Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 16 hours 32 min ago

शून्यतमः श्लोकः (zeroth shloka)

Mon, 01/02/2017 - 16:15

अर्जुन उवाच
प्रकृत्तिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च।
एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव॥गीता १३.०॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः नाम त्रयोदशे अध्याये अयं श्लोकः सर्वेषु गीताप्रकाशनेषु न अस्ति। यस्मिन् संस्करणे अयं श्लोकः अस्ति तत्र अस्य श्लोकस्य क्रमसङ्ख्या शून्या एव अस्ति। अनेन श्लोकेन सह गीतायाः श्लोकसङ्ख्या एकाधिकसप्तशतम् (७०१) अस्ति किन्तु जनः सङ्ख्या सप्तशतं (७००) भवेत् इति वाञ्छति तस्मात् मन्ये अस्य श्लोकस्य सङ्ख्या शून्या अस्ति।

२०१७-०१-०२ सोमवासरः (2017-01-02 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

न भारतीयो नववत्सरोSयं तथापि सर्वस्य शिवप्रद स्यात् ।…

Mon, 01/02/2017 - 06:39

न भारतीयो नववत्सरोSयं
तथापि सर्वस्य शिवप्रद: स्यात् ।
यतो धरित्री निखिलैव माता
तत: कुटुम्बायितमेव विश्वम् ।।

मम मित्रेण प्रेषितः अयं श्लोकः अग्रे प्रेष्यते।


Categories: Learning Sanskrit

नूतनवर्षस्य अभिनन्दनानि (Greetings for the New Year)

Sun, 01/01/2017 - 04:27

ख्रिस्ताब्दस्य सप्तदशाधिकद्विसहस्रतमः वर्षः आरब्धः अस्ति। नूतनवर्षस्य भवद्भ्यः सर्वेभ्यः मम अभिनन्दनानि।
सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु न कश्चिद् दुःखभाग् भवेत्॥

२०१७-०१-०१ रविवासरः (2017-01-01 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

अखिलेशः नाम नाटकम् भीमः च (A drama called Akhilesh & BHIM)

Sat, 12/31/2016 - 08:36

अद्य मोदिना भीमः इति यन्त्रं लोकाय समर्पितम्। तत् ज्ञात्वा हृष्यामि।

मोदी कथयति निराशावादिभ्यः मां निकषा का अपि ओषधिः नास्ति किन्तु आशावादिभ्यः मां सकाशे नैके विचाराः सन्ति।

समाचाराः सन्ति उत्तरप्रदेशे अखिलेशमुलायमयोः मध्ये कलहः भवति इति। मुलायमसिंहयादवेन स्वपुत्रः अखिलेशः सपादलात् षड्वर्षेभ्यः निष्कासितः। कथं कोऽपि जनः भ्रातुः पक्षं धरेत् न तु स्वपुत्रस्य इति अहम् अवगन्तुं न शक्नोमि। मन्ये अयं कलहः अखिलेशस्य सपादले प्रभुत्वं स्थापनाय भवति। तत्वतः अयं कलहः नास्ति किन्तु एकं नाटकम् अस्ति यस्मिन् नाटके अखिलेशः सर्वान् पराजित्य दलस्य मूर्धनि स्थास्यति। इदं नाटकं तु लोकदर्शनाय तस्मै अखिलेशाय मुलायमविरचिता अग्निपरीक्षा अस्ति। अस्मिन् नाटके सः अखिलेशः स्वपितृव्यं पराजेष्यति इति पूर्वमेव लिखितम् अस्ति।

२०१६-१२-३१ शनिवासरः (2016-12-31 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

ओस्ट्रेलियादेशेन पराजितः (Australia won)

Fri, 12/30/2016 - 14:11

पाकिस्तान-ओस्ट्रेलियादेशयोः मध्ये अत्र ओस्ट्रेलियादेशे फालका-स्पर्धा-शृङ्खला इदानीं प्रवर्तते। अस्यां शृङ्खलायाम् अद्य द्वितीयं खेलं समाप्तम्। प्रथमे खेले ओस्ट्रेलियादेशेन पाकिस्तानदेशः प्राजितः। अद्य द्वितीये खेले अपि ओस्ट्रेलियादेशः जितः। मध्याह्ने अहम् अमन्ये इदं खेलम् अनिर्णितम् एव भविष्यति इति किन्तु पाकिस्तान-फालका-वृन्देन मम मतम् अलीकीकृतम्।

२०१६-१२-३० शुक्रवासरः (2016-12-30 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रोञ्छति (Wipes)

Thu, 12/29/2016 - 04:38

श्रीचारुदत्तशास्त्रिविरचिते उपसर्गार्थचन्द्रिका इति पुस्तके षष्ठे पृष्ठे अस्ति –
उञ्छ् (उछि उञ्छे)। उञ्छः कणश आदानमिति वैजयन्त्यां यादवः। लिखितमपि ललाटे प्रोञ्छितुं कः समर्थः (हित. १।२१)। प्रमार्जितुमित्यर्थः।
अहं पटलं प्रोञ्छामि। I wipe the table.
अहं अङ्गोञ्छेन मम गात्रं प्रोञ्छामि।

२०१६-१२-२९ गुरुवासरः (2016-12-29 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

श्राम्यति (tires out)

Wed, 12/28/2016 - 06:18

श्रमुँ तपसि खेदे च दिवादिगणीयः परस्मैपदी सेट् धातुः अस्ति।
अहं श्राम्यामि। I am tired. शमादिः – शमामष्टानां दीर्घः श्यनि (७.३.७४)
इदं सुभाषितम् अस्ति –
नाधीतेऽत्र जनो यदि कश्चिद्धीते/कश्चिधिते/कश्चिदधीते शते सहस्रे वा।
दुस्तर्केषु श्राम्यति दूरीकुरुते श्रुतिस्मृतिसुतर्कान्॥
अस्मिन् सुभाषिते न जानामि कश्चिद्धीते वा कश्चिधिते वा कश्चिदधीते वा शुद्धरूपमस्ति। जालपत्रे कश्चिद्धिते कश्चिधिते इति रुपे दृश्येते। यदि जानाति तर्हि शुद्धरूपं सूचयतु। अपि धीते इति साधुपदम् अस्ति?

२०१६-१२-२८ बुधवासरः (2016-12-28 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

शमुँ उपशमने (sham – to be quiet, calm, satisfied or contended)

Tue, 12/27/2016 - 16:23

शमुँ उपशमने दिवादिगणीयः परस्मैपदी सेट् धातुः अस्ति।
अहं शाम्यामि। I am quiet. शमादिः – शमामष्टानां दीर्घः श्यनि (७.३.७४)
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते॥
हविषा – by the offering (like ghee) – हविस् + टा = हविषा – तृतीयाविभक्तिः एकवचनम्।
न जातु – never ever
कृष्णवर्त्मा इव – like the fire

२०१६-१२-२७ मङ्गलवासरः (2016-12-27 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

क्षमूँ सहने (kSham – to bear)

Mon, 12/26/2016 - 15:52

क्षमूँ सहने दिवादिगणीयः परस्मैपदी सेट् धातुः अस्ति। शमादिः – शमामष्टानां दीर्घः श्यनि (७.३.७४)
अहं क्षाम्यामि। I tolerate. शमादिः – शमामष्टानां दीर्घः श्यनि (७.३.७४)
क्षान्तिः इति सहिष्णुता।
आमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।
आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः॥गीता १३.७॥

२०१६-१२-२६ सोमवासरः (2016-12-26 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

आमान्यते (Celebrate)

Sun, 12/25/2016 - 15:49

अद्य समग्रविश्वे जनैः ईसामसीहजन्मदिवसपर्व आमान्यते।
आमान्यते इति संस्कृतवार्तायाम् उपयुञ्जते। आमान्यते इति पदे कः धातुः?

२०१६-१२-२५ रविवासरः (2016-12-25 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

संस्कृतवर्गः (Sanskrit Class)

Tue, 12/13/2016 - 13:26

केन्बराहिन्दूमन्दिरे प्रचलितः संस्कृतवर्गः अस्मै २०१६वर्षाय विरमति। नूतनवर्षे प्रथमे मङ्गलवासरे ३जनवरी२०१७तिथौ सायङ्काले सार्धषट्वादने वर्गः पुनः मेलिष्यति। तावत् शुभमस्तु।

२०१६-१२-१३ मङ्गलवासरः (2016-12-13 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

दत्तं प्रतिलिखितम् (Backed up data)

Mon, 12/12/2016 - 15:47

अद्य मया दत्तं प्रतिलिखितम्।

२०१६-१२-१२ सोमवासरः (2016-12-12 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

ज्वलिता प्रत्यागच्छत् (Jwalita returned)

Sun, 12/11/2016 - 15:42

एकसप्ताहपर्यन्तम् अत्र स्थित्वा आवयोः कन्या ज्वलिता अद्य सायङ्काले सिडनीनगरं प्रत्यागच्छत्। तस्याः गमनं मम हृदयं खण्डयति।

२०१६-१२-११ रविवासरः (2016-12-11 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

गीताजन्यन्ती (Gita Jayanti)

Sat, 12/10/2016 - 15:37

अद्य मन्दिरे वयं गीताजयन्ती इति उत्सवं अपालयाम। उत्सवे मम मित्रं जयशङ्करः अतिसुन्दरं प्रवचनम् अददात्। उत्सवः आनन्दकरः आसीत्।

२०१६-१२-१० शनिवासरः (2016-12-10 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

गुरुकं कार्यम् (Important Work)

Fri, 12/09/2016 - 10:07

अद्य अहम् एकं गुरुकं कार्यम् अकरवम्। मम सर्वाः सञ्चिकाः सर्वाणि सङ्क्रमकाणि च अहम् एकस्मिन् नूतने सङ्गणित्रे समारोपयम् (transferred)।

२०१६-१२-०९ शुक्रवासरः (2016-12-09 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

मा शुचः (Do not fear)

Thu, 12/08/2016 - 06:34

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज।
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः॥गीता १८.६६॥
मम प्रश्नः अस्ति शुचः इति कः लकारः। मन्ये मध्यमपुरुषः एकवचनम् अस्ति।

२०१६-१२-०८ गुरुवासरः (2016-12-08 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

गीतादर्शनम् (Gita Darshan)

Wed, 12/07/2016 - 15:41

शनिवासरे १०दिसेम्बर२०१६तिथौ श्रीमद्भगवद्गीताजयन्ती अस्ति। हिन्दूमन्दिरे इमां जयन्तीं परिपालयिष्यामः। सर्वे भक्ताः आमन्त्रिताः सन्ति। यदि भवान् गीताभ्यासं करोति तर्हि अस्माकं निवेदनम् अस्ति भवान् गीताविषये यत् चिन्तयति यत् भवतः गीतादर्शनम् अस्ति च तत् अस्मिन् कार्यक्रमे अन्यैः भक्तैः सह भजेत। भक्तानां प्रवचनाय प्रायः एकहोरावधिः अस्ति। यदि भवान् भजनं स्वीकरोति तर्हि प्रकाशवर्येण सह सम्पर्कं करोतु।
कार्यक्रमः अस्ति –
सायम् ६.३०-६.४५ पूजा
सायम् ६.४५-७.३० प्रवचनानि
सायम् ७.३०-७.४५ भजनानि
सायम् ७.४५-८.०० आरात्रिकम्
सायम् ८.०० प्रसादः

२०१६-१२-०७ बुधवासरः (2016-12-07 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

त्रिंशत्तमः वार्षिकोत्सवः (Thirtieth Anniversary)

Tue, 12/06/2016 - 14:10

अस्माकं केन्बराहिन्दूसमाजस्य स्थापना त्रिंशत् वर्षपूर्वम् अभवत्। तस्मात् आगामि-एप्रिलमासे समाजस्य त्रिंशत्तमः वार्षिकोत्सवः परिपालयिष्यामः। उत्सवे नैके कार्यक्रामः भविष्यति तेषां विवरणं यथाकालं सूचयिष्यामः।
उत्सवे समाजस्य इतिहासं प्रकाशयिष्यामः। तस्मै यदि भवतः सकाशे पूर्वतः कानिचित् भाचित्राणि सन्ति तर्हि तानि चित्राणि ददातु। पण्डितमहोदयम् अथवा समित्याः किमपि सदस्यं ददातु।
उत्सवं यावत् सर्वेषां आजीवनसदस्यानां वंशावलिं अमात्यवृत्तान्तम् अपि संग्रहीष्यामः। वयं सर्वान् आजीवनसदस्यान् निवेदयामहे स्ववंशावलिं अमात्यवृत्तन्तं च सङ्गृह्य पण्डितमहोदयम् अथवा समित्याः किमपि सदस्यं १फरवरी२०१७तिथौ पूर्वं ददातु।

२०१६-१२-०६ मङ्गलवासरः (2016-12-06 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

अश्वः धरति (Horse holds)

Mon, 12/05/2016 - 16:30

इयं कथा मया धातुनामानि स्मरणाय कल्पिता।
अश्वः पुस्तकं धरति। सिंहः अश्वात् पुस्तकं हरति। हस्ती सिंहम् अपहरति। मूषकः सिंहात् पुस्तकम् आहरति अश्वम् उपहरति च। सिंहः मूषकं प्रहरति। श्वानः सर्वान् संहरति मूषकं परिहरति च। मूषकः व्यवहरति अश्वः श्वानेन सह व्याहरति च। जनः मृगाणां प्रीतिम् उदाहरति।

२०१६-१२-०५ सोमवासरः (2016-12-05 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages