Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 1 week 5 days ago

अनुशीलयति (He practices repeatedly)

Tue, 10/04/2016 - 18:05

अहं गीतायाः श्लोकानां पाठम् अनुशीलयामि।
अहं योगासनानि अनुशीलयामि।

२०१६-१०-०४ मङ्गलवासरः (2016-10-04 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

अवकाशः (Holiday)

Mon, 10/03/2016 - 18:04

अद्य अत्र कर्मकरदिवसाय अवकाशः अस्ति। प्रातः अहं जैनसमाजस्य पूजाकार्यक्रमे भागं गृहीतवान्। रात्रौ भार्यया सह गर्बा इति कार्यक्रमे दुर्गापूजायां च गमनस्य कार्यक्रमः आस्सित् किन्तु सायंकाले भार्या कार्यक्रमयोः गमनं स्थगितवान्। तस्मात् गृहे स्थित्वा अहं किञ्चित् कार्यम् अकरवम् तस्यै मम भार्यायै धन्यवादं व्याहरामि।

२०१६-१०-०३ सोमवासरः (2016-10-03 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

समयपरिवर्तनम् (Time Change)

Sun, 10/02/2016 - 13:59

अद्य प्रभृति अत्र वेस्टर्न-ओस्ट्रेलियाप्रदेशं विहाय सर्वस्मिन् राज्ये समयपरिवर्तनम् अभवत्। ह्यः रात्रौ घटिका एकहोरावधिम् अग्रे असरत्। अस्मात् प्रभाते सूर्यस्य दर्शने एकहोरावधिः विलम्बः भविष्यति। सायंकाले सूर्यदेवः एकहोरावधिः अधिकं दर्शनं दास्यति।

२०१६-१०-०२ रविवासरः (2016-10-02 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

स्रंसु अवस्रंसने (to fall, to slip)

Sun, 10/02/2016 - 04:23
स्रंसु अवस्रंसने (गिरना, खिसकना, अधःपतन होना) भ्वादिगणीय, अकर्मक, सेट्, आत्मनेपदीय धातुः।

स्रंसते स्रंसेते स्रंसन्ते इति लट्लकारे रूपाणि।

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्  (भगवद्गीतायां १।३०)  – गाण्डीव हाथ से फिसलता है

शुभं पुनर्हेमसमानवर्णमीषद्रजोध्वस्तमिवामलाक्ष्याः ।  वासः स्थितायाः शिखराग्रदत्याः किंचित् परिस्रंसत चारुगात्र्याः ।। (वाल्मीकीये रामायणे सुन्दरकाण्डे  २९।५।)

अन्वय: – पुनः अमलाक्ष्याः  शिखराग्रदत्याः  चारुगात्र्याः स्थितायाः  शुभं हेमसमानवर्णं   ईषद् रजोध्वस्तमिव  वासः किंचित् परिस्रंसत   ।

भाषार्थ: – फिर निरुपम आँखोंवाली अनार के दाने जैसी दन्तपंक्तिवाली सुन्दर अंगोंवाली सीताजी जैसे खड़ी हुयीं उनका चंपई रंग की ओढ़नी जो कुछ कुछ मैली सी हो गयी थी थोड़ी सी खिसक पड़ी

परिस्रंसत अथवा पर्यस्रंसत इति लङ्लकारे रूपम् । अडभावश्च आर्षः इति व्याख्याकारः ।

कृत्वा श्यामाविटपसदृशं स्रस्तमुक्तं द्वितीयम् (मालविकाग्निमित्रे द्वितीयाङ्के षष्ठे श्लोके)

भाषार्थः – दूसरा (हाथ) श्यामा की डाली के समान ढीला लटका हुआ है

२०१६-१०-०१ शनिवासरः (2016-10-01 Saturday)

 


Categories: Learning Sanskrit

त्रिकृत्वः (Three times)

Sat, 10/01/2016 - 09:42

अहं मन्दिरं त्रिकृत्वः अगच्छम्। I went to the temple three times.
सा आपणं पञ्चकृत्वः अगच्छत्। She went to the market five times.
अहं तां बहुकृत्वः अकथयम्। I told her many times.
कृत्वः इति अव्ययम् अस्ति।

२०१६-१०-०१ शनिवासरः (2016-10-01 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

अभिगच्छति (Visits)

Fri, 09/30/2016 - 08:29

व्यापृतया क्रमेण विमानस्थानकानां प्रथमानि दशस्थानानि अस्मिन् जालपत्रे दत्तानि सन्तिhttp://edition.cnn.com/2016/09/09/aviation/worlds-busiest-airports-final-2015/index.html
अहं तानि सर्वाणि दशस्थानकानि अभ्यगच्छम्। ते विमानस्थानकानि व्यापृतानि सन्ति तस्मात् मन्ये अधिकांशजनाः अपि तानि स्थानकानि अभ्यगच्छन्।

२०१६-०९-३० शुक्रवासरः (2016-09-30 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रहारः (Attack)

Sun, 09/18/2016 - 17:33

सेनाशिविरस्य उपरि आतङ्किनः प्रहारस्य समाचारं श्रुत्वा दुखः भवति। किं करणीयम्।

२०१६-०९-१८ रविवासरः (2016-09-18 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रमुखस्वामिने स्मरणसभा (Tribute to Pramukh Swami)

Sat, 09/17/2016 - 17:25

अद्य केन्बरास्वामिनारायणसमाजेन प्रमुखस्वामिने स्मरणसभा आयोजिता। प्रमुखस्वामी १३अगस्त२०१६तिथौ दिवं गतः। सभायां मया अपि मम वचनेन प्रमुखस्वामिनं श्रद्धाञ्जलिम् अर्पयम्।

२०१६-०९-१७ शनिवासरः (2016-09-17 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

१०-०९-२०१६तिथौ संस्कृतवार्तावली

Fri, 09/16/2016 - 16:21

ऋषिराजवर्य,

नमो नमः। रेखामहाभागया सह भवता प्रस्तुता १०-०९-२०१६तिथौ संस्कृतवार्तावली मह्यं भृशम् अरोचत। (https://www.youtube.com/watch?v=Cy15JczavxQ&feature=em-uploademail) आमोदोयं द्विगुणीकृतः समापतितेन शिक्षकदिवसेन इति उपादेयताम् इति अन्ये च रेखावर्यायाः शब्दप्रयोगाः मनोहराः आसीत्। शिक्षकदिवसोपलक्षे भवतः शिक्षकयोः हरदत्तगणदासयोः स्पर्धायाः उल्लेखम् अपि बहु समीचीनम् आसीत्। शिष्टा/श्लिष्टा क्रिया कस्यचिदात्मसंस्था संक्रान्तिरन्यस्य विशेषयुक्ता। यस्योभयं साधु स शिक्षकाणां धुरि प्रतिष्ठापयितव्य एव॥ मालविकाग्निमित्रम् १.१६॥ सुनीलवर्यस्य शिक्षकदिवसस्य पुरस्कारवितरणकार्यक्रमस्य विवरणं रुचिकरम् आसीत्। मङ्गलावर्या यदा संस्कृतसम्भाषणम् आरभते तदा मनसि इच्छा जागर्ति सा कदापि न विरमेत्। तस्याः मधुलिप्तां वाणीं सरलं मनोहरं च संस्कृतसम्भाषणं श्रुत्वा एकं विशेषं सन्तोषम् अनुभवामि।  

पूर्वमेव अहं मन्ये चन्द्रगुप्तवर्यस्य संस्कृतानुरागः मम अनुरागः च इति एकमेव वस्तु आवयोः समानम् अस्ति किन्तु साक्षात्कारे मया ज्ञातं सः अपि मम शिक्षासंस्थानेन बङ्गलुरुस्थेन भारतीयविज्ञानसंस्थानेन शिक्षाम् अप्राप्नोत्। अयं तु हर्षविषयः। मम मनसि तस्मै विशेषं आदरस्थानम् अस्ति। इति भवदीयः हिमांशुः
Categories: Learning Sanskrit

संस्कृतवार्तावली २-९-२०१६तिथौ

Thu, 09/15/2016 - 11:24
ज्योतिमहाभागा, गवीशवर्य, भवद्भ्यां २-९-२०१६तिथौ प्रस्तुता वार्तावली मह्यम् अतीव अरोचत। वर्धापयामि। (https://www.youtube.com/watch?v=3FW1kkMRTd4&feature=em-uploademail) कार्यक्रमेषु रञ्जनवर्यस्य साक्षातकारं तु अतीव ज्ञानवर्धकं मनोहरं च आसीत्। रन्ञ्जनवर्यस्य मधुरस्वरं संस्कृतभाषणं च आनन्ददायकम् आसीत्। अर्धहोरावधिः कुत्र गच्छति इति न जाने। समाचारे औस्ट्रेलियादेशस्य उल्लेखम् आसीत् तस्मै धन्यवादः।  केनबरानगरे अपि संस्कृतस्य पाठनं प्रचारं च भवति। प्राप्ते अवसरे तस्य अपि उल्लेखं भवेत् इति प्रार्थये। भवद्भ्यां मम नैके धन्यवादाः। इति भवदीयः हिमांशुः
Categories: Learning Sanskrit

हरितः वृक्षः (Green Tree)

Wed, 09/14/2016 - 10:59

यस्य वृक्षस्य चित्रं गतसप्ताहे मया स्थापितं सः वृक्षः अद्य हरितः अभवत्।

२०१६-०९-१४ बुधवासरः (2016-09-14 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

संस्कृतपाठः (Sanskrit Lesson)

Tue, 09/13/2016 - 11:51

अद्य सायं मन्दिरे सार्धषट्वादनात् सार्धसप्तवादनपर्यन्तं संस्कृतपाठः आसीत्। वर्गे पञ्च युवानः सन्ति पञ्च वयस्कराः सन्ति। सर्वेभ्यः श्रीअरविन्दाश्रमेण प्रकाशिता सरलसंस्कृतसरणिः रोचते। अद्य वयं सरण्याः पञ्चमपाठम् आरभामहि।

२०१६-०९-१३ मङ्गलवासरः (2016-09-13 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

कुञ्चिकां व्यस्मरम् (Forgot the key)

Mon, 09/12/2016 - 16:07

अद्य अहं मम कार्यालयकक्षस्य कुञ्चिकां गृहे व्यस्मरम्। अद्य अहं कार्यालये अष्टवादने प्राप्नवम् किन्तु साहाय्यकर्मकराः सार्धाष्टवादने आगच्छन्ति तस्मात् मया प्रतिक्षणीयम्। अहम् अचिन्तयं कक्षात् बहिः स्थित्वा सङ्गणित्रेण अन्यकार्यं करिष्यामि किन्तु दिष्टेन मम सङ्गणित्रं अन्तर्जालेन सह सम्पर्कं कर्तुं न अशक्नोत्। अतः मम अर्धहोरावधिः नष्टः अभवत्।

२०१६-०९-१२ सोमवासरः (2016-09-12 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

साक्षात् औस्ट्रेलियादेशः (Australia Personified)

Sun, 09/11/2016 - 16:15

अस्मत् कृते नोर्मन-मे-वर्यः साक्षात् औस्ट्रेलियादेशः आसीत् – http://www.abc.net.au/news/2016-09-11/legendary-abc-broadcaster-norman-‘nugget’-may-dies/7820584

सः अद्य दिवं गतः इति समाचारं श्रुत्वा दुःखितः अस्मि। तस्य मोक्षाय प्रार्थये।

Courtesy ABC Australia

२०१६-०९-११ रविवासरः (2016-09-11 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

http www bbc com news world asia india…

Fri, 09/09/2016 - 07:19

http://www.bbc.com/news/world-asia-india-37241762?post_id=10154309427039660_10154509825759660#_=_

न जाने कथं बीबीसी इति अस्याः वार्तायाः प्रकाशनम् अन्वमन्यत।

पठतु – http://www.nytimes.com/2016/08/27/world/asia/mother-teresa-critic.html


Categories: Learning Sanskrit

परामर्शः (Suggestion)

Thu, 09/08/2016 - 14:42

नरेन्द्रमोदी मम परामर्शान् प्रायः शृणोति। अनेकवारं परामर्शः मम मनसि जायते एव किन्तु नरेन्द्रमोदी तं मनसि जायमानं परामर्शम् अपि शृणोति। तस्मात् अयं परामर्शः।
केजरीवालमहाभागेन एकविंशतिः विधायकाः अनुचितरूपेण नियुक्ताः इति उच्चन्यायालयः कथयति –
http://www.dnaindia.com/india/report-blow-to-kejriwal-delhi-hc-sets-aside-appointment-of-21-mlas-as-parliament-secretaries-2253193
मम परामर्शः अस्ति भाजपदलः तान् विधायकान् विधानसभायाः निष्कासनस्य अभ्यर्थनं न कुर्यात्। ते एकविंशतिः विधायकाः केजरीवालवर्याय कस्य अपि अन्यस्य दलस्य विधायकेभ्यः अनेकगुणम् अधिकं हानिकारकाः भविष्यन्ति।

२०१६-०९-०८ गुरुवासरः (2016-09-08 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

वार्षिकजनसभा (Annual General Meeting)

Wed, 09/07/2016 - 08:26

हिन्दूमन्दिरस्य वार्षिकजनसभा रविवासरे २५सितम्बर२०१६ तिथौ प्रातः एकादशवादने भविता। यदि सार्धैकादशवादनात् योग्यसङ्ख्यकाः सदस्याः सभायां न आगमिष्यन्ति तर्हि सभा द्वादशवादने पुनः आहूता भविता। तदा सभायां येऽपि जनाः भवितारः ते योग्यसङ्ख्यकाः गणयितारः।
कृपया वार्षिकजनसभायाम् आगच्छन्तु। भवताम् उपस्थितिः मन्दिराय हिन्दूसमाजाय च कार्यं कुर्वद्भ्यः स्वयंसेवकेभ्यः प्रोत्साहनं भविता।

२०१६-०९-०७ बुधवासरः (2016-09-07 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रदर्शनम् (Performance)

Tue, 09/06/2016 - 17:33

सम्बितपात्रावर्यः स्वपक्षं प्रस्तुतीकुर्वन् अब्रवीत् सबसे अच्छी performance करने वाली NDA की राज्य सरकारें हैं इति। हिन्दीभाषायाम् आङ्ग्लभाषायाः शब्दाः मह्यं न रोचन्ते। आङ्ग्लभाषायाः performance इति शब्दस्य सम्यग् अनुवादः कः अस्ति?
सर्वेषु राज्येषु श्रेष्ठतमं प्रदर्शनं राष्ट्रिय-लोकतान्त्रिक-संयुतेः राज्यप्रशासनेन कृतम्।
राष्ट्रिय-लोकतान्त्रिक-संयुतेः राज्यप्रशासनेन श्रेष्ठतमं कार्यं कृतम्।
राष्ट्रिय-लोकतान्त्रिक-संयुतेः राज्यप्रशासनेन कार्यस्य श्रेष्ठतमं निष्पादनम् सम्पादनम् वा कृतम्।

२०१६-०९-०६ मङ्गलवासरः (2016-09-06 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

केशकलाप: (A Mass of Hair)

Tue, 09/06/2016 - 06:59

पाश: पक्षश्च हस्तश्च कलापार्थाः कचात्परे (अमरकोशे) ।
पाशः पक्षः हस्तः एते शब्दाः कचपर्यायात् परे वर्तमाना बाहुल्यार्था भवन्ति।
The words पाश, पक्ष and हस्त when coming after a word signifying ‘hair’, mean ‘a mass of’.

Examples:

केशहस्त:
किं भीमसेनो जमदग्निपुत्रः कुन्तीसुतो वा दशकन्धरो वा ।
एषोऽहं गृहीत्वा केशहस्ते दुःशासनस्यानुकृतिं करोमि ।। (मृच्छकटिके १।२९)

ंMeaning: Can Bhimasena, the son of Jamdagni or can the ten necked Ravana or the son of Kunti (save you)? Here by seizing you by a mass of your hair, I am going to do as Duhsasana did (to Draupadi).

 

केशपाशः
आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या कयाचिदुद्वेष्टनवान्तमाल्यः ।
बद्धुं न संभावित एव तावत्करेण रुद्धोऽपि हि केशपाशः ।। (रघुवंशे ७।६)

Meaning: One lady rushing to the window did not at all think of again tying up her mass of hair, the wreath of flowers from which had dropped down on account of its knot having got loosened though she held it with her hand, until she reached the window.

केशपक्षश्च केशकलापश्च तथा ।

२०१६-०९-०५ सोमवासरः (2016-09-05 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

रामचरितमानसपाठः (Ramacharitamanas Path)

Mon, 09/05/2016 - 17:37

हिन्दूमन्दिरे भक्ताः प्रत्येकमासस्य द्वितीये शुक्रवासरे सायङ्काले सार्धसप्तवादनात् नववादनपर्यन्तं रामचरितमासपाठं करिष्यन्ति इति सूचीत्वा वयं हर्षम् अनुभवामः। श्रीसनातनधर्मरामायणमण्डलं सर्वान् भक्तान् पाठे आमन्त्रयति। कृपया रामचरितमानसपाठे आगम्य अन्यैः भक्तैः सह सम्मिल्य भगवन्नामश्रवणस्य कीर्तनस्य च आनन्दं प्राप्नुयुः। आगामिपाठौ शुक्रवासरे ९-सितम्बर-२०१६तिथौ १४-अक्टूबर-२०१६तिथौ च भविष्यतः।

२०१६-०९-०५ सोमवासरः (2016-09-05 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages