Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 2 hours 47 min ago

श्रीगणेशः (Sri Ganesh)

Fri, 01/01/2016 - 13:12

मम नववर्षस्य प्रथमस्य दिवसस्य श्रीगणेशः मन्ये शोभनम् अभवत्। अद्य प्रातःकाले विद्यावाचस्पति इति उपाध्यै मया द्वे शोधपत्रे परीक्षिते। एकं शोधपत्रं दक्षिणाफ्रिकादेशात् अन्यं सिंहपुरदेशात् आगच्छत्। अहम् इच्छामि अस्मात् एव कार्यरतः अयं २०१६तमवर्षः गच्छेत्।

२०१६-०१-०१ शुक्रवासरः (2016-01-01 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

अन्तिमः दिवसः (Last Day)

Thu, 12/31/2015 - 17:26

कालचक्रं द्रुतगत्या चलति। नववर्षः आगच्छति निमीलितम् एव वर्षः पूर्णत्वं गच्छति। जीवने नैकानि कार्याणि कर्तव्यानि किन्तु कुतः अवकाशः। बहुधा यानि कार्याणि वयं कुर्मः तेषु किमपि फलं न प्राप्नुमः विपरीतं फलं वा प्राप्नुमः। सर्वं दृष्ट्वा अनुभवामि यत् कर्तव्यं तत् करणीयं इत्यैव कर्मणः सारः। भवतः सर्वान् मम शुभाशयाः आगामिवर्षे २०१६तमेवर्षे स्वकर्तव्यं मनसि निधाय कार्यं कुर्वन्तु इति।

२०१५-१२-३१ गुरुवासरः (2015-12-31 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

लत्वम् (The la process)

Wed, 12/30/2015 - 17:05

रो लः कदा कदा भवति तत् अष्टाध्याय्याम् एकेस्मिन् एव स्थाने स्थापितम् अस्ति। पश्यतु
कृपो रो लः॥८.२.१८॥ कृप् तुमुँन् -> कल्पितुम्
उपसर्गस्यायतौ॥८.२.१९॥ परा अय् तुमुँन् -> पलायितुम्
ग्रो यङि॥८.२.२०॥ निजेगिल्यते
अचि विभाषा॥८.२.२१॥ गिलति/गिरति
परेश्च घाङ्कयोः॥८.२.२२॥ परिघः/पलिघः, पर्यङ्कः/पल्यङ्कः, परियोगः/पलियोगः

२०१५-१२-३० बुधवासरः (2015-12-30 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

Seeking Suggestions from the Public/Sanskrit Fraternity

Tue, 12/29/2015 - 10:31

The committee appointed by the Ministry of Human Resources Development (MHRD), New Delhi, headed by Sri N. Gopalaswamy seeks suggestions from the pubic and Sanskrit fraternity for the development of the Sanskrit language in terms of Action Plan. (What to do? How to to? Who should do?). Suggestions can be mailed to the Convener of the committee – Prof. P. N. Shastry, Vice Chancellor, Rashtriya Sanskrit Samsthan, New Delhi, E mail: pnshastry1952@gmail.com.

Suggestions should reach the commission on or before 5th January 2016.


Categories: Learning Sanskrit

ल्युटि इडागमः (iT with lyuT)

Mon, 12/28/2015 - 10:24

ल्युट्
ल्युट्-प्रत्ययः आर्धातुकः प्रत्ययः अस्ति। आर्धधातुके प्रत्यये प्रथमे इडागमव्यवस्था शोचनीया। प्रत्ययानाम् इडागमनाय सूत्रत्रयं महत्वपूर्णं सन्ति (नेड्‌ वशि कृति (७.२.८), तितुत्रतथसिसुसरकसेषु च (७.२.९), आर्धधातुकस्येड्वलादेः (७.२.३५))।
अनुबन्धः विहाय ल्युट्-प्रत्ययस्य यु इति अवशिष्यते। यु इति वलादिः नास्ति तस्मात् जानीमः ल्युटि इडागमः न भविष्यति। तत् परं यु इत्यस्य अन इति आदेशः भवति। ल्युटि अजन्तधातूनां अजन्तस्य गुणादेशः भवति तत् परम् अव् अय् वा आदेशः भवति। ल्युटि गुणादेशपरं सर्वे धातवः हलन्ताः भवन्ति तथा हल् इति परम् अ इति अस्ति तस्मात् ल्युटि किमपि सन्धिकार्यं न अर्हति। संक्षेपे ल्युटि गुणादेशः इति मुख्यकार्यम् अस्ति। तत् विहाय कानिचित् विशेषकार्याणि सन्ति किन्तु तानि बहूनि न सन्ति।

कथनम्
कथ वाक्यप्रबन्धे वाक्यप्रबन्धने [१८६१] चुरादिः उभयपदी सेट्
कथ णिच् (सत्यापपाशरूपवीणातूलश्लोकसेनालोमत्वचवर्मवर्णचूर्णचुरादिभ्यो णिच् (३.१.२५))
कथ इ (आदिर्ञिटुडवः (१.३.५), तस्य लोपः (१.३.९))
कथ् इ (अतो लोपः (६.४.४८))
कथ् इ ल्युट् (ल्युट् च (३.३.११५))
कथ् इ यु (लशक्वतद्धिते (१.३.८), हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
कथ् इ अन (युवोरनाकौ (७.१.१))
कथन (णेरनिटि (६.४.५१))
कथन सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
कथनम् (अतोऽम् (७.१.२४))

२०१५-१२-२९ मङ्गलवासरः (2015-12-29 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

ल्युट् प्रत्ययः (lyuT suffix)

Sun, 12/27/2015 - 23:14

भैमीव्याख्यायां कृदन्तप्रकरणे अत्युपयोगिनां धातूनां ल्युट्-रूपाणि सन्ति (पृष्ठाः – २३६-२४१)।
मह्यम् उद्यानगमनं रोचते। नित्यम् अध्ययनं कर्तव्यम्। भवतः आगमनं कदा भविष्यति।

१. अर्जनम्
अर्जँ अर्जने [७३०] भ्वादिः परस्मैपदी सेट्
अर्ज् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), तस्य लोपः (१.३.९))
अर्ज् ल्युट् (ल्युट् च (३.३.११५))
अर्ज् यु (लशक्वतद्धिते (१.३.८), हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
अर्ज् अन (युवोरनाकौ (७.१.१))
अर्ज् अन सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
अर्जनम् (अतोऽम् (७.१.२४))

२. भवनम्
भू सत्तायाम् [२५] भ्वादिः परस्मैपदी सेट्
भू ल्युट् (ल्युट् च (३.३.११५))
भू यु (लशक्वतद्धिते (१.३.८), हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
भू अन (युवोरनाकौ (७.१.१))
भो अन (सार्वधातुकार्द्धधातुकयोः (७.३.८४))
भवन (एचोऽयवायावः (६.१.७८))
भवन सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
भवनम् (अतोऽम् (७.१.२४))

३. भोजनम्
भु॒जँ पालनाभ्यवहारयोः [१४५५]रुधादिः परस्मैपदी अनिट्
भुज् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), तस्य लोपः (१.३.९))
भुज् ल्युट् (ल्युट् च (३.३.११५))
भुज् यु (लशक्वतद्धिते (१.३.८), हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
भुज् अन (युवोरनाकौ (७.१.१))
भोजन (पुगन्तलघूपधस्य च (७.३.८६))
भोजन सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
भोजनम् (अतोऽम् (७.१.२४))

ल्युटि केवलः गुणादेशः भवति तस्मात् ल्युट्-रूपाणि सरलानि सन्ति। भैमीव्याख्यायां प्रदत्तेषु ल्युट्-रूपेषु केवलः अधः लिखितेषु रूपेषु विशेषकार्याणि सन्ति।
अय् + ल्युट् + सुँ = पलायनम् (उपसर्गस्यायतौ)
कृप् + ल्युट् + सुँ = कप्लनम्
गुप् + ल्युट् + सुँ = गोपायनम् गोपनम् वा (गुपूँ-धूप-विच्छि-पणि-पनिभ्य आयः)
गुह् + ल्युट् + सुँ = गूहनम् (ऊदुपधाया गोह)
गै + ल्युट् + सुँ = गानम् (आदेच उपदेशेऽशिति)
ग्लै + ल्युट् + सुँ = ग्लानम् (आदेच उपदेशेऽशिति)
त्रै + ल्युट् + सुँ = त्राणम् (आदेच उपदेशेऽशिति)
ब्रू + ल्युट् + सुँ = वचनम् (ब्रुवो वचिः)
मस्ज् + ल्युट् + सुँ = निमज्जनम्
मुर्छ् + ल्युट् + सुँ = मूर्च्छनम् (उपधायां च, अचो रहाभ्यां द्वे)
मृज् + ल्युट् + सुँ = मार्जनम् (मृजेर्वृद्धिः)
रभ् + ल्युट् + सुँ = आरम्भणम् (रभेरशब्लिँटोः)
लभ् + ल्युट् + सुँ = लम्भनम् (लभेश्च)
वे + ल्युट् + सुँ = वानम् (आदेच उपदेशेऽशिति)

२०१५-१२-२८ सोमवासरः (2015-12-28 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

माता चिकित्सालयात् प्रत्यागमिष्यति (Mother will come back from the hospital)

Sun, 12/27/2015 - 14:18

मम माता गतषोडशभ्यः दिवसेभ्यः चिकित्सालये आसीत्। मन्ये अद्य सा गृहं प्रत्यागमिष्यति।

२०१५-१२-२७ रविवासरः (2015-12-27 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

चुरादिगणेभ्यः ल्युटि

Sat, 12/26/2015 - 17:13

कथ + ल्युट् + सुँ = कथनम्
अत्र कथं चुरादिगणेभ्यः ल्युटि इति अस्मात् णेर्लोपः भवति?
णेर्लोपाय चत्वारि सूत्राणि सन्ति –
णेरनिटि ॥६.४.५१॥
निष्ठायां सेटि ॥६.४.५२॥
जनिता मन्त्रे ॥६.४.५३॥
शमिता यज्ञे ॥६.४.५४॥
किन्तु एतेषु चतुर्षु सूत्रेषु चुरादिगणेभ्यः ल्युटि णेर्लोपः इति न पश्यामि। कथं लोपः? कृपया अवबोधयतु।


Categories: Learning Sanskrit

सम्पुटदिवसः (Boxing Day)

Sat, 12/26/2015 - 08:06

अद्य औस्ट्रेलियादेशे सम्पुटदिवसः अस्ति। मन्ये ते अद्य उपायनानि सम्पुटात् निष्कासन्ते। अस्मिन् दिवसे सिडनी-होबार्ट-पोतस्पर्धा मेल्बोर्न-चषक-स्पर्धा च आरभेते। तत्र अस्मै दिवसाय नैकाः प्रथाः सन्ति। किन्तु अद्य अहं भारतदेशे गुर्जरराज्ये वडोदरानगरे सपरिवारेण अस्मि। अत्र कोऽपि विशिष्टः नास्ति। अद्य भोजनाय मम भार्यायाः मातृस्वस्रा सह गमिष्यामः।

२०१५-१२-२६ सोमवासरः (2015-12-26 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

साधना (Sadhana)

Fri, 12/25/2015 - 23:08

अद्य साधना दिवं गता। सा उत्तमा अभिनेत्री आसीत्। अहं तस्याः शान्त्यै प्रार्थे।

२०१५-१२-२५ रविवासरः (2015-12-25 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

बीजगणित समस्या (Algebra Problem)

Fri, 11/27/2015 - 12:47

वनान्तराले प्लवगाष्टभागः संवर्गितो वल्गति जातरागः ।
ब्रूत्कारनादप्रतिनादहृष्टा दृष्टा गिरौ द्वादश ते कियन्तः ।।

One eighth of a troop of monkeys, squared, was sporting in the forest; the remaining twelve could be seen on the hill, chattering with one another. How many monkeys were there in all?

(x/8)**2 + 12 = x; therefore, x = 48 or 16

२०१५-२७-११ शुक्रवासरः (2015-27-11 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रहेलिका (Riddle)

Sun, 11/22/2015 - 22:59

धीरः कीदृग्वचो ब्रूते को रोगी कश्च नास्तिकः ।
कीदृक्चन्द्रं न पश्यन्ति तत्सूत्रं पाणिनेर्वद ।।

धीरः अर्थवद्वचो ब्रूते । अधातू रोगी भवति । अप्रत्ययो नास्तिकः कथ्यते । प्रातिपदिकं चन्द्रं न पश्यन्ति । सम्पूर्णं सू्त्रं चतुर्णामपि प्रश्नानां उत्तररूपं अथवा ‘अर्थवदाधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम् ‘ (१।२।४५)

२०१५-२२-११ रविवासरः (2015-22-11 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

प्राहिणोत् (Sent)

Sun, 11/15/2015 - 16:41

प्राहिणोत् (प्र +हि लङ् प्र पु एक)
हि गतौ वृद्धौ च इति स्वादिगणीय अनिट् परस्मैपदी धातुरस्ति ।

महाश्वेता तु तच्छ््रुत्वा ’गच्छ, स्वयमेवाहमागत्य यथार्हमाचरिष्यामि’, इत्युक्त्वा केयूरकं प्राहिणोत्। (कादम्बर्याम्)

On hearing this Mahasveta sent away Keyuraka with the words, “You may go. I shall go there myself and act appropriately”.

‘प्र हि श्नु तिप्’ इति लङ्लकारे प्राप्ते श्नुविकरणस्य ङिद्वद्भावात् हिधातोः इकारस्य गुणादेशं बाधित्वा नकारस्य गुणादेशः भूत्वा हिनु मीना (८।४।१५) इत्यनेन णकारादेशः भूत्वा प्राहिणोत् इति रूपम् ।

२०१५-१५-११ रविवासरः (2015-15-11 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

संस्कृतध्येयवाक्यानि

Mon, 11/02/2015 - 13:29

डॉबलदेवानन्दसागरेण प्रेषितानि वाक्यानि।

1-आर्य समाज- – कृण्वन्तो विश्वमार्यम्
2-आर्य वीर दल- – अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्तु
3-भारत सरकार- – सत्यमेव जयते
4-लोक सभा- – धर्मचक्र प्रवर्तनाय
5-उच्चतम न्यायालय- – यतो धर्मस्ततो जयः
6-आल इंडिया रेडियो -सर्वजन हिताय सर्वजनसुखाय‌
7-दूरदर्शन – सत्यं शिवम् सुन्दरम
8-गोवा राज्य सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद् दुःखभाग्भवेत्।
9-भारतीय जीवन बीमा निगम- – योगक्षेमं वहाम्यहम्
10-डाक तार विभाग- – अहर्निशं सेवामहे
11-श्रम मंत्रालय- – श्रम एव जयते
12-भारतीय सांख्यिकी संस्थान- – भिन्नेष्वेकस्य दर्शनम्
13-थल सेना- – सेवा अस्माकं धर्मः
14-वायु सेना- – नभःस्पृशं दीप्तम्
15-जल सेना- – शं नो वरुणः
16-मुंबई पुलिस- – सद्रक्षणाय खलनिग्रहणाय
17-हिंदी अकादमी – अहम् राष्ट्री संगमनी वसूनाम
18-भारतीय राष्ट्रीय विज्ञानं अकादमी -हव्याभिर्भगः सवितुर्वरेण्यं
19-भारतीय प्रशासनिक सेवा अकादमी- – योगः कर्मसु कौशलं
20-विश्वविद्यालय अनुदान आयोग- – ज्ञान-विज्ञानं विमुक्तये
21-नेशनल कौंसिल फॉर टीचर एजुकेशन – गुरुः गुरुतामो धामः
22-गुरुकुल काङ्गडी विश्वविद्यालय-ब्रह्मचर्येण तपसा देवा मृत्युमपाघ्नत
23-इन्द्रप्रस्थविश्वविद्यालय – ज्योतिर्व्रणीततमसो विजानन
24-काशी हिन्दू विश्वविद्यालय- : विद्ययाऽमृतमश्नुते
25-आन्ध्र विश्वविद्यालय- – तेजस्विनावधीतमस्तु
26-बंगाल अभियांत्रिकी एवं विज्ञान विश्वविद्यालय,
27-शिवपुर- – उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान् निबोधत
28-गुजरात राष्ट्रीय विधि विश्वविद्यालय -आनो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतः
29- राष्ट्रिय संस्कृत संस्थान- योSनूचानः स नो महान्
30-संपूणानंद संस्कृत विश्वविद्यालय- – श्रुतं मे गोपय
31-श्री वैंकटेश्वर विश्वविद्यालय- – ज्ञानं सम्यग् वेक्षणम्
32-कालीकट विश्वविद्यालय- – निर्मय कर्मणा श्री
33-दिल्ली विश्वविद्यालय- – निष्ठा धृति: सत्यम्
34-केरल विश्वविद्यालय- – कर्मणि व्यज्यते प्रज्ञा
35-राजस्थान विश्वविद्यालय- – धर्मो विश्वस्यजगतः प्रतिष्ठा
36-पश्चिम बंगाल राष्ट्रीय न्यायिक विज्ञान विश्वविद्यालय- – युक्तिहीने विचारे तु धर्महानि: प्रजायते
37-वनस्थली विद्यापीठ- सा विद्या या विमुक्तये।
38-राष्ट्रीय शैक्षिक अनुसंधान और प्रशिक्षण परिषद्-विद्याsमृतमश्नुते।39-केन्द्रीय विद्यालय- – तत् त्वं पूषन् अपावृणु
40-केन्द्रीय माध्यमिक शिक्षा बोर्ड- – असतो मा सद् गमय
41-प्रौद्योगिकीमहाविद्यालय, त्रिवेन्द्रम – कर्मज्यायो हि अकर्मण:42-देवी अहिल्या विश्वविद्यालय, इन्दौर -धियो यो नः प्रचोदयात्
43-गोविंद बल्लभ पंत अभियांत्रिकी महाविद्यालय, पौड़ी -तमसो मा ज्योतिर्गमय
44-मदन मोहन मालवीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय,गोरखपुर- – योगः कर्मसु कौशलम्
45-भारतीय प्रशासनिक कर्मचारी महाविद्यालय, हैदराबाद- संगच्छध्वं संवदध्वम्
46-इंडिया विश्वविद्यालय का राष्ट्रीय विधि विद्यालय- धर्मो रक्षति रक्षितः
47-संत स्टीफन महाविद्यालय, दिल्ली- – सत्यमेव विजयते नानृतम्
48-अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थान- – शरीरमाद्यं खलुधर्मसाधनम्
49-विश्वेश्वरैया राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, नागपुर -योग: कर्मसु कौशलम्
50-मोतीलाल नेहरू राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान,इलाहाबाद- – सिद्धिर्भवति कर्मजा
51-बिरला प्रौद्योगिकी एवं विज्ञान संस्थान, पिलानी -ज्ञानं परमं बलम्
52-भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान खड़गपुर – योगः कर्मसुकौशलम्
53-भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान मुंबई- – ज्ञानं परमं ध्येयम्
54-भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान कानपुर -तमसो मा ज्योतिर्गमय
55-भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान चेन्नई -सिद्धिर्भवति कर्मजा
56-भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान रुड़की – श्रमं विना नकिमपि साध्यम्
57-भारतीय प्रबंधन संस्थान अहमदाबाद -विद्या विनियोगाद्विकास:
58-भारतीय प्रबंधन संस्थान बंगलौर- – तेजस्वि नावधीतमस्तु
59-भारतीय प्रबंधन संस्थान कोझीकोड – योगः कर्मसु कौशलम्
60-सेना ई एम ई कोर- – कर्मह हि धर्मह
61-सेना राजपूताना राजफल- — वीर भोग्या वसुन्धरा
62-सेना मेडिकल कोर- –सर्वे संतु निरामया
63-सेना शिक्षा कोर- — विदैव बलम
64-सेना एयर डिफेन्स- — आकाशेय शत्रुन जहि
65-सेना ग्रेनेडियर रेजिमेन्ट- — सर्वदा शक्तिशालिं
66-सेना राजपूत बटालियन- — सर्वत्र विजये
67-सेना डोगरा रेजिमेन्ट- — कर्तव्यम अन्वात्मा
68-सेना गढवाल रायफल- — युद्धया कृत निश्चया
69-सेना कुमायू रेजिमेन्ट- — पराक्रमो विजयते
70-सेना महार रेजिमेन्ट- — यश सिद्धि
71-सेना जम्मू काश्मीर रायफल- – प्रस्थ रणवीरता
72-सेना कश्मीर लाइट इंफैन्ट्री- — बलिदानं वीर लक्षयं
73-सेना इंजीनियर रेजिमेन्ट- – सर्वत्र
74-भारतीय तट रक्षक-वयम् रक्षामः
75-सैन्य विद्यालय — युद्धं प्र्गायय
76-सैन्य अनुसंधान केंद्र- — बालस्य मूलं विज्ञानम-
77-नेपाल सरकार- – जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी
78-इंडोनेशिया-जलसेना – जलेष्वेव जयामहेअसेह राज्य (इंडोनेशिया)-
79-पञ्चचितकोलंबो विश्वविद्यालय- (श्रीलंका) – बुद्धि: सर्वत्र भ्राजते
80-मोराटुवा विश्वविद्यालय (श्रीलंका) – विद्यैव सर्वधनम्
81-पेरादेनिया विश्वविद्यालय – सर्वस्य लोचनशास्त्रम्-
82- ज.रा.रा.संस्कृत विश्विद्यालय-ऋतञ्च स्वाध्याय-प्रवचने च
83- दिल्ली विश्वविद्यालय- निष्ठा घृतिः सत्यम्
84- गोरखपुर विश्वविद्यालय- आ नो भद्रा ऋतवो: यन्तु विश्वतः
85- जय नारायण व्यास विश्वविद्यालय- विद्या शक्तिः समस्तानां शक्तिः
86- आचार्य नागार्जुन विश्वविद्यालय- सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम
87- राजस्थान अभियांत्रिक विश्वविद्यालय- ज्ञानं सम्यगवेक्षणम्
88- आंध्र विश्विद्यालय- तेजस्वि नावधीतमस्तु
89. बंगलौर विश्विद्यालय- ज्ञानं विज्ञान सहितम्
90- हरियाणा बोर्ड- तमसो मा ज्योतिर्गमय
91.CBSE- असतो मा सद्गमय
92- IIM लखनऊ – सुप्रबन्धे राष्ट्र समृद्ध
93-भारतीय खनन विद्यालय धनबाद- उत्तिष्ठ जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत
94- जवाहर नवोदय विद्यालय- प्रज्ञानम ब्रह्म
95- केंद्रीय विद्यालय- तत्त्वं पूषनपावृणु
96- उस्मानिया विश्विद्यालय- तमसो मा ज्योतिर्गमय
97. पंजाब विश्वविद्यालय- तमसो मा ज्योतिर्गमय
98. संत जेवियर स्कूल बोकारो-  रूपांतरीकरणीय
99. सैनिक स्कूल चित्तौड़- न दैन्यं न पलायनम्
100. मुम्बई विश्विद्यालय- शीलवृतफला विद्या
101. मैसूर विश्वविद्यालय- न हिज्ञानेन सदृशम्


Categories: Learning Sanskrit

एकसन्ताननीतिः (One Child Policy)

Sun, 11/01/2015 - 01:36

यदा चीनदेशेन एकसन्ताननीतिः प्रतिपादिता तदैव मया कथितम् इयं नीतिः समाजविनाशका भविष्यति इति। पश्यतु कथम् इदानीं तां नीतिं चीनप्रसाशनम् अपाकरोति – http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/ct-china-one-child-policy-20151031-story.html। भारतदेशे अपि परिवारनियोजनम् इति नीतिः घातिका नीतिः अस्ति।

२०१५-११-०१ (2015-11-01 )


Categories: Learning Sanskrit

ससाध्वसम् (Terrified)

Sat, 10/31/2015 - 14:04

ससाध्वसम् इति अव्ययः शब्दः अस्ति।
मालविका ससाध्वसं तिष्ठति इति मालविकाग्निमित्रे चतुर्थे अङ्के। अपि च
विसृज सुन्दरि संगमसाध्वसं
तव चिरात्प्रभृति प्रणयोन्मुखे।
परिगृहाण गते सहकारतां
त्वमतिमुक्तलताचरितं मयि॥
सहकारताम् आम्रवृक्षत्वं सहचरत्वं च।

२०१५-१०-३१ शनिवासरः (2015-10-31 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

कृष्णकुमारशर्मा दिवं गतः (Krishna Kumar Sharma passes away)

Wed, 10/21/2015 - 13:43

Ksku

अस्मिन् मासे दशम्यां तिथौ अस्माकं प्रियः मित्रं कृष्णकुमारशर्मा दिवं गतः। सः विलक्षणः आसीत्। सः अस्माभिः सह पाठशालायाम् आसीत्। पाठशालाभ्यासं पूर्णं कृत्वा अहं तेन सह केवलम् एकवारम् एव अमिलम्। गत वर्षे तेन सह दूरभाषेण मया वार्तालापं कृतम्। तस्य निधनस्य सामाचारं श्रुत्वा अहं दुखी अस्मि। तस्य आत्मनः मोक्षाय प्रार्थे।

२०१५-१०-२१ बुधवासरः (2015-10-21 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

करेणुः (Female Elephant)

Mon, 10/05/2015 - 05:07

करेणूनां दन्तौ न स्तः।
करेणुः करेणू करेणवः
करेणुम् करेणू करेणूः
करेण्वा करेणुभ्याम् करेणुभिः
करेणवे/करेण्वै करेणुभ्याम् करेणुभ्यः
करेणोः/करेण्वाः करेणुभ्याम् करेणुभ्यः
करेणोः/करेण्वाः करेण्वोः करेणूनाम्
करेणौ/करेण्वाम् करेण्वोः करेणुषु
हे करेणो हे करेणू हे करेणवः

२०१५-१०-०४ रविवासरः (2015-10-04 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

करेणुः (Female Elephant)

Mon, 10/05/2015 - 05:07

करेणूनां दन्तौ न स्तः।
करेणुः करेणू करेणवः
करेणुम् करेणू करेणूः
करेण्वा करेणुभ्याम् करेणुभिः
करेणवे/करेण्वै करेणुभ्याम् करेणुभ्यः
करेणोः/करेण्वाः करेणुभ्याम् करेणुभ्यः
करेणोः/करेण्वाः करेण्वोः करेणूनाम्
करेणौ/करेण्वाम् करेण्वोः करेणुषु
हे करेणो हे करेणू हे करेणवः

२०१५-१०-०४ रविवासरः (2015-10-04 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

परमार्थतः (In Reality)

Sat, 10/03/2015 - 18:33

परमार्थतस् इति अव्ययः शब्दः अस्ति।
महाकविकालिदासविरचिते मालविकाग्निमित्रे चतुर्थे अङ्के अस्ति – चित्रगतं भर्तारं पर्मार्थतो गृहित्वासूयति – इति।

२०१५-१०-०३ शनिवासरः (2015-10-03 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages