Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 15 hours 45 min ago

दिल्लीसंस्कृतसंस्थानम् (Delhi Sanskrit Academy)

Mon, 03/09/2015 - 23:08

कृपया दिल्लीसंस्कृतसंस्थानस्य जालपत्रं पश्यतु – http://delhi.gov.in/wps/wcm/connect/doit_sanskrit/Sanskrit+Academy/Home/e-books?presentationtemplate=PT_default_hi। तत्र कथा-निर्झरी नाम पुस्तकम् अस्ति। संस्कृतभाषां शिक्षणाय तत् पुस्तकम् उपयोगि अस्ति।

२०१५-०३-०९ सोमवासरः (2015-03-09 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रभावर्या (Smt Prabha)

Mon, 03/09/2015 - 06:53

कोऽपि सिडनीनगरे अद्य रात्रौ प्रभावर्याम् अहन् https://www.youtube.com/watch?v=icIFdZTms-s। सिडनीनगरे इदं कथम् अभवत् इति अहं न बोधामि। यदि कोऽपि लुण्ठितुम् इच्छति तर्हि कथं सः हनिष्यति। सा भारतीया अस्ति इति मत्वा कोऽपि एकां महिलां न हनिष्यति। अस्मात् जघन्येन कृतेन अहम् अतीवदुखितः अस्मि। यः जनः तं जघन्यं कार्यम् अकरोत् तस्य निश्चयेन निग्रहणं भविष्यति। एकः प्राणः दिवं गतः तस्य कुकर्मिणः जीवनः अपि विनष्टः। न केवलं द्वयोः जीवनयोः विनाशम् अभवत् तयोः परिवारयोः अपि जीवनः नष्टः एव च। किमपि न बोधामि।

२०१५-०३-०८ रविवासरः (2015-03-08 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

महिला-दिवसम् (Women’s Day)

Sun, 03/08/2015 - 12:21

श्रीबलदेवानदसागरेण लिखिता संस्कृत-वार्ता…..
महिला-दिवसम् अभिलक्ष्य आकाशवाण्याः राजधानी-चेनल् इति अद्य रात्रौ सार्धनववादने संस्कृत-परिचर्चामेकां प्रसारयति | विषयोस्ति – संस्कृत-वाङ्गमये महिलानां योगदानम् | ‘संस्कृत-सौरभम् ‘ इति अर्ध-होरावधिकी संस्कृत-श्रव्य-पत्रिका या हि विगत-वर्षचतुष्टयात् आकाशवाण्या आरब्धास्ति | एषा च मासस्य प्रति द्वितीये चतुर्थे च शनिवासरयोः प्रसार्यते| अस्यां परिचर्चायां सहभागिन्यो वर्तन्ते- परिचर्चा-संचालकस्य डो.बलदेवानन्द-सागरस्य वामतः श्री-लालबहादुर-राष्ट्रिय-संस्कृत-विद्यापीठस्य प्राचार्या डो.कमला-भारद्वाजः, संस्कृत-सौरभं’- पत्रिका-सम्पादिका सुश्री-ललिता-चतुर्वेदी, ‘वेव्ज’- महत्तर-वैदिकाध्ययन-संस्थानस्य महासचिवा डो.शशी-तिवारी, संस्कृत-विदुषी डो.धर्मा, अपि च संस्कृत-भारत्याः वरिष्ठ-कार्यकर्त्री श्रीमती मीनाक्षी-मिश्रः|एताभिः विदुषीभिः वैदिक-कालात् आरभ्य जीवनस्य नाना-क्षेत्रेषु , विशेषेण च संस्कृत-संस्कृति-क्षेत्रेषु नारीभिः विहितं योगदानं विस्तरेण विशदीकृतम् …|

Women’s Day Program March 2015

२०१५-०३-०७ शनिवासरः (2015-03-07 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

श्रीबलदेवानन्दः लिखति (Shri Baladevananda Writes)

Sat, 03/07/2015 - 06:06

इदं जालपत्रम् – सम्प्रति वार्ताः पठ्यन्ताम् – लेखको बलदेवानन्दसागरः
गोवा-प्रदेशे श्रीक्षेत्र-तपोभूमौ विगते सप्ताहे त्रिदिवसात्मकम् अन्ताराष्ट्रिय-संस्कृत-महासम्मे- लनं संपन्नम् | स्वामिनः ब्रह्मेशानन्दाचार्यस्य वेद-महाविद्यालयेन गोवा-प्रदेशीय-राज-भाषा-विभागेन च सम्भूय आयोजिते अन्ताराष्ट्रिय-संस्कृत-महासम्मेलने अनेकानि उपसम्मेलनानि आयोजितानि येषु धर्म-संस्कृति-सम्मेलनम् , संस्कृत-विदुषी-सम्मेलनम्, संस्कृत-पत्रकार-सम्मेलनम् चादीनि अन्यतमानि आसन् | अस्य महासम्मेलनस्य अध्यक्ष-पदं सुख्यात-संस्कृत-विदुषा ‘शारदा’-पत्रिकायाः सम्पादकेन आचार्य-वसन्त-अनन्त-गाड्गिलेन अलंकृतम् | भारतीय-संस्कृत-पत्रकार-संघस्य उपाध्यक्षः डो.सदानन्द-दीक्षितः, महासचिवः डो.बलदेवानन्द-सागरः, ‘संस्कृत-संभाषण-संदेशः’- इति मासिक-पत्रिकायाः सम्पादकः श्री-जनार्दन-हेगडेः, ‘नव-भारत-टाइम्स’- इति दैनिक-पत्रस्य सम्पादक-चरःडो.गणेश-कौशिकः च पत्रकार-सम्मेलने संस्कृत-पत्रकारितायाः काठिन्यानि समुपायान् च विशदीकृतवन्तः | अन्ताराष्ट्रिय-संस्कृत-महासम्मेलने होलैण्ड्-इटली-अमेरिका-इन्गलैण्ड्-देशेभ्यः समागताः प्रतिनिधयः विद्वान्सः च भारतीय-संस्कृतेः संस्कृतस्य आध्यात्मिक-परम्पराणां च महत्वं ख्यापितवन्तः|

२०१५-०३-०६ शुक्रवासरः (2015-03-06 Friday)

Sanskrit Journalists’ Conference – Goa March 2015


Categories: Learning Sanskrit

उपचाराय वा प्रचाराय (For treatment or campaign)

Fri, 03/06/2015 - 02:46

इदं कथ्यते केजरीवालः बेङ्गलुरुनगरे उपचाराय अगच्छत् इति। दिल्लीविजयः प्राप्य सः पुनः भारतस्य प्रधानमन्त्रीपदे आरोढुम् इच्छति तस्मात् सः प्रचाराय बेङ्गलुरुनगरम् अगच्छत्। तस्य रोगिनः छविः तं लोकेषु प्रीणयति। अहं मन्ये सः अचिरे बेङ्गलुरुनगरस्य विजयम् अपि प्राप्स्यति।

२०१५-०३-०५ गुरुवासरः (2015-03-05 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

विपरीतमूल्यस्पर्धा (Reverse Auction)

Thu, 03/05/2015 - 04:56

भारतवित्तकोषे कृष्णाङ्गारस्य विक्रयेण एकमहापद्मस्य रुप्यकाणाम् (of 1 lakh crore rupees) आयः भविष्यति। कृष्णाङ्गाराय विपरीतमूल्यस्पर्धा एकः कुशलः उपायः अस्ति। तेन विद्युतूर्जसः मूल्याणाम् अपचयः भविष्यति।
विपरीतमूल्यस्पर्धा का इति पठतु – http://www.quora.com/How-does-the-process-of-reverse-auction-of-coal-blocks-occur

२०१५-०३-०४ बुधवासरः (2015-03-04 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

सन्धानदीपः (LED)

Wed, 03/04/2015 - 03:13

आकाशवाण्याः संस्कृतसमाचारे – श्रीमोदीना प्रोक्तं यत् ऊर्जासंरक्षणार्थं सन्धानदीपानां प्रोत्साहनार्थं प्रशासनेन अभियानं प्रवर्तितमस्ति (has started a campaign) – इति।

२०१५-०३-०३ मङ्गलवासरः (2015-03-03 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

पञ्चमं स्थानम् (Fifth Position)

Tue, 03/03/2015 - 05:09

विद्युतुत्पादने भारतदेशः पञ्चमे स्थाने अस्ति। चिनदेशः प्रथमे स्थाने तत् परम् अमेरिकादेशः जापानदेशः रूसदेशः भारतदेशः क्रमेण सन्ति। भारतदेशस्य विद्युतुत्पादनक्षमता एकचतुर्थांशः टेरावाट (0.25 TW) इति अस्ति।

http://mecometer.com/topic/electricity-installed-generating-capacity/

२०१५-०३-०२ सोमवासरः (2015-03-02 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

स्कन्दामि (I spill)

Mon, 03/02/2015 - 00:28

अहम् अजानन् कूपीम् अनुदम्। कूपी सास्तरणे (on the carpet) अपतत्। कूप्यां जलम् आसीत् तस्मात् अहं कूप्याः जलं सास्तरणे अस्कन्दम्।
√स्कन्दिर् (√स्कन्द्) इति भ्वादिगणीयः परस्मैपदी अनिट् सकर्मकः धातुः अस्ति।

२०१५-०३-०१ रविवासरः (2015-03-01 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

महासारेति (Starting from Mahaasaara)

Sun, 03/01/2015 - 04:00

कालिदासविरचिते मालविकाग्निमित्रे अस्ति अयं श्लोकः।
महासारप्रसवयोः सदृशक्षमयोर्द्वयोः।
घारिणीभूतधारिण्योर्भव भर्ता शरच्छतम्।१५॥
यथा अहम् इमं श्लोकम् अवबोधामि तथा तस्य अनुवादम् अधः ददामि।
May the lord (or the provider, here meaning the king) of Dharini (the queen’s name) and the earth, (the lord) of two great children (one produced by Dharini and the other produced by the earth), (the lord) of the two types of alike forgiveness (one practised by Dharini and another by the earth), be a hundred years.
Taking out the text in the paranthesis, it reads:
May the lord of Dharini and the earth, of the two children, of the two alike forgiveness, be a hundred years.

२०१५-०२-२८ शनिवासरः (2015-02-28 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

रोहिणी-बक्षी-वर्या (Rohini Baxi)

Sat, 02/28/2015 - 23:57

कृपया लन्दननिवासिन्याः रोहिणीवर्यायाः लेखौ पठन्तु –

http://www.dailyo.in/arts/grabbing-sanskrit-by-the-roots-yskas-nirukta-and-semantic-etymology/story/1/2308.html

http://all-about-sanskrit.blogspot.com/

२०१५-०२-२७ शुक्रवासरः (2015-02-27 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

अनुदानाय आवेदनम् (Grant Application)

Thu, 02/26/2015 - 23:47

अद्य अस्माभिः एकस्मै अनुदानाय आवेदनम् अपारयाम (completed)। आवेदनाय कार्यम् अधिकं नासीत् किन्तु कथम् आवेदनपत्रस्य आयोजनं भवेत् इति चिन्तने महान् कालः विनष्टः। कार्यं पूर्णं कृत्वा अहं शमितः (relieved) अस्मि।

२०१५-०२-२६ गुरुवासरः (2015-02-26 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

अन्नावर्यः (Anna)

Wed, 02/25/2015 - 23:33

अन्नावर्यः पुनः आन्दोलनमार्गे समुत्पद्यते। भूम्यधिग्रहणविधेयकम् अहं सम्यग् न बोधामि किन्तु अहं मन्ये अन्नावर्यः अपि सम्यग् न बोधति। अन्नावर्येण अरविन्दकेजरीवालवर्येण सह अस्मिन् आन्दोलने कार्यं न कर्तव्यम् इति मम मन्त्रणा अस्ति। अन्नावर्यस्य पूर्वान्दोलनानि सफलीभूतानि यतो हि सः निर्दलीयः आसीत्। एकेन सत्तारूढेन दलेन सह मिलित्वा सः स्वस्य प्रभावं न्यूनीकरोति।

२०१५-०२-२५ बुधवासरः (2015-02-25 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

टेरेसामाता – मम मतस्य अनुमोदनम्

Tue, 02/24/2015 - 14:16

यत् मया ह्यः लिखितं तस्य अनुमोदनं जन्गन्नाथवर्यः अपि करोति। कृपया पठतु – http://www.firstpost.com/india/mohan-bhagwats-remark-on-mother-teresa-she-wouldve-probably-agreed-with-the-rss-chief-2118215.html

२०१५-०२-२४ मङ्गलवासरः (2015-02-24 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

टरेसामाता (Mother Teresa)

Tue, 02/24/2015 - 03:26

टरेसामाता स्वस्याः सम्प्रदायस्य प्रचारम् अकरोत् तस्मिन् विषये कापि शङ्का नास्ति। सा अपि तथैव अनेकवारम् अवदत्। एकं वारं एकः औस्ट्रेलियादेशीयः भारतं गत्वा ताम् अपृच्छत् मया भारतस्य सेवार्थं किं कर्तव्यम् इति। सा उदतरत् भवान् अत्र आगच्छति किन्तु अपि भवान् जानाति औस्ट्रेलियादेशे अस्माकं सम्प्रदायस्य सदस्यानां सङ्ख्या अपचीयते (is decreasing) तथा भवान् तत्र गत्वा सङ्ख्या कथं वर्धेत (gets increased) इति चिन्तव्यम् अत्र भवते किमपि कार्यं नास्ति इति। इदं प्रकरणं टरेसामातायाः मुद्रणालयेन प्रकाशिते पुस्तके अस्ति। सा सर्वदा कथयति – अहं मम सम्प्रदायस्य प्रचारं करोमि इति। सा कदापि अस्मिन् विषये असत्यं न अवदत् तस्मात् अहं न बोधामि कथम् अन्ये जनाः टरेसामाता यथा उक्तवती तस्य सत्यस्य आच्छादनस्य प्रयत्नं कुर्वन्ति।
पठितव्यम् – http://en.wikipedia.org/wiki/The_Missionary_Position। टेरेसामाताम् एकं न्यायकर्मी अलिखत् –
If you contact me I will put you in direct contact with the rightful owners of the property now in your possession. – तं वाक्यम् अस्मिन् पत्रे पठितव्यम् –

https://howgoodisthat.wordpress.com/2008/07/13/charles-keating-gave-other-peoples-money-to-mother-teresa/

२०१५-०२-२३ सोमवासरः (2015-02-23 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

अधुनैव कर्तव्यम् (Install this right NOW)

Mon, 02/23/2015 - 10:57

This is a message from Vishvas on a Sanskrit group. Install this right away and also install stardict if you haven’t already done so. It takes less than five minutes and it will be the best Sanskrit learning asset you ever had. All the best.

Vishvasji’s message:

नमो नमः।

श्रीमता गिरीशमहाभागेन तत्सहोद्योगिभिश् च
http://sanskrit.jnu.ac.in/tinanta/tinanta.jsp?t=45 इत्यत्र प्रकाशितानि
(~४४० धातूनां) तिङन्तरूपाणि अधुना stardict सञ्चिका रूपेणोपलभ्यन्ते।

Example outputs:
Looking up “जग्मुः” yields (have to search using unicode Devanagari script):
From jnu-tiNanta
जग्मुः
गम्लृ (गतौ, भ्वादिगण, परस्मै, लिट्)
जगाम जग्मतुः जग्मुः
जगमिथ जग्मथुः जग्म
जगाम जग्मिव जग्मिम

Looking up गम्लृ yields (nearly) all lakAra-s.

Android phone screenshots: http://goo.gl/BKsgAo http://goo.gl/YqkoBh

The dictionary (and the associated spreadsheet) are available here:​

https://github.com/sanskrit-coders/stardict-sanskrit/tree/master/sa-head/jnu-tiNanta

and

https://github.com/sanskrit-coders/stardict-sanskrit/raw/master/sa-head/tars/jnu-tiNanta.tar.gz

.

Installation using the improved

https://play.google.com/store/apps/details?id=sanskritcode.sanskritdictionaryupdater

app
is simple if you have an android (version 5+) phone .



Vishvas /विश्वासः


Categories: Learning Sanskrit

द्विहोरा विनष्टा (Two Hours Wasted)

Fri, 02/20/2015 - 06:50

भारतस्य उच्चतमन्यायालयेन द्विहोरा निरर्थके विषये विनष्टा – http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/supreme-court-directs-not-to-arrest-teesta-setalvad-in-fund-embezzlement-case/articleshow/46301354.cms। न्यायालयस्य सकाशे कोटिः विवादाः (cases) सन्ति तथापि न्यायाधीशाः यान् विवादान् समाचारमाध्यमेन उद्वेगितान् तान् विवादान् एव शृण्वन्ति। मन्ये प्रत्येकस्मिन् दिवसे न्यूनातिन्यूनं लक्षं जनानां निग्रहणं रक्षिपुरुषाः कुर्वन्ति यदि ते सर्वे उच्चतमन्यायालये गमिष्यन्ति तर्हि न्यायालयस्य अन्यं कार्यं कथं भविष्यति।

२०१५-०२-१९ गुरुवासरः (2015-02-19 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

द्वादश कार्याणि (12 Steps)

Thu, 02/12/2015 - 11:34

धातोः पदतः निर्माणे द्वादश कार्याणि सन्ति।
तानि कार्याणि निर्देशाय अनयः इति पदस्य लङ्लकारः मध्यमपुरुषः एकवचनं रूपं निर्माणं पश्यामः।
प्रथमं कार्यम् – कः धातुः इति – यथा णीञ् प्रापणे भ्वादिगणीयः उभयपदी अनिट्।
द्वितीयं कार्यम् – इत्संज्ञा-लोपः – यथा णीञ् -> णी
तृतीयं कार्यम् – प्राकृतिकाणि कार्याणि – यथा णी -> नी
चतुर्थं कार्यम् – लकारः – यथा नी लङ् -> नी ल्
पञ्चमं कार्यम् – अट् / आट् – यथा अट् नी ल् -> अ नी ल्
षष्ठं कार्यम् – लस्य तिबादयः – यथा अ नी सिप् -> अ नी सि
सप्तमं कार्यम् – विकरणः – यथा अ नी शप् सि -> अ नी अ सि
अष्टमं कार्यम् – विकरणनिमित्तकार्यम् – यथा अ नी अ सि -> अ ने अ सि
नवमं कार्यम् – प्रत्ययनिर्माणम् – यथा अ ने अ सि -> अ ने अ स्
दशमं कार्यम् – प्रत्ययनिमित्तकार्यम् – यथा (अत्र इदं कार्यं नास्ति।)
एकादशं कार्यम् – सन्धिकार्यम् – यथा अ ने अ स् -> अनयस्
द्वादशं कार्यम् – त्रिपादीकर्यम् -यथा अनयस् -> अनयः

२०१५-०२-११ बुधवासरः (2015-02-11 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

व्योः संयोगः (Conjunction with v and y)

Wed, 02/11/2015 - 00:31

संस्कृतभाषायां व्योः कस्यापि अन्यस्य व्यञ्जनस्य संयोगे चत्वारि एव रूपाणि सन्ति व्य् व्व् य्व् य्य् इति। पूर्वस्य वकारस्य अथवा पूर्वस्य यकारस्य वकारः यकारः च विहाय केनापि अन्येन व्यञ्जनेन सह संयोगः न भवति। तस्य तथ्यस्य पाणिनिः अस्मिन् सूत्रे ग्रहणं करोति – लोपो व्योर्वलि॥६-१-६६॥ वल् इति ह् य् विहाय सर्वे व्यञ्जनाः (हलः)। यदा व् अथवा य् वलः पूर्वम् अस्ति तदा तस्य लोपः भवति।
मया शब्दकोषे दृष्टम् व्ह् य्ह् इति संयोगात्मकः कोऽपि शब्दः नास्ति।

२०१५-०२-१० मङ्गलवासरः (2015-02-10 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages