvaani/giirvaani/rv/sargas/12_rv.htm

मेने – believed
पश्यतु – http://ashtadhyayi.com/dhatu/04.0073?form=#

मेने (मन् , लिट्लकार-प्रथमपुरुष-एकवचनम्) म॒नँ॒ → मनँ [भूवादयो धातवः 1|3|1] → मनँ [उपदेशेऽजनुनासिक इत् 1|3|2] → मन् [तस्य लोपः 1|3|9] → मन् [ लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः 3|4|69] → मन्+लिँट् [परोक्षे लिट् 3|2|115] → मन्+लिँट् [लस्य 3|4|77] → मन्+लिँट् [हलन्त्यम् 1|3|3] → मन्+लिँ [तस्य लोपः 1|3|9] → मन्+लिँ [उपदेशेऽजनुनासिक इत् 1|3|2] → मन्+ल् [तस्य लोपः 1|3|9] → मन्+त [तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ् 3|4|78] → मन्+त [तङानावात्मनेपदम् 1|4|100] → मन्+त [तिङस्त्रीणि त्रीणि प्रथममध्यमोत्तमाः 1|4|101] → मन्+त [तान्येकवचनद्विवचनबहुवचनान्येकशः 1|4|102] → मन्+त [शेषे प्रथमः 1|4|108] → मन्+त [लिट् च 3|4|115] → मन्+एश् [लिटस्तझयोरेशिरेच् 3|4|81] → मन्+एश् [असंयोगाल्लिट् कित् 1|2|5] → मन्+एश् [ग्क्ङिति च 1|1|5] → मन्+एश् [हलन्त्यम् 1|3|3] → मन्+ए [तस्य लोपः 1|3|9] → मन्+ए [टित आत्मनेपदानां टेरे 3|4|79] → मन्+ए [एकाचो द्वे प्रथमस्य 6|1|1] → मन्+मन्+ए [लिटि धातोरनभ्यासस्य 6|1|8] → म+मन्+ए [हलादिः शेषः 7|4|60] → मेन्+ए [अत एकहल्मध्येऽनादेशादेर्लिटि 6|4|120] → मेन्+ए [उभे अभ्यस्तम् 6|1|5] → मेने

२०१८-०२-०१ गुरुवासरः (2018-02-01 Thursday)

Categories: Learning Sanskrit

विदूषिका (A comedienne)

Wed, 01/31/2018 - 17:07

Mita with Robin Moore of Catcus Fame in Mita’s school on 31 Jan 2018

अद्य मम भर्यायाः विद्यालये रोबिन-मोर (Robin Moore) इति नाम्ना एका विदूषिका आगच्छत्। अद्य शिक्षिकाभ्यः मनोविनोदः दिवसः आसीत्। रोबिन-मोर-वर्यायाः हास्यं प्रतिदिनं वितन्तुके (on radio) श्रोतुं शक्यतेhttp://cactus.com.au/
विदूषकः = वि + दूष + ण्वुल् + सु इति कल्पद्रुमः।
विदूषक + टाप् (अजाद्यतष्टाप्॥।४।१।४॥)
विदूषिक + आ (प्रत्ययस्थात् कात् पूर्वस्यात इदाप्यसुँपः॥७।३।४४॥)
विदूषिका।

२०१८-०१-३१ बुधवासरः (2018-01-31 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

Pages