Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 3 hours 35 min ago

संस्कृतपाठः (Sanskrit Lesson)

Tue, 09/13/2016 - 11:51

अद्य सायं मन्दिरे सार्धषट्वादनात् सार्धसप्तवादनपर्यन्तं संस्कृतपाठः आसीत्। वर्गे पञ्च युवानः सन्ति पञ्च वयस्कराः सन्ति। सर्वेभ्यः श्रीअरविन्दाश्रमेण प्रकाशिता सरलसंस्कृतसरणिः रोचते। अद्य वयं सरण्याः पञ्चमपाठम् आरभामहि।

२०१६-०९-१३ मङ्गलवासरः (2016-09-13 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

कुञ्चिकां व्यस्मरम् (Forgot the key)

Mon, 09/12/2016 - 16:07

अद्य अहं मम कार्यालयकक्षस्य कुञ्चिकां गृहे व्यस्मरम्। अद्य अहं कार्यालये अष्टवादने प्राप्नवम् किन्तु साहाय्यकर्मकराः सार्धाष्टवादने आगच्छन्ति तस्मात् मया प्रतिक्षणीयम्। अहम् अचिन्तयं कक्षात् बहिः स्थित्वा सङ्गणित्रेण अन्यकार्यं करिष्यामि किन्तु दिष्टेन मम सङ्गणित्रं अन्तर्जालेन सह सम्पर्कं कर्तुं न अशक्नोत्। अतः मम अर्धहोरावधिः नष्टः अभवत्।

२०१६-०९-१२ सोमवासरः (2016-09-12 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

साक्षात् औस्ट्रेलियादेशः (Australia Personified)

Sun, 09/11/2016 - 16:15

अस्मत् कृते नोर्मन-मे-वर्यः साक्षात् औस्ट्रेलियादेशः आसीत् – http://www.abc.net.au/news/2016-09-11/legendary-abc-broadcaster-norman-‘nugget’-may-dies/7820584

सः अद्य दिवं गतः इति समाचारं श्रुत्वा दुःखितः अस्मि। तस्य मोक्षाय प्रार्थये।

Courtesy ABC Australia

२०१६-०९-११ रविवासरः (2016-09-11 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

http www bbc com news world asia india…

Fri, 09/09/2016 - 07:19

http://www.bbc.com/news/world-asia-india-37241762?post_id=10154309427039660_10154509825759660#_=_

न जाने कथं बीबीसी इति अस्याः वार्तायाः प्रकाशनम् अन्वमन्यत।

पठतु – http://www.nytimes.com/2016/08/27/world/asia/mother-teresa-critic.html


Categories: Learning Sanskrit

परामर्शः (Suggestion)

Thu, 09/08/2016 - 14:42

नरेन्द्रमोदी मम परामर्शान् प्रायः शृणोति। अनेकवारं परामर्शः मम मनसि जायते एव किन्तु नरेन्द्रमोदी तं मनसि जायमानं परामर्शम् अपि शृणोति। तस्मात् अयं परामर्शः।
केजरीवालमहाभागेन एकविंशतिः विधायकाः अनुचितरूपेण नियुक्ताः इति उच्चन्यायालयः कथयति –
http://www.dnaindia.com/india/report-blow-to-kejriwal-delhi-hc-sets-aside-appointment-of-21-mlas-as-parliament-secretaries-2253193
मम परामर्शः अस्ति भाजपदलः तान् विधायकान् विधानसभायाः निष्कासनस्य अभ्यर्थनं न कुर्यात्। ते एकविंशतिः विधायकाः केजरीवालवर्याय कस्य अपि अन्यस्य दलस्य विधायकेभ्यः अनेकगुणम् अधिकं हानिकारकाः भविष्यन्ति।

२०१६-०९-०८ गुरुवासरः (2016-09-08 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

वार्षिकजनसभा (Annual General Meeting)

Wed, 09/07/2016 - 08:26

हिन्दूमन्दिरस्य वार्षिकजनसभा रविवासरे २५सितम्बर२०१६ तिथौ प्रातः एकादशवादने भविता। यदि सार्धैकादशवादनात् योग्यसङ्ख्यकाः सदस्याः सभायां न आगमिष्यन्ति तर्हि सभा द्वादशवादने पुनः आहूता भविता। तदा सभायां येऽपि जनाः भवितारः ते योग्यसङ्ख्यकाः गणयितारः।
कृपया वार्षिकजनसभायाम् आगच्छन्तु। भवताम् उपस्थितिः मन्दिराय हिन्दूसमाजाय च कार्यं कुर्वद्भ्यः स्वयंसेवकेभ्यः प्रोत्साहनं भविता।

२०१६-०९-०७ बुधवासरः (2016-09-07 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रदर्शनम् (Performance)

Tue, 09/06/2016 - 17:33

सम्बितपात्रावर्यः स्वपक्षं प्रस्तुतीकुर्वन् अब्रवीत् सबसे अच्छी performance करने वाली NDA की राज्य सरकारें हैं इति। हिन्दीभाषायाम् आङ्ग्लभाषायाः शब्दाः मह्यं न रोचन्ते। आङ्ग्लभाषायाः performance इति शब्दस्य सम्यग् अनुवादः कः अस्ति?
सर्वेषु राज्येषु श्रेष्ठतमं प्रदर्शनं राष्ट्रिय-लोकतान्त्रिक-संयुतेः राज्यप्रशासनेन कृतम्।
राष्ट्रिय-लोकतान्त्रिक-संयुतेः राज्यप्रशासनेन श्रेष्ठतमं कार्यं कृतम्।
राष्ट्रिय-लोकतान्त्रिक-संयुतेः राज्यप्रशासनेन कार्यस्य श्रेष्ठतमं निष्पादनम् सम्पादनम् वा कृतम्।

२०१६-०९-०६ मङ्गलवासरः (2016-09-06 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

केशकलाप: (A Mass of Hair)

Tue, 09/06/2016 - 06:59

पाश: पक्षश्च हस्तश्च कलापार्थाः कचात्परे (अमरकोशे) ।
पाशः पक्षः हस्तः एते शब्दाः कचपर्यायात् परे वर्तमाना बाहुल्यार्था भवन्ति।
The words पाश, पक्ष and हस्त when coming after a word signifying ‘hair’, mean ‘a mass of’.

Examples:

केशहस्त:
किं भीमसेनो जमदग्निपुत्रः कुन्तीसुतो वा दशकन्धरो वा ।
एषोऽहं गृहीत्वा केशहस्ते दुःशासनस्यानुकृतिं करोमि ।। (मृच्छकटिके १।२९)

ंMeaning: Can Bhimasena, the son of Jamdagni or can the ten necked Ravana or the son of Kunti (save you)? Here by seizing you by a mass of your hair, I am going to do as Duhsasana did (to Draupadi).

 

केशपाशः
आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या कयाचिदुद्वेष्टनवान्तमाल्यः ।
बद्धुं न संभावित एव तावत्करेण रुद्धोऽपि हि केशपाशः ।। (रघुवंशे ७।६)

Meaning: One lady rushing to the window did not at all think of again tying up her mass of hair, the wreath of flowers from which had dropped down on account of its knot having got loosened though she held it with her hand, until she reached the window.

केशपक्षश्च केशकलापश्च तथा ।

२०१६-०९-०५ सोमवासरः (2016-09-05 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

रामचरितमानसपाठः (Ramacharitamanas Path)

Mon, 09/05/2016 - 17:37

हिन्दूमन्दिरे भक्ताः प्रत्येकमासस्य द्वितीये शुक्रवासरे सायङ्काले सार्धसप्तवादनात् नववादनपर्यन्तं रामचरितमासपाठं करिष्यन्ति इति सूचीत्वा वयं हर्षम् अनुभवामः। श्रीसनातनधर्मरामायणमण्डलं सर्वान् भक्तान् पाठे आमन्त्रयति। कृपया रामचरितमानसपाठे आगम्य अन्यैः भक्तैः सह सम्मिल्य भगवन्नामश्रवणस्य कीर्तनस्य च आनन्दं प्राप्नुयुः। आगामिपाठौ शुक्रवासरे ९-सितम्बर-२०१६तिथौ १४-अक्टूबर-२०१६तिथौ च भविष्यतः।

२०१६-०९-०५ सोमवासरः (2016-09-05 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

वसन्तर्तुः (Spring Season)

Sun, 09/04/2016 - 12:57

अस्माकं गृहात् बहिः वृक्षाः वसन्तर्तुं दर्शयन्ति। तेषु वृक्षेषु एकस्य वृक्षस्य इदम् चित्रम् अस्ति।

२०१६-०९-०४ रविवासरः (2016-09-04 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

अज्ञानः (Ignorant)

Sat, 09/03/2016 - 12:50

अहम् अजानम् अज्ञानम् इति अविद्या इति अर्थे एव प्रयुज्यते। किन्तु अद्य सरलसंस्कृतसरण्याम् अपठम् अज्ञानः इति विशेषणम् अपि अस्ति। अबोधः अज्ञानः अचेतनः मूढः अनभिज्ञः हतबुद्धिः किङ्कर्त्तव्यविमूढः इति कल्पद्रुमः।
अहम् अज्ञानः न अस्मि अहं सज्ञानः अस्मि।

२०१६-०९-०३ शनिवासरः (2016-09-03 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रत्यागच्छम् (Return)

Fri, 09/02/2016 - 11:33

अद्य अहं न्यूयोर्कनगरतः केन्बरानगरं प्रत्यागच्छम्। न्यूयोर्कनगरे ग्रीष्मकालः अस्ति अत्र शीतकालः अस्ति। तत्र वातानुकूलयन्त्रेण शीतलः पवनः वाति अत्र घर्मयन्त्रेण उष्णः पवनः वाति। तत्र बहिः कोलाहलः आसीत् अत्र बहिः शान्तिः। एकस्मिन् दिवसे एव महत् परिवर्तनम् अभवत्।

२०१६-०९-०२ शुक्रवासरः (2016-09-02 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

श्लेषालङ्कारस्य संस्कृतानुवादः (Translation of Puns into Sanskrit)

Fri, 09/02/2016 - 06:57

तत्र भवान् मनोविज्ञाननिपुणः अष्टावधानी महर्षिबादरायणव्याससम्मानेत्याद्यनेकबिरुदाङ्कितः श्रीशङ्करराजारामन्वर्यः बेंगलूरनगरे निवसति। अयं महानुभावः कालक्षेपार्थं संस्कृते पद्यानि रचयति कन्नडभाषायाश्च संस्कृतानुवादमपि करोति।

अधोलिखितं संस्कृतपद्यं सुविदितकन्नडकविश्रेष्ठेण श्रीमद्बसवाचार्येण रचितस्य वचनस्य तत्र भवता शङ्करवर्येण कृतः अनुवादः अस्ति ।

नामामृते वचनं लीयते
भवन्मूर्तौ नयनं लीयते
मनो भवत्स्मृतौ लीयते
भवत्कीर्तौ श्रोत्रं लीयते
हे कूडलसङ्गमदेव
जनोऽयं भवच्चरणकमलेऽलीयते ।

कन्नडमूलपद्यं फेसबुकजालस्थले उपलब्धं ।

अनुवादकारः कन्नडमूले प्रयुक्तं श्लेषालङ्कारं संस्कृते अतिलाघवेन अनुवदति। यथा, अत्र पूर्वपङ्क्तीषु लीयते इत्यनेन पूरितं (भाषायां तुम्बिशब्दं ) सूचितम्। परन्तु चरमपङ्क्तौ (अलीयते अथवा अवग्रहेण सह) लीयते इत्यनेन मधुमक्षिभावं (भाषायां तुम्बिशब्दमेव) सुचितम्।

अहो अनुवादकारस्य चातुर्यम् !

vachanadalli nAmAmR^ita tumbi
nayanadalli nimma mUruti tumbi
manadalli nimma nenahu tumbi
kiviyalli nimma kIruti tumbi
kUDala saMgama devA
nimma charaNakamaladoLagAnu tumbi

Meaning:

The words spoken (by me) are full of ambrosia of (Your Holy) Name !
The eyes are enriched with the vision of Your Form !
The mind is full of Your thoughts !
The ears are filled with Your Glory !
Oh Lord of kUDala saMgama,
in Your Feet lotus, I am there as a bee !

२०१६-०९-०१ गुरुवासरः (2016-09-01 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

मम कार्यं भवति (My work is happening)

Fri, 08/26/2016 - 04:09

अस्ति कोऽपि भारतदेशे यः मया वाञ्छितकार्यं करोति।

http://www.livemint.com/Politics/QmPX7gNh9spwGyyyoSDiEP/Devendra-Fadnavis-ropes-in-companies-celebrities-for-develo.html


Categories: Learning Sanskrit

चत्वरम् (Square, Junction where Roads Meet)

Fri, 08/19/2016 - 16:17

आज्ञापयद् राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरं ।
लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम्।।5.53.5।।
(वाल्मीकीये रामायणे सुन्दरकाण्डे)
http://bit.ly/2byrnfv

Meaning: The Rakshasa king having ordered thus, Hanuman was taken by the Rakshasas round the junctions of the roads all over the city (city squares) with his tail on fire.

तत्किमद्य विश्रान्तचारणानि चत्वरस्थानानि? (उत्तररामचारिते प्रथमे अङ्‌के)
Meaning: How come the public squares are silent today?

चत्वरम् also means residential area or quarter
स खलु श्रेष्ठिचत्वरे निवसति (मृच्छकटिके द्वितीये अङ्के)
Meaning: He (Charudatta) lives in the merchants’ quarter

हिमांशुवर्यः टाइम्सचत्वरे परिभ्रमति
Meaning: ः Himanshu wanders about Times Square

हिमांशुवर्यः संघचत्वरे शाकान् क्रीणाति
Meaning: Himanshu buys vegetables in Union Square

हिमांशुवर्यः विश्वविद्यालये छात्रचत्वरे निवसति
Meaning: Himanshu lives in the university dorm

२०१६-०८-१९ शुक्रवासरः (2016-08-19 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

त्वेषम् (Brilliant)

Mon, 08/15/2016 - 07:57

त्वेषं वयं रुद्रं यज्ञसाधं वङ्कुं कविमवसे निह्वयामहे॥ऋग्वेदः १.११४.४॥
अवस् – protection, वङ्कुः – rash
हम तेजस्वी चपल सत्कर्मसाधक कवि रुद्र की संरक्षण के लिय प्रार्थना करते हैं।
We pray to the brilliant, rash, aspiring, knowlegeable Rudra for protection.

२०१६-०८-१४ रविवासरः (2016-08-14 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

आर्षविद्यागुरुकुलम् (Arsha Vidya Gurukulam)

Sat, 08/13/2016 - 07:15

अद्य अहं सन्तोषवर्येण आचर्येण च सह आर्षविद्यागुरुकुम् अगच्छम्। गुरुकुलम् अस्ति सेलोर्स्बर्गग्रामे।
Saylorsburg, PA 18353 http://www.arshavidya.org/home.html
तत्र पुस्तकापणे अनेकानि संस्कृतपुस्तकानि अपश्यम्। मन्दिरे दर्शनम् अकुर्म तत् परम् अहं सन्तोषः च भोजनम् अपि अखादाव। भोजनम् अतिसुस्वादु आसीत्। यत् अहं सामान्यतः खादामि तस्मात् द्विगुणम् अखादम्। ततः टाईम-स्क्वायर इति प्रख्यातस्थले भ्रमणं कृत्वा रात्रौ द्वादशवादने गृहं प्रत्यागच्छम्।

२०१६-०८-१३ शनिवासरः (2016-08-13 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

टाईम-स्क्वायर इति (Time Square)

Fri, 08/12/2016 - 06:49

अद्य अहम् आचार्येण सह टाईम-स्क्वायर इति प्रख्यातस्थले अगच्छम्।

२०१६-०८-१२ शुक्रवासरः (2016-08-12 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

स्वच्छसंयानस्थानकानि (Clean Railway Stations)

Mon, 08/08/2016 - 21:51

संयानविभागेन स्वच्छतायाः मापकेन दश संयानस्थानकानि सूचीबद्धानि। तस्यां सूच्यां पञ्च संयानस्थानकानि गुर्जरराज्ये सन्ति। पश्यतुhttp://zeenews.india.com/business/photogallery/indias-10-cleanest-railway-stations-2016-1915895

२०१६-०८-०८ सोमवासरः (2016-08-08 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages