Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 3 hours 49 min ago

तथा भारी यथा (So heavy that)

Sun, 12/21/2014 - 16:05

अयं प्रसेवः यथा भारी तथा अहम् उत्थापयितुं न शक्नोमि। This bag is so heavy that I cannot lift it.
अयं अनुवादः Learn Sanskrit – The Natural Way डॉ नरेन्द्रः, संस्कृतकार्यालयः, श्रीअरविन्दाश्रमः, पुदुच्चेरी – ६०५००२ इति पुस्तके द्वाविंशत्यधिक-शततमे पृष्ठे (p. १२२) अस्ति।
इदं सर्वयानं तथा प्रपूर्णम् अस्ति यथा अहम् अन्तः गन्तुं न शक्नोमि।
अस्य वाससः अर्घम् तथा उपचितम् अस्ति यथा अहं क्रेतुं न शक्नोमि।
एषां फलानाम् अर्घम् तथा अपचितम् अस्ति यथा भवान् क्रीणातु।

२०१४-१२-२१ रविवासरः (2014-12-21 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

चत्वारिंशत् प्रभृतिः (Starting from Forty)

Sat, 12/20/2014 - 15:33

विभाषा चत्वारिंशत् प्रभृतौ सर्वेषाम्॥६।३।४८॥
द्विचत्वारिंशत् द्वाचत्वारिंशत् वा (४२), द्विपञ्चाशत् द्वापञ्चाशत् वा (५२), द्विषष्ठिः द्वाषष्ठिः वा (६२), द्विसप्ततिः द्वासप्ततिः वा (७२), द्व्यशितिः (८२), द्विनवतिः द्वानवतिः वा (९२)।
त्रिचत्वारिंशत् त्रयश्चत्वारिंशत् वा (४३), त्रिपञ्चाशत् त्रयःपञ्चाशत् वा (५३), त्रिषष्ठिः त्रयःषष्ठिः वा (६३), त्रिसप्ततिः त्रयस्सप्ततिः वा (७३), त्र्यशितिः (८३), त्रिनवतिः त्रयोनवतिः वा (९३)।
अष्टचत्वारिंशत् अष्टाचत्वारिंशत् वा (४८), अष्टपञ्चाशत् अष्टापञ्चाशत् वा (५८), अष्टषष्ठिः अष्टाषष्ठिः वा (६८), अष्टसप्ततिः अष्टासप्ततिः वा (७८), अष्टाशितिः (८८), अष्टनवतिः अष्टानवतिः वा (९८)।

२०१४-१२-२० शनिवासरः (2014-12-20 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

त्रयः (Three)

Fri, 12/19/2014 - 14:54

त्रेस्त्रयः॥६।३।४७॥ त्रयः (३), त्रयोदश (१३), त्रयोविंशतिः (२३), त्रयस्त्रिंशत् (३३)।

२०१४-१२-१९ शुक्रवासरः (2014-12-19 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

द्वादश आदयः (Twelve, etc.)

Thu, 12/18/2014 - 12:12

द्व्यष्टनः संख्यायामबहुव्रीह्यशीत्योः॥६।३।४६॥ द्वादश (१२), अष्टादश (१८) , द्वाविंशतिः (२२), अष्टाविंशतिः (२८), द्वात्रिंशत् (३२), अष्टात्रिंशत् (३८)।

२०१४-१२-१८ गुरुवासरः (2014-12-18 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

द्विशती (Two Hundred)

Wed, 12/17/2014 - 04:20

चक्रधर-नौटियाल-हंस-शास्त्रीलिखितायां बृहद्-अनुवाद-चन्त्रिकायाम् एकोनशततमे पृष्ठे अस्ति – शत, सहस्र इत्यादि के पहले द्वि, त्रि आदि के आने पर समाहार द्विगु हो जाने से वे विशेषण नहीं रहते, क्योंकि समाहार द्विगु हो जाने पर वे विशेष्य पद हो जाते हैं, यथा – छात्राणां द्विशती याति।
पण्डितेभ्यः प्रश्नः – अपि द्विशतं छात्राः गच्छन्ति इति वाक्यं सम्यग् नास्ति? अस्मिन् वाक्ये द्विशतम् इति विशेषणम् अस्ति। अपि तत् साधुः प्रयोगः नास्ति?
मम अन्यः प्रश्नः अस्ति – द्विशती द्विशतम् इति शब्दयोः कः भेदः अस्ति? कदा कः प्रयुक्तव्यः?

२०१४-१२-१७ बुधवासरः (2014-12-17 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रसादयति (Makes Happy)

Tue, 12/16/2014 - 11:53

ईदृशाः समाचाराः मां प्रसादयन्ति -
NDTV-Dettol Banega Cleanathon Comes to an End, With Over Rs 281 Crores Collected to Build Toilets in India http://swachhindia.ndtv.com/

२०१४-१२-१६ मङ्गलवासरः (2014-12-16 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

गृहे अस्मि (At Home)

Mon, 12/15/2014 - 03:23

अद्य अहं गृहे एव अस्मि। द्विवर्षपूर्वं यत् पुस्तकानि मया सम्पुटेषु आहितानि (kept) तानि पुस्तकानि अद्य निष्क्रमिष्यामि (take out, निकालूँगा) इति मम निश्चयः अस्ति।

२०१४-१२-१५ सोमवासरः (2014-12-15 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रणवः मुखोपाध्यायः (Pranav Mukherji)

Sun, 12/14/2014 - 01:49

राष्ट्रपतिः प्रणवः मुखोपाध्यायः स्वहृदयस्य शल्यक्रियां भारते एव अकारयत्। तस्य अहम् अभिनन्दनं करोमि। अन्ये राष्ट्रपतयः ज्वरम् अपि अनुभवन्तः विदेशं धावन्ति। सोनीयामहाभागा अपि विदेशे एव स्वचिकित्सां कारयति। प्रणवः मुखोपाध्यायः एकः महान् चमसः अस्ति तथापि अहं तस्य अस्य कार्यस्य प्रशंसां करोमि।

२०१४-१२-१४ रविवासरः (2014-12-14 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

स्वयम्भूः (Brahma)

Sat, 12/13/2014 - 04:50

स्वयम्भूः इति शब्दस्य सुबन्तरूपाणि अधः सन्ति। एषु रूपेषु येषु स्थानेषु अजादयः सुप्-प्रत्ययाः सन्ति तेषु स्थानेषु स्वयम्भुवः अन्तिमः ऊः इति उव् इति भवति इति दृश्यते।
पण्डितेभ्यः – अपि किमपि सूत्रम् अस्ति यस्मात् अयम् ऊः -> उव् इति विधिः भवति।
स्वयम्भूः, ( स्वयम्भू + औ) स्वयम्भुवौ, ( स्वयम्भू + अस्) स्वयम्भुवः
( स्वयम्भू + अम्) स्वयम्भुवम्, ( स्वयम्भू + औ) स्वयम्भुवौ, ( स्वयम्भू + अस्) स्वयम्भुवः
( स्वयम्भू + आ) स्वयम्भुवा, स्वयम्भूभ्याम्, स्वयम्भूभिः
( स्वयम्भू + ए) स्वयम्भुवे, स्वयम्भूभ्याम्, स्वयम्भूभ्यः
( स्वयम्भू + अस्) स्वयम्भुवः, स्वयम्भूभ्याम्, स्वयम्भूभ्यः
( स्वयम्भू + अस्) स्वयम्भुवः, ( स्वयम्भू + ओस्) स्वयम्भुवोः, ( स्वयम्भू + आम्) स्वयम्भुवाम्
( स्वयम्भू + इ) स्वयम्भुवि, ( स्वयम्भू + ओस्) स्वयम्भुवोः, स्वयम्भूषु
हे-स्वयम्भूः, हे-स्वयम्भुवौ, हे-स्वयम्भुवः

२०१४-१२-१३ शनिवासरः (2014-12-13 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

अष्टाध्यायी-व्याख्या-श्रृङ्खला (Series of lectures on Ashtadhyayi)

Fri, 12/12/2014 - 01:59

मम मित्रं जयशङ्करः सूचितवान् जालपत्रे अष्टाध्यायी-व्याख्या-श्रृङ्खलानां चलचित्रेण सह ध्वनिमुद्रणम् अस्ति। कृपया पश्यतु – Ashtadhyayi-Sanskrit Grammar – Intro – https://www.youtube.com/watch?v=l3Wo5MYljzc

२०१४-१२-१२ शुक्रवासरः (2014-12-12 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

गीता (Gita)

Thu, 12/11/2014 - 09:09

गीता राष्ट्रग्रन्थः भवेत् इति सुषमामहाभागायाः अभिप्रायः अस्ति। तस्मिन् अभिप्राये अहं टिप्पणीं न करोमि किन्तु मम मनसि शङ्का अस्ति सुषमामहाभागा अन्येषां जनानां अज्ञानं प्रदर्शनाय गीता राष्ट्रग्रन्थः भवेत् इति उक्तवती। यथा महानुभावाः सुषमामहाभागायाः वचने प्रतिक्रियां ददति तत् खलु हास्यास्पदम् अस्ति।

२०१४-१२-११ गुरुवासरः (2014-12-11 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

कृतम् (Deed, Work, Action)

Wed, 12/10/2014 - 03:31

नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः॥गीता ३।१८॥
व्यपाश्रयः – expectation

२०१४-१२-१० बुधवासरः (2014-12-10 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

सम्पन्नः (Accomplished)

Tue, 12/09/2014 - 01:44

पण्डितेभ्यः – सम्पन्नः उत्पन्नः प्रसन्नः निष्पन्नः इति शब्दानां का उतिपत्तिः अस्ति।

२०१४-१२-०९ मङ्गलवासरः (2014-12-09 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

बहुत्र (In many places)

Mon, 12/08/2014 - 07:30

एतादृशं वस्त्रं बहुत्र लभ्यते। बहुत्र इति अव्ययः शब्दः अस्ति तस्य उपयोगः बहुत्र कर्तुं शक्यते। तस्मात् त्र-अन्ताः नैकाः उपयोगिनः अव्ययाः शब्दाः सन्ति। सः अत्र नास्ति। सः कुत्र अस्ति। सः तत्र अस्ति। ईश्वरः सर्वत्र अस्ति। ते एकत्र सन्ति। इदं वयं पूर्वत्र अपश्याम परत्र च द्रक्ष्यामः। इदं पुस्तकं अन्यत्र मा नयतु।

२०१४-१२-०८ सोमवासरः (2014-12-08 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

नपुंसकस्य झलचः (num aagam for neuter)

Sat, 12/06/2014 - 18:31

नपुंसकस्य झलचः (अङ्गस्य नुम् सर्वनामस्थाने)॥७-१-७२॥
सर्वनामस्थाने चासम्बुद्धौ (नोपधायः अङ्गस्य दीर्घ)॥६-४-८॥
तस्मात् नामानि जन्मानि इति किन्तु गिरः वारि इति। र् इति झल् नास्ति।

२०१४-१२-०७ रविवासरः (2014-12-07 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

आङो नास्त्रियाम् (naa not a replacement for feminine gender)

Fri, 12/05/2014 - 18:31

आङो नास्त्रियाम्॥७-३-१२०॥ http://avg-sanskrit.org/avgdocs/doku.php?id=sutras:7-3-120
तस्मात् रविणा, साधुना, गुरुणा इति किन्तु मत्या, धेन्वा इति।

२०१४-१२-०६ शनिवासरः (2014-12-06 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

अंशपत्रम् (Share)

Fri, 12/05/2014 - 07:16

अद्य दूरदर्शने संस्कृतसमाचारे ते सेल इति समवायस्य अंशपत्राणां विक्रयस्य चर्चाम् अकुर्वन्। आधुनिकेभ्यः विषयेभ्यः अपि ते कथं सरलतया शब्दनां निर्माणम् कुर्वन्ति इति ज्ञात्वा भृशम् आनन्दः भवति।

२०१४-१२-०५ शुक्रवासरः (2014-12-05 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

अनुनासिकः (Nasal Vowel)

Thu, 12/04/2014 - 05:11

पण्डितेभ्यः – सुप्-प्रत्ययेषु स्तः द्वौ प्रत्ययौ सुँ ङसिँ इति तयोः अनुनासिकौ इत्-संज्ञकौ स्तः। तिङन्तप्रकरणे अनुनासिक-इत्-संज्ञकाः कार्याणि कुर्वन्ति किन्तु सुप्-प्रकरणे अनुनासिक-इत्-संज्ञकस्य किं प्रयोजनम्।

२०१४-१२-०४ गुरुवासरः (2014-12-04 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

राज्ञा (By the king)

Wed, 12/03/2014 - 05:04

राज् + न् + आ = राज् + ञ् + आ = राज्ञा।
पण्डितेभ्यः – केन सूत्रेण नः ञ् भवति?

२०१४-१२-०३ बुधवासरः (2014-12-03 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

माओवादिनः (Maoists)

Tue, 12/02/2014 - 03:57

ह्यः भारतदेशे छत्तीसगढराज्ये चतुर्दश रक्षिपुरुषाः माओवादिभिः मारिताः। इदम् अतीवदुःखस्य कारणम्। रक्षिपुरुषाणां परिवाराणां किं भविष्यति। तेषां किमपि दोषं नास्ति। माओवादिनः अपि यत् कथयन्ति तत् मिथ्या नास्ति। ते अपि चिरकालात् अन्यायं सहन्ते किन्तु कथं ते न अवगच्छन्ति मतदानमञ्जूषा गोलिकायाः बलीयसी अस्ति इति। एतादृशं समाचारं पठित्वा मनसि वेदना जायते। कोऽपि दोषी नास्ति तथापि ते मिथः हनन्ति।

२०१४-१२-०२ मङ्गलवासरः (2014-12-02 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages