Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 1 week 5 days ago

शोथः (Swelling or Tumour)

Thu, 02/08/2018 - 08:32

शोथः देवदत्तं पीडयति।

पश्यतु http://www.sanskritdictionary.com/?q=%C5%9Botha&display=devanagari
and
http://www.cfilt.iitb.ac.in/wordnet/webswn/wn.php

२०१८-०२-०८ गुरुवासरः (2018-02-08 Thursday)

Categories: Learning Sanskrit

अनूत्तीर्णा दूरवाणी (Missed Call)

Wed, 02/07/2018 - 01:50

मम चलदूरभाषयन्त्रे +216 58 505 888 इति स्थानात् कानिचित् अनूत्तीर्णानि आह्वानानि प्राप्तानि। मन्ये तानि टुनिशियादेशात् सन्ति। ते आह्वानानि एकम् एव घण्टिवादनं कुर्वन्ति तत् परं अनूत्तिर्णम् आह्वानम् इति दृश्यन्ते। अस्यां वार्तायां पश्यन्तु कथं ते आह्वानानि जनान् वञ्चन्ति।
http://www.abc.net.au/news/2018-02-07/international-missed-call-scam-still-affecting-australians/9396072

२०१८-०२-०७ बुधवासरः (2018-02-07 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

अंशापणः अधो गच्छति (Share market goes down)

Tue, 02/06/2018 - 15:53

अद्य औस्ट्रेलियादेशे अंशापणः अधोऽगच्छत्। यदा अधोगमनं भवति तदा सर्वे निष्णाताः कथम् एवं भवति इति अन्यान् अवबोधयन्ति। यथा ते कथयन्ति वयं विश्वसिमः ते पूर्वम् एव जानन्ति स्म इदम् अधोगमनं भविष्यति इति। मन्ये कोऽपि किमपि न जानाति इति।
मन्ये अत्र अर्थशास्त्रिणः भारते यथा संयानकक्षे (in a railway compartment) हस्तज्योतिषाः सन्ति तथैव सन्ति इति। कालयापनाय एव न तु शास्त्रार्थाय।

२०१८-०२-०६ मङ्गलवासरः (2018-02-06 Tuesday)

Categories: Learning Sanskrit

मित्रशून्यः अभवम् (Without Friends)

Mon, 02/05/2018 - 04:45

अद्य मया ज्ञातम् अहं मित्रशून्यः अभवम्। आवयोः विवाहदिवसे मुखपृष्ठे (on Facebook) अहम् एकां वार्ताम् अस्थापयं मम भार्या अपि तस्मिन् विषये एव एकां वार्ताम् अस्थापयत्। सा कथयति तस्याः वार्तां सार्धशतं (१५०) मित्राणि आसक्तिः (like) इति सङ्केतेन अन्वमोदन्त किन्तु मम वार्तां पञ्च जनाः अपि न अन्वमोदन्त। मम विवाहदिवसे मया ज्ञातम् अहं मित्रशून्यः अस्मि इति।

२०१८-०२-०५ सोमवासरः (2018-02-05 Monday)

Categories: Learning Sanskrit

भूमिपूजनम् (Bhoomi Pujan)

Sun, 02/04/2018 - 12:50

अत्र हिन्दुमन्दिरे शान्तिनिकेतनः इति नाम सांस्कृतिकः शैक्षणिकः च प्रयोजनाय एकं भवनं निर्मास्यामः। अद्य तस्मै मन्दिरे भूमिपूजनम् अभवत्। अहं कार्यक्रमस्य सूत्रधारः आसम् तथापि कार्यक्रमः सार्धद्विहोरावधिः विलम्बितः अभवत्। कार्यक्रमस्य पूर्वम् अखण्डरामचरितमानसस्य पाठः आसीत्। रामचरितमानसस्य पाठकाः सार्धद्विहोरावधेः विलम्बम् अकुर्वन्। किं करणीयम्?

२०१८-०२-०४ रविवासरः (2018-02-04 Sunday)

Categories: Learning Sanskrit

विवाहदिवसः (Wedding Anniversary)

Sat, 02/03/2018 - 06:09

अद्य आवयोः विवाहदिवसः अस्ति। आवयोः विवाहः १९८७वर्षे अभवत्। इदं चित्रं १९८९वर्षात् अस्ति।

Mita & Divyanshu 1989

अद्यतनस्य विवाहदिवसस्य उपादानम् अस्ति http://ashtadhyayi.com/ इति जालपत्राणि। नेकेभ्यः वर्षेभ्यः मम इच्छा आसीत् ईदृशं किमपि जालपत्रं भवेत्। अद्य माया एतादृशानि जालपत्राणि लब्धानि।

२०१८-०२-०३ शनिवासरः (2018-02-03 Saturday)

 

Categories: Learning Sanskrit

अरिष्टानि मेऽङ्गानि (My limbs be disease free)

Fri, 02/02/2018 - 05:10

ॐ अरिष्टानि मेऽङ्गानि तनूस्तन्वा मे सह सन्तु।
रि॑षँ॑ हिंसार्थाः, रिष् + क्तः = रिष्टः
तनूः इति स्त्रीलिङ्गः शब्दः अस्ति।
तनूः देहः वर्ष्म गात्रम् तनुः कायः संहननं कलेवरं मूर्तिः विग्रहः वपुः शरीरम् इति अमरः।
तन्वा इति तृतीयाविभक्ति-एकवचनम्।
May my body and my body with all the limbs be free from disease.

२०१८-०२-०२ शुक्रवासरः (2018-02-02 Friday)

Categories: Learning Sanskrit

उदन्तः (Report)

Thu, 02/01/2018 - 07:46

अद्यतनस्य दूरदर्शनेन प्रसारितायां वार्तायाम् अस्ति एकः उपयोगी शब्दः उदन्तः इति – https://youtu.be/JCBSHcMj-EQ – १.४६ इति स्थाने।
उदन्तः इति उद्गतो निर्णीतः अन्तो यस्य इति कल्पद्रुमः।
कल्पद्रुमः त्रीन् अर्थान् ददाति – वार्ता news, report, साधुः pure and virtuous, वृत्तियाजनम् one who gets a livelihood by trade, agriculture.
श्रुत्वा रामः प्रियोदन्तं मेने तत्सङ्गमोत्सुकः।
महार्णवपरिक्षेपं लङ्कायाः परिखालघुम्॥१२-६६ रघुवंशम्॥
Eager to join with Sita on hearing tidings of his beloved, Rama believed the great oceanic moat around Lanka to be as small as a trough.
From – https://sanskritdocuments.org/sites/giirvaani/giirvaani/rv/sargas/12_rv.htm

मेने – believed
पश्यतु – http://ashtadhyayi.com/dhatu/04.0073?form=#

मेने (मन् , लिट्लकार-प्रथमपुरुष-एकवचनम्) म॒नँ॒ → मनँ [भूवादयो धातवः 1|3|1] → मनँ [उपदेशेऽजनुनासिक इत् 1|3|2] → मन् [तस्य लोपः 1|3|9] → मन् [ लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः 3|4|69] → मन्+लिँट् [परोक्षे लिट् 3|2|115] → मन्+लिँट् [लस्य 3|4|77] → मन्+लिँट् [हलन्त्यम् 1|3|3] → मन्+लिँ [तस्य लोपः 1|3|9] → मन्+लिँ [उपदेशेऽजनुनासिक इत् 1|3|2] → मन्+ल् [तस्य लोपः 1|3|9] → मन्+त [तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस् तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ् 3|4|78] → मन्+त [तङानावात्मनेपदम् 1|4|100] → मन्+त [तिङस्त्रीणि त्रीणि प्रथममध्यमोत्तमाः 1|4|101] → मन्+त [तान्येकवचनद्विवचनबहुवचनान्येकशः 1|4|102] → मन्+त [शेषे प्रथमः 1|4|108] → मन्+त [लिट् च 3|4|115] → मन्+एश् [लिटस्तझयोरेशिरेच् 3|4|81] → मन्+एश् [असंयोगाल्लिट् कित् 1|2|5] → मन्+एश् [ग्क्ङिति च 1|1|5] → मन्+एश् [हलन्त्यम् 1|3|3] → मन्+ए [तस्य लोपः 1|3|9] → मन्+ए [टित आत्मनेपदानां टेरे 3|4|79] → मन्+ए [एकाचो द्वे प्रथमस्य 6|1|1] → मन्+मन्+ए [लिटि धातोरनभ्यासस्य 6|1|8] → म+मन्+ए [हलादिः शेषः 7|4|60] → मेन्+ए [अत एकहल्मध्येऽनादेशादेर्लिटि 6|4|120] → मेन्+ए [उभे अभ्यस्तम् 6|1|5] → मेने

२०१८-०२-०१ गुरुवासरः (2018-02-01 Thursday)

Categories: Learning Sanskrit

विदूषिका (A comedienne)

Wed, 01/31/2018 - 17:07

Mita with Robin Moore of Catcus Fame in Mita’s school on 31 Jan 2018

अद्य मम भर्यायाः विद्यालये रोबिन-मोर (Robin Moore) इति नाम्ना एका विदूषिका आगच्छत्। अद्य शिक्षिकाभ्यः मनोविनोदः दिवसः आसीत्। रोबिन-मोर-वर्यायाः हास्यं प्रतिदिनं वितन्तुके (on radio) श्रोतुं शक्यतेhttp://cactus.com.au/
विदूषकः = वि + दूष + ण्वुल् + सु इति कल्पद्रुमः।
विदूषक + टाप् (अजाद्यतष्टाप्॥।४।१।४॥)
विदूषिक + आ (प्रत्ययस्थात् कात् पूर्वस्यात इदाप्यसुँपः॥७।३।४४॥)
विदूषिका।

२०१८-०१-३१ बुधवासरः (2018-01-31 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

धातुरूपाणि (Verb Conjugations)

Tue, 01/30/2018 - 10:40

सर्वाणि धातुरूपाणि अत्र द्रष्टुं शक्यते – http://ashtadhyayi.com/dhatu/
अत्र अपि पश्यतु – http://prakriya.readthedocs.io/en/latest/readme.html

२०१८-०१-३० मङ्गलवासरः (2018-01-30 Tuesday)

Categories: Learning Sanskrit

तन्तुः दूरदर्शनयन्त्रं चालयति (A rope makes TV work)

Mon, 01/29/2018 - 10:27

TV and Rope

अस्मिन् चित्रे वामतः यः तन्तुः अस्ति सः एव दूरदर्शनयन्त्रं चालयति। यदा तन्तुः ततः उत्थापयामः दूरदर्शनयन्त्रं सम्यग् कार्यं न करोति। चलचित्राणि स्थितानि न भवन्ति खण्डितानि भवन्ति ध्वनिः अपि सम्यग् नास्ति। तन्तुः स्थापयित्वा सर्वं सुष्ठु भवति। तन्तौ कोऽपि वैद्युतः गुणः नास्ति। सः कस्मात् यन्त्रं चालयति अहं न जानामि। अपि भवान् जानाति?

२०१८-०१-२९ सोमवासरः (2018-01-29 Monday)

Categories: Learning Sanskrit

अवकाशः समाप्तः (Vacation is Over)

Sun, 01/28/2018 - 16:52

अस्मिन् नूतनवर्षे मम भार्या श्वः पुनः स्वकार्यम् आरप्स्यते। सा पाठशालायां पाठयति। केन्बरानगरे सर्वासु पाठशालासु अयं सप्ताहः शिक्षिकाभिः छात्रेभ्यः सर्वं सज्जीकरणाय अस्ति। छात्राः आगमिसप्ताहे शिक्षितुं प्रत्यागमिष्यन्ति। यदा तस्याः अवकाशः समाप्नोति तदा मम अवकाशः अपि समाप्नोति।

२०१८-०१-२८ रविवासरः (2018-01-28 Sunday)

Categories: Learning Sanskrit

न विश्वसिमि (I do not believe)

Sat, 01/27/2018 - 05:44

न विश्वसिमि (I do not believe)
२०१८-०१-२७ शनिवासरः (2018-01-27 Saturday)
न विश्वसिमि चन्दू-हलवाई इत्यस्य विकीपेडीयायां वर्णनम् अस्ति किन्तु महतः वैयाकरणस्य श्रीभीमसेनशास्त्रीमहाभागस्य विकीपेडीयायां एकम् अपि पत्रं नास्ति इति। यत्र शतं पत्राणि अपि न्यूनं स्युः तत्र एकम् अपि नास्ति। अहो दुःखम्।
मया प्रारुपेण एकं पत्रं स्थापितम् अस्ति कृपया भवतः योगदानं तत्र नियोजयतु – https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:BhimsenShastri।

Categories: Learning Sanskrit

अशोकचक्रम् (Ashoka Chakra)

Fri, 01/26/2018 - 10:40

अद्य राष्ट्रपतिना ज्योतिप्रकाशनिरालामहाभागः अशोकचक्रम् इति उच्चतमेन पदेन अलङ्कृतः। ज्योतिप्रकाशः गतनवम्बरमासे एकस्मिन् सम्मर्दे कश्मीर-उपत्यकायां वीरगतिं प्राप्तवान्। गणतंत्रदिवसस्य समारोहे ज्योतिप्रकाशस्य विधवा ज्योतिप्रकाशस्य मात्रा सह पदं ग्रहणाय आगच्छत्। पदग्रहणे तस्य मातुः उपस्थितिः मह्यं रोचते।

Late Jyoti Prakash Nirala’s widow and mother receiving the highest nonwar time military honour from the President – 26 Jan 2018 (Picture Courtesy Republic TV)

२०१८-०१-२६ शुक्रवासरः (2018-01-26 Friday)

Categories: Learning Sanskrit

क्षुध्यति तृष्यति च (Hungry and thirsty)

Sat, 01/20/2018 - 15:56

विजयः क्षुध्यति तृष्यति च। क्षुध् इति तृष् इति धातू दिवादिगणियौ धातू स्तः।
अहं क्षुधितः अस्मि। अपि भवान् तृषितः अस्ति?
मां क्षुधा बाधते। अपि भवन्तं तर्षः पिडयति?

२०१८-०१-२० शनिवासरः (2018-01-20 Saturday)

Categories: Learning Sanskrit

केजरीवालः (Mr Kejriwal)

Fri, 01/19/2018 - 11:41

समाचाराः सन्ति आप इति दलस्य विंशतिः विधायकाः देहलीविधानसभायाः निरस्ताः भविष्यन्ति इति आमन्यते।
अहं मन्ये यदि ते निरस्ताः भविष्यन्ति तर्हि तस्य लाभं केजरीवालः प्राप्स्यति। सः कितवः अस्ति सः निरस्तं अन्यस्मिन् रूपे एव प्रकाशयिष्यति यस्मात् मतदातारः तेन सह सहानुभूतिं अन्वभविष्यन्ति आप इति दलाय  स्वमतानि दास्यन्ति च।

२०१८-०१-१९ शुक्रवासरः (2018-01-19 Friday)

Categories: Learning Sanskrit

सम्भारः बहिः प्रथमम् (Luggage out first)

Thu, 01/18/2018 - 11:18

अद्य अहं मेल्बोर्ननगरतः केन्बरानगरं प्रत्यागच्छम्। नेकेभ्यः वर्षेभ्यः अहं विमानयात्रां करोमि किन्तु कदापि मम सम्भारः शीघ्रं न बहिः आगतः किन्तु अद्य मम सम्भारः सर्वप्रथमं बहिः आगच्छत्।

२०१८-०१-१८ गुरुवासरः (2018-01-18 Thursday)

Canberra Airport – Luggage Out First – 18 Jan 2018

Categories: Learning Sanskrit

मेल्बोर्ननगरं अगच्छम् (Went to Melbourne)

Wed, 01/17/2018 - 17:10

अद्य प्रातः सार्धाष्टवादने मेल्बोर्ननगरम् अगच्छम्। दिवसपर्यन्तं सहकर्मिभिः सह सम्मेलनम् अकरवम्। रात्रौ चन्द्रशेखरस्य गृहे भोजनं अखादम् अनन्तरं प्रह्लादस्य गृहे अतिष्ठम्।

२०१८-०१-१७ बुधवासरः (2018-01-17 Wednesday)

Categories: Learning Sanskrit

बद्धः परिकरः (With Belt Tied)

Sat, 01/13/2018 - 18:31

सकृद् उच्चारितं येन हरिः इत्यक्षरद्वयम्।
बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति॥
He who has pronounced once the two letters `ha’ and `ri’, has tied his belt to proceed for liberation.

२०१८-०१-१४ रविवासरः (2018-01-14 Sunday)

Categories: Learning Sanskrit

आभीक्ष्ण्ये णमुल् च॥६।४।२२॥ (Namul is used to convey repetition 6.4.22)

Sat, 01/13/2018 - 09:32

संस्कृतवाक्यरचना – कृदन्ताः (http://www.sanskritfromhome.in/course/krdantas) इति पाठ्यक्रमे अद्य सौम्यामाहाभागा णमुल् इति पाठ्यक्रमस्य अन्तिमं कृत्प्रत्ययम् अपाठयत्।
अहं आपणं गामं गामं क्षान्तः अभवम्। I got tired having gone to the market again and again.
माता स्वपुत्रीं स्मारं स्मारं हर्षति। Remembering her daughter again and again, the mother becomes happy.
स्वमिविवेकानन्दं स्मारं स्मारम् अहं बलं प्राप्नोमि।
माता स्वपुत्रं हनुमानचालिसा इति श्रावयं श्रावयं स्वापयति।
पुत्रः मातुः स्नेहं लाभं लाभं मोदति।

२०१८-०१-१३ शनिवासरः (2018-01-13 Saturday)

Categories: Learning Sanskrit

Pages