Learn Sanskrit

Subscribe to Learn Sanskrit feed Learn Sanskrit
Learn Sanskrit while blogging
Updated: 1 week 2 days ago

मालविकाग्निमित्रम् (Malvika Agnimitra)

Sun, 07/03/2016 - 18:45

आचर्यः बालादित्यवर्यं मां च मालविकाग्निमित्रं पाठयति। किन्तु अद्य बालादित्यवर्यः व्याप्रियत तस्मात् आचर्यः मया सह वार्तालापम् एव अकरोत् किमपि पठनं न अभवत्।

२०१६-०७-०३ रविवासरः (2016-07-03 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

निर्वाचनम् (Election)

Sat, 07/02/2016 - 05:27

अद्य औस्ट्रेलियादेशे लोकसभायै राज्यसभायै च निर्वाचनम् अभवत्। लोकसभानिर्वाचनं त्रयाणां वर्षाणाम् अन्तरे भवति। सामान्यतः लोकसभानिर्वाचनेन सह अर्धराज्यसभायै निर्वाचनं भवति। किन्तु अस्मिन् वारे प्रधानमंत्री सम्पूर्णराज्यसभायाः विलयम् अकरोत्। सः किमपि विधायकं पारितं न अशक्नोत् यतो हि तस्य लिबरल इति दलस्य राज्यसभायां बहुमतं न आसीत्। निर्वाचने पूर्णबहुमतं प्राप्स्यामि इति विचिन्त्य सः द्वयोः सदनयोः विलयम् अकरोत्। अद्य निर्वाचनस्य आंशिकः परिणामः एव ज्ञायते किन्तु तस्मात् वयं जानीमः द्वयोः सभयोः लिबरलदलस्य  प्रतिनिधेः सङ्ख्या न्यूनीभविष्यति इति। अनेकेषु निर्वाचनस्थलेषु प्रतिद्वन्द्विदलाभ्यां मताभ्यां ईदृशं न्यूनम् अन्तरम् अस्ति येन मतानां गणना परीक्षणं च एकमासावधौ भविष्यति। तथा प्रशासने निश्चिन्तता एकमासपरम् आगमिष्यति।

२०१६-०७-०२ शनिवासरः (2016-07-02 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

तुल्यास्यप्रयत्नं सवर्णम्॥१.१.९॥ (Same in mouth and effort is savarnam)

Fri, 07/01/2016 - 16:41

रुन्धः इति पदस्य सिद्धये झरो झरि सवर्णे॥८.४.६५॥ इति सूत्रं प्रयुज्यते। सवर्णम् इति किं तत् ज्ञातुं मया तुल्यास्यप्रयत्नं सवर्णम्॥१.१.९॥ इति सूत्रं प्राप्तम्। अस्य सूत्रस्य व्याख्या भैमीव्याख्या इति ग्रन्थे पठिता। पठित्वा अत्यन्तम् आनन्दम् अन्वभवम्। जयतु भैमीव्याख्या।

२०१६-०७-०१ शुक्रवासरः (2016-07-01 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

प्रकरणम् (Episode)

Thu, 06/30/2016 - 16:22

डीडीसंस्कृतवार्ताः इति episode इति अर्थे प्रकरणम् इति शब्दः प्रयुज्यते। सः शब्दः मह्यं रोचते।

२०१६-०६-३० गुरुवासरः (2016-06-30 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

ऐरोप्यदेशसमुदयः (European Union)

Wed, 06/29/2016 - 16:17

सुधर्मा इति वार्तापत्रे लेखकैः ऐरोप्यदेशसमुदयः इति शब्दः उपयुज्यते। गत सप्ताहे ऐरोप्यदेशसमुदयः शीर्षसामाचारे आसीत्। केश्चित् समाचाराः वर्णयन्ति निर्वाचनस्य परिणामं दृष्ट्वा आङ्ग्लदेशे नागरिकाः buyer’s remorse इति अनुभवन्ति इति।
http://sudharma.epapertoday.com/?yr=2016&mth=6&d=27&pg=1

२०१६-०६-२९ बुधवासरः (2016-06-29 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

उत्तर-दक्षिण-परिणयः (The marriage of north and south)

Tue, 06/28/2016 - 10:10

ह्यः सोमवासरे मैसूरुनगरे महाराजयदुवीरकृष्णदत्तचामराजवोडियारमाहाभागस्य डुङ्गरपुरराज्यस्य राजकन्यया तृषिकाकुमारीसिंहमहाभागया सह परिणयः अभवत्।

Picture from: http://www.loksatta.com/photos/news/1257309/mysore-royal-wedding-yaduveer-krishnadatta-chamaraja-wadiya-weds-trishika-at-amba-vilas-palace/8/

२०१६-०६-२८ मङ्गलवासरः (2016-06-28 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

मा माने (maa – to measure, to weight)

Mon, 06/27/2016 - 15:40

अहं प्रकोष्ठस्य मानम् मामि। (I measure the size of the room.)
मा माने अदादिगणीयः अकर्मकः सेट् परस्मैपदी धातुः अस्ति।
लट्
माति मातः मान्ति
मासि माथः माथ
मामि मावः मामः
लोट्
मातु माताम् मान्तु
माहि मातम् मात
मानि माव माम
लङ्
अमात् अमाताम् आमान्-अमुः
अमाः अमातम् अमात
अमाम् अमाव अमाम
विधिलिङ्
मायात् मायाताम् मायुः
मायाः मायातम् मायात
मायाम् मायाव मायाम

२०१६-०६-२७ सोमवासरः (2016-06-27 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

माङ् माने शब्दे च (Maa – measure and sound)

Sun, 06/26/2016 - 10:06

धान्यं कुडवेन मिमीते। He measures grain with kudava. संस्कृत स्वयं-शिक्षक – श्रीपाद दामोदर सातवलेकर।
माङ् माने शब्दे च जुहोत्यादिगणीयः सकर्मकाकर्मकौ अनिट् आत्मनेपदी धातुः अस्ति।
लट्
मिमीते मिमाते मिमते
मिमीषे मिमाथे मिमीध्वे
मिमे मिमीवहे मिमीमहे
लोट्
मिमीताम् मिमाताम् मिमताम्
मिमीष्व मिमाथाम् मिमीध्वम्
मिमै मिमावहै मिमामहै
लङ्
अमिमीत अमिमाताम् अमिमत
अमीमीथाः अमिमाथाम् अमिमीध्वम्
अमिमि अमिमीवहि अमिमीमहि
विधिलिङ्
मिमीत मिमीयाताम् मिमीरन्
मिमीथाः मिमीयाथाम् मिमीध्वम्
मिमीय मिमीवहि मिमीमहि

२०१६-०६-२६ रविवासरः (2016-06-26 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

माङ् माने (maa – to measure, to weigh)

Sat, 06/25/2016 - 06:10

माङ् माने दिवादिगणीयः सकर्मकः अनिट् आत्मनेपदी धातुः अस्ति। बृहद्धातुकुसुमाकरः इति ग्रन्थे अस्ति – माङ् माने। (नापना, तौलना)। अनुमा – तर्क से सिद्ध करना, उपमा – उपमा देना, तुलना करना। परिमा – नापना, परिमाण करना, प्रमा – प्रमाण होना।
लट्
मायते मायेते मायन्ते
मायसे मायेथे मायध्वे
माये मायावहे मायामहे
लोट्
मायताम् मायेताम् मायन्ताम्
मायस्व मायेथाम् मायध्वम्
मायै मायावहै मायामहै
लङ्
अमायत अमायेताम् आमयन्त
अमायथाः अमायेथाम् अमायध्वम्
अमाये अमायावहि अमायामहि
विधिलिङ्
मायेत मायेयाताम् मायेरन्
मायेथाः मायेयाथाम् मायेध्वम्
मायेय मायेवहि मायेमहि

२०१६-०६-२५ शनिवासरः (2016-06-25 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

बरतानीया स्थास्यति (Britain will stay)

Fri, 06/24/2016 - 05:09

अद्य प्रातःकाले अहम् अन्वमाये बरतानीया यूरोपसमूहे स्थास्यति किन्तु अपराह्णे ज्ञातं बरतानीया बहिर्गमिष्यति। इदं निर्वाचनं अश्चर्यमयम् आसीत्। मन्ये विभाजनं तेभ्यः लाभकरं भविष्यति।

२०१६-०६-२४ शुक्रवासरः (2016-06-24 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

आसिनोमि (I tie)

Thu, 06/23/2016 - 16:14

अहम् एकं ग्रन्थिम् आसिनोमि। अहम् एकं पोटलम् आसिनोमि। सः पोटलं बध्नाति। तौ पोटलं बध्नीतः।
षिञ् बन्धने इति स्वादिगणीयः सकर्मकः अनिट् उभयपदी धातुः अस्ति।

२०१६-०६-२३ गुरुवासरः (2016-06-23 Thursday)


Categories: Learning Sanskrit

बरतानीयायाः यूरोपमहाद्वीपेन सह सम्बन्धः (Britain’s Relationship with Europe)

Wed, 06/22/2016 - 17:21

मन्ये श्वः बरतानीयादेशस्य जनाः यूरोपसमूहे स्थातव्यं वा न स्थातव्यं इति विषये मतदानं करिष्यन्ति। मन्ये मतदानस्य परिणामः तु स्थातव्यम् इति निश्चयेन भविष्यति किन्तु तेषाम् हितम् यूरोपसमूहात् बहिर्गमने इति अस्ति। किन्तु यथा सर्वत्र भवति तथापि तत्र अपि भविष्यति यत् हितकरं तत् जनाः न कुर्वन्ति इति।

२०१६-०६-२२ बुधवासरः (2016-06-22 Wednesday)


Categories: Learning Sanskrit

अन्ताराष्ट्रीय-योग-दिवसः (International Yoga Day)

Tue, 06/21/2016 - 17:48

सर्वेभ्यः अन्ताराष्ट्रीय-योग-दिवसाय शुभाशयाः निवेदयामि। अद्य अस्माकं मन्दिरे योग-उत्सवः असीत्। प्रायः पञ्चाशत् जनाः योगासन-प्राणायाम-ध्यानं अकुर्वन्।

२०१६-०६-२१ मङ्गलवासरः (2016-06-21 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

जगन्नाथाष्टकम् (Eight Stanzas for Jaggannatha)

Sun, 06/19/2016 - 09:47

रथारूढो गच्छन् पथि मिलित भूदेव पटलैः
स्तुति प्रादुर्भावं प्रतिपदमुपाकर्ण्य सदयः ।
दया सिन्धुर्बन्धुः सकल जगतां सिन्धुसुतया
जगन्नाथः स्वामी नयन पथ गामी भवतु मे ॥५॥

अत्र सिन्धुसुतया इति अस्य कः अर्थः अस्ति? कृपया सूचयतु।

इदम् अत्र स्थापयित्वा परं अपठं सिन्धुसुतया इति भगवत्या लक्ष्म्या सह इति। (http://iksusara.blogspot.com.au/2015/07/sri-jagannathastakam.html)

२०१६-०६-१९ रविवासरः (2016-06-19 Sunday)


Categories: Learning Sanskrit

भगवान् बुद्धः (Lord Buddha)

Sat, 06/18/2016 - 09:08

अद्य मया भगवतः बुद्धस्य उपरि एकं वृत्तचित्रम् दृष्टम्। वृत्तकारा एका पाश्चात्त्या महिला आसीत्। सा निर्वाणं किं कथं बौद्धमार्गेण निर्वाणं प्राप्तुं शक्यते इति चर्चितवती किन्तु अन्ते सा अकथयत् भगवतः बुद्धस्य श्रेष्ठतमम् उपायनम् अस्ति मानवतायै करुणाभावः। यदि जनाः करुणायाः सन्देशम् एव इच्छन्ति तत् तु अन्ये अपि अस्ति किन्तु करुणाभावः निर्वाणस्य मार्गः अस्ति इति भगवतः बुद्धस्य विशेषशिक्षा अस्ति। भगवतः बुद्धस्य सन्देशः निर्वाणाय अस्ति न तु मानवतायै।

२०१६-०६-१८ शनिवासरः (2016-06-18 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

नवरङ्गम् (Navaranga)

Fri, 06/17/2016 - 10:52

केन्बरास्थस्य हिन्दुमन्दिरस्य वार्षिक-सांस्कृतिकः कार्यक्रमः नवरङ्गम् इति शनिवासरे २५जून२०१६तिथौ सायङ्काले षड्वादनात् सार्ध-अष्टवादनपर्यन्तं भविता। कार्यक्रमे गानं नृत्यम् हास्यं च भवितारः। कार्यक्रमः मन्दिरे एव भविता। सामान्यतः अयं वार्षिकः कार्यक्रमः कस्यां नाट्यशालायां भवति किन्तु अस्मिन् वर्षे अस्माभिः का अपि भाटकशाला न प्राप्ता तस्मात् मन्दिरे अस्य कार्यक्रमस्य आयोजनं कर्तास्मः। कार्यक्रमं परं भोजनस्य अयोजनम् अपि अस्ति। कार्यक्रमे प्रवेशः स्वेच्छादानेन अस्ति किन्तु भोजनाय शुल्कम् अस्ति। यतो हि भोजनं मन्दिरस्य स्वयंसेवकाः न पक्तारः किन्तु व्यवसायिकसूदः पक्ता तस्मात् शुल्कम् अस्ति। कृपया कार्यक्रमे आगच्छन्तु अन्यैः भक्तैः सह आनन्दं सहभजन्तु।

२०१६-०६-१७ शुक्रवासरः (2016-06-17 Friday)


Categories: Learning Sanskrit

को लिखति (Who writes?)

Sat, 06/11/2016 - 09:58

अद्य अहं अपश्यम् स्तन्त्रविश्वविज्ञानकोशे (wikipedia) अनैके संस्कृतलेखाः सन्ति इति। पश्यतु – https://www.wikiwand.com/sa/स्वामी_विवेकानन्दः

इमान् लेखान् को लिखति?

२०१६-०६-११ शनिवासरः (2016-06-11 Saturday)


Categories: Learning Sanskrit

शोधपत्रं परीक्षितम् (Examined a thesis)

Tue, 06/07/2016 - 17:24

अद्य मया विद्यावाचस्पति-उपाधिकृते (for a PhD degree) विरचितं एकं शोधपत्रं परीक्षितम्। शोधपत्रं प्रिटोरियाविश्वविद्यालयात् आगच्छत्। शोधपत्रं गुणोपेतम् अस्ति। पठित्वा आनन्दः अभवत्।

२०१६-०६-०७ मङ्गलवासरः (2016-06-07 Tuesday)


Categories: Learning Sanskrit

दधानः (Holding)

Mon, 06/06/2016 - 17:16

धा + शानच् = धा + शप् + आन = दधा + आन -> दधान + सु = दधानः।
शानचि आने मुँक् (७.२.८२) इति सूत्रं प्रयुज्यते। तत् सूत्रं यदा अतः परं शानच् अस्ति तदा प्रयुज्यते। अत्र आकारान्तः अङ्गः अस्ति तस्मात् मुँक् आगमः न आगच्छति। अयं श्लोकः रघुवंशे द्वितीये सर्गे अस्ति –
स न्यस्तचिह्नामपि राजलक्ष्मीं तेजोविशेषानुमितां दधानः।
आसीदनाविष्कृतदानराजिरन्तर्मदावस्थ इव द्विपेन्द्रः॥रघुवंशः २.७॥

२०१६-०६-०६ सोमवासरः (2016-06-06 Monday)


Categories: Learning Sanskrit

Pages